Spookbeeld van Vietnam herleeft voor Amerikanen

WASHINGTON, 22 jan. - De Amerikaanse televisiekijkers hebben gistermorgen afscheid genomen van de oorlog in de vorm van videospelletjes met “slimme bommen” en raketten die andere raketten uit de lucht schieten: ze maakten kennis met een oude bekende uit het helse Vietnamtijdperk, de POW, de Prisoner Of War. Net als toen moesten de krijgsgevangenen voor de vijandelijke televisie paraderen. De beurs op Wall Street zakte en de olieprijs steeg. De werkelijkheid van de oorlog diende zich hard aan op deze nationale feestdag voor Martin Luther King.

De krijgsgevangenen hadden gezwollen gezichten, toegetakelde ogen, een gebroken neus, een man had sneeen om zijn ogen en in zijn voorhoofd. Een van hen legde langzaam en mechanisch sprekend een verklaring af: “Ik denk dat onze leiders en ons volk ten onrechte het vreedzame volk van Irak hebben aangevallen”.

Voormalige krijgsgevangenen van Noord-Vietnam toonden veel begrip. “Ik denk dat we al kunnen aannemen dat deze mannen mishandeld zijn”, zei de Republikeinse senator John McCain, die vijfeneenhalf jaar in Noord-Vietnam vastzat. Afgevaardigde Pete Peterson, die bijna zeven jaar krijgsgevangen is geweest, merkte cynisch op dat als de gevangenen niet waren gefolterd “het waarschijnlijk de eerste keer in een oorlog zou zijn dat het niet is gedaan” Journalisten probeerden familieleden te bereiken voor de gebruikelijke melodramatische illustraties maar deze lieten zich niet interviewen. Het Pentagon heeft hen opgedragen geen commentaar te geven zolang hun familielid gevangen zit.

“We zijn allemaal bang maar met dit nieuws dat hij een POW is, voelen we ons enigszins opgelucht, nu we weten dat hij nog leeft”, liet Mary Hunter, de echtgenote van een gevangengenomen 46-jarige piloot van een verkenningsvliegtuig in een door een marinierskamp in Zuid-Californie vrijgegeven verklaring weten. “Ik hoop en bid iedere iedere dag voor zijn vrijlating. Ik ben al veertien jaar mariniersvrouw en ik ben heel trots op mijn man en wat hij heeft gedaan. Het is zijn keuze marinier te zijn en ik steun hem daar helemaal in”.

Piloten worden op krijgsgevangenschap getraind. Aanvankelijk gold voor Amerikaanse militairen de instructie alleen hun naam en militaire rang op te geven als ze worden gevangengenomen. Ze mogen in geen geval iets anders loslaten. Onder invloed van voormalige krijgsgevangenen in Noord-Vietnam is het beleid veranderd. Tegenwoordig hoeven militairen zich niet zwijgend dood te laten martelen maar mogen ze onder druk halve waarheden vertellen of schijnbaar meewerken.

Functionarissen in het Pentagon maken zich zorgen dat de gevangenen misschien onder druk belangrijke geheimen hebben prijsgegeven. Saddam Hussein heeft bovendien bekendgemaakt dat de gevangengenomen piloten als menselijke schilden zullen dienen bij belangrijke militaire installaties.

Pag. 5: .

Bush: geen wijziging in beleid van VS om piloten

President Bush, die gistermiddag per helikopter terugkeerde van het presidentiele buitenverblijf in Camp David, zei dat hij er zijn militaire plannen niet door zou laten veranderen in de “oorlog tegen Saddam”. Hij had hetzelfde standpunt ingenomen toen het aantal gijzelaars van Saddam “in de duizenden liep”.

Bush: “Als hij soms dacht dat deze brute behandeling van piloten een manier is om steun in de wereld te vergaren, dan heeft hij het goed mis. Ik denk dat iedereen er boos over is.” Hij zei het nog betrekkelijk kalm op het grasveld van het Witte Huis. Toen hij wegliep, antwoordde hij nijdig op de vraag of Saddam ervoor aansprakelijk zou worden gesteld: “Daar kun je op rekenen”. Bush is zelf ternauwernood aan Japanse krijgsgevangenschap ontsnapt toen hij in de Tweede Wereldoorlog in zijn marinevliegtuig uit de lucht werd geschoten.

“Het is in feite een oorlogsmisdaad”, zei minister van defensie Cheney over de behandeling van de piloten. “En degenen die zulke daden uitvoeren zullen daarop worden aangesproken.” Het ministerie van buitenlandse zaken verzamelt gegevens om Saddam en hoge Iraakse militairen onder auspicien van de Verenigde Naties te vervolgen wegens oorlogsmisdaden. Anderzijds zeggen functionarissen in het Witte Huis dat Amerika zal ophouden met de bombardementen zodra Saddam zich begint terug te trekken uit Koeweit. Hoe het een met het ander valt te verenigen, is nog onduidelijk.

De Iraakse zaakgelastigde werd ontboden op het ministerie van buitenlandse zaken, waar hij de Amerikaanse protesten tegen de oorlogsmisdaden in ontvangst nam. Hij zelf bracht daar tegen in dat de “zogenaamde geallieerden” oude vrouwen en mannen, en kinderen bombardeerden. Een woordvoerder van het Witte Huis heeft gisteren gezegd dat de luchtaanvallen zijn gericht op militaire doelwitten maar hij voegde daaraan toe: “Ik ben er zeker van dat er zijdelingse schade is geweest”. “Zijdelingse schade”, ofwel collateral damage in het Engels, is het militaire codewoord voor burgerslachtoffers.

    • Maarten Huygen