Marine houdt rekening met inzet fregatten in de gehele Golf

DEN HAAG, 22 jan. - Nu de drie Nederlandse marineschepen in de Golf onder het uitvoerend commando van de Amerikanen zijn geplaatst, houdt de marinestaf in Den Haag rekening met inzet van de schepen in de gehele Golf.

Vooralsnog beperkt het werkterrein zich tot de 27, 5 breedtegraad. Krijgen de fregatten van de Amerikanen een taak dicht bij de kust van Koeweit, bijvoorbeeld voor ondersteuning van amfibische transporten, dan moet minister Ter Beek (defensie) daarvoor toestemming geven.

Voorlopig escorteert het fregat Jacob van Heemskerck een Amerikaanse carriergroep rond het vliegkampschip Midway. De Van Heemskerck is uitgerust voor luchtverdediging. Mocht Israel verder in het conflict met Irak worden betrokken dan is het onzeker dat Iran neutraal zal blijven, zo meent de marine. De Iraakse luchtmacht zou dan gebruik kunnen maken van Iraanse vliegvelden waardoor de luchtdreiging in het oostelijk deel van de Golf toeneemt. Het fregat Philips van Almonde wordt voor verschillende begeleidingstaken ingezet, de Zuiderkruis voor bevoorrading van de multinationale vloot.

Op dit moment acht de marinestaf de inzet van de Iraakse luchtmacht ver in de Golf (de Nederlandse schepen zijn meer dan 700 kilometer van Koeweit verwijderd) twijfelachtig, omdat de Iraakse gevechtsvliegtuigen voor eventuele missies diep in de Golf in de lucht van brandstof moeten worden voorzien. Die capaciteit heeft Irak nauwelijks. Ook heeft het land geen marine van betekenis. Terroristische aanvallen vanaf kleine vrachtboten in de Golf worden ook minder waarschijnlijk geacht, maar op die acties zijn de Nederlandse schepen wel voorbereid.

Het gevaar voor drijvende mijnen dichter bij de kust van Koeweit neemt toe. In de buurt van de Nederlandse schepen zijn tot nu toe enkele tientallen kleine mijnen van ouderwetse makelij aangetroffen, die volgens de marine weinig schade kunnen aanrichten. Soms is zelfs niet met zekerheid te zeggen of het inderdaad mijnen betreft. Irak beschikt volgens de marinestaf over een groot aantal zeemijnen. Ook op aanvallen met gasgranaten is getraind. De Nederlandse schepen zijn gasdicht en de wind in de Golf maakt een dergelijke aanval minder gevaarlijk.

Voor hun nieuwe taak hebben de Nederlandse schepen maandenlang geoefend. Met de Amerikanen zijn afspraken gemaakt over de onderlinge communicatie. Met een deel van de Amerikaanse vloot in de Golf was het contact makkelijk omdat de schepen van de Atlantische vloot vaak met schepen van andere landen van de NAVO oefenen. Maar in de Golf opereren ook marineschepen van de Amerikaanse vloot uit de Stille Oceaan. Zij kennen andere procedures en werken met andere communicatie-kanalen. De laatste weken is hard geoefend en zijn via het hoofdkwartier van de Amerikanen in Bahrein veel gegevens uitgewisseld, zodat de afstemming beter verloopt. Ook van de Britten en Fransen krijgt Nederland inlichtingen.

De marinestaf in Den Haag, die de leden van Tweede Kamer vanmiddag vertrouwelijk zal informeren over de Nederlandse activiteiten in de Golf, is niet op de hoogte van het Amerikaanse aanvalsplan 'Desert Storm'. Wel weet men wat van de marine-eenheden in de Golf kan worden verwacht. De Amerikanen doen aan de Nederlandse marine voorstellen, die zo nodig aan minister Ter Beek worden voorgelegd. Bovendien werkt men binnen de NAVO aan plannen om extra capaciteit dichter in de buurt van de Golf te hebben. Zo vertrekt een NAVO-eskader waarvan twee Nederlandse mijnenvegers deel uit maken naar het oostelijk deel van de Middellandse Zee. Mochten schepen van het eskader in de Golf nodig zijn dan is het denkbaar dat zij worden doorgestuurd.

Nu de Amerikanen materieel uit de Middellandse Zee hebben weggehaald kan in de toekomst een groter beroep op Nederland worden gedaan om bepaalde taken in NAVO-verband over te nemen. Gedacht wordt ook aan een verkenningstaak voor Nederlandse Orion-vliegtuigen van de marinevliegdienst boven de Middellandse Zee. Twee Orions worden indien nodig ingezet voor ambulancevervoer. Een andere Orion voor transport voor reserve-onderdelen voor de Nederlandse schepen in de Golf.

Bij de marinestaf ziet men Saddam Hussein als een niet geringe strateeg die zijn middelen tot nu toe behendig inzet. Men houdt er rekening mee dat het conflict vrij lang kan duren en de Nederlandse fregatten zeker nog een keer zullen worden afgelost, zo niet door twee schepen dan zeker door een fregat. Het slechte weer bemoeilijkt het Amerikaanse offensief. De Amerikaanse marinevliegtuigen op de grote vliegkampschepen ondervinden daar veel hinder van en komen vaak met hun lading bommen terug omdat er onvoldoende zicht was op het doel in Irak of Koeweit.

De uitrusting, training en inzet van de bemanning en de intense voorbereiding van de laatste maanden maken dat de samenwerking met de Amerikanen goed verloopt. “Wel moeten we zorgen dat we de scherpte erin houden. Tot vorige week was verveling bij de bemanning een factor waar we op moesten letten”, zegt een kapitein aan de wal. De klachten van commandant P. Kok, van de Nederlandse taakgroep in de Golf, dat hij te weinig informatie krijgt worden bij de marinestaf licht opgevat. “Ook wij kunnen niet met CNN concurreren maar in het algemeen slagen we erin veel informatie over te brengen. Bij het begin van het gewapend conflict hadden code-berichten over operatien nu eenmaal voorrang”, zegt een stafofficier.

Bij toekomstige defensieplannen wil minister Ter Beek ook het aantal fregatten dat Nederland kan inzetten kritisch bekijken. Ook de Koninklijke Marine ontkomt niet aan bezuinigingen. De marinestaf heeft begrip voor het aanpassen van de krijgsmacht aan de geringere dreiging. Maar tegelijkertijd realiseert zij zich met niet geringe arbeidsvreugde dat de marine als eerste werd gevraagd bij te dragen aan nieuwe taken in een veranderende wereld. Nu samenwerking met andere Europese marines in de eerste weken zo moeizaam verliep en Europese landen nog zo weinig genegen zijn opleidings- en logistieke faciliteiten met elkaar te delen zal de Koninklijke Marine, zo meent de leiding, wil zij taken als die in de Golf aankunnen, moeten blijven beschikken over geavanceerd materieel.