Bonn en Tokio dragen meer bij aan oorlog Golf

NEW YORK-BONN, 22 jan. - Duitsland en Japan hebben de Verenigde Staten beloofd dat zij meer zullen bijdragen aan de oorlog tegen Irak. Dat was het belangrijkste nieuws op de bijeenkomst van ministers van financien en centrale bankiers van de zeven rijkste landen (G-7) gisteren.

Geen van de betrokkenen zei hoeveel extra bijgedragen zou worden, of wanneer en in welke vorm. De Amerikaanse minister van financien, Nicholas Brady, zei alleen over de Japanse extra bijdrage: “Het meeste zou in contanten zijn.” Hij noemde gesprekken met de Japanners en de Duitsers “zeer constructief”. Maar hij liet het aan Japan en Duitsland over om exacte bedragen en termijnen te noemen.

De financiele top had zondagavond en gisteren plaats in het Stanhope Hotel tegenover het Metropolitan Museum, in een besneeuwd New York. Normaal dienen deze bijeenkomsten van de Groep van Zeven - de VS, Groot-Brittannie, Duitsland, Frankrijk, Italie, Canada en Japan - om beleid over wisselkoersen, inflatiebestrijding en handelsstromen te coordineren. Maar dat was ondanks de Golfoorlog niet nodig: de wisselmarkten zijn immers tot nu toe onverstoorbaar. “Dit is een ongewoon beeld van stabiliteit”, zei Brady aan het eind van zijn persconferentie. “Er is een oorlog van historische omvang aan de gang en de wisselkoersen veranderen minder dan op het meest ongefundeerde gerucht in normale tijden.”

De Bondsrepubliek moet op “aanmerkelijk meer” financiele lasten wegens de Golfoorlog rekenen dan de 3, 3 miljard mark die zij tot nu toe heeft toegezegd aan de VS en landen in het Midden-Oosten die rechtstreeks te lijden hebben onder het VN-embargo jegens Irak. Dit verklaarde kanselier Kohl gisteren.

Zulke meerkosten kunnen trouwens ook ontstaan door de invloed van een eventueel langdurige Golfoorlog op de wereldeconomie, zei Kohl. Minister van financien Waigel (CSU) sluit belastingverhogingen niet uit, zij het niet voor de kosten van de Duitse eenwording maar wegens de effecten van de Golfoorlog (zoals mogelijk ook hogere olieprijzen). Kohl en Waigel hadden al in de campagne voor de Bondsdagverkiezingen van 2 december 1990 op die mogelijkheid gewezen. Mevrouw Mathaus-Mayer, financieel deskundige van de SPD in de Bondsdag, reageerde vanmorgen afwijzend. De regering heeft volgens haar mogelijkheden genoeg om eerst “echt te gaan bezuinigen” voor zij aan belastingverhoging kan denken. Internationale solidariteit betekent thuis sparen, zei zij.

De beperkte bijdragen van de bondgenoten hebben in de Verenigde Staten grote irritatie gewekt, zowel onder het Amerikaanse volk als onder regeringsambtenaren. Japan en Duitsland zijn de voornaamste doelwitten van de Amerikaanse gram omdat zij de rijkste landen zijn.

De Japanse bijdrage bestond tot nu toe onder andere uit walkman-radio's en jeeps en een medisch team dat vlak voor het begin van de oorlog werd teruggehaald, aldus de meesmuilende media hier. De bijdragen van Duitsland bestonden uit onder andere: 60 verkenningsvoertuigen, waarvan dertig weliswaar al zijn geleverd maar de laatste “eind maart” verscheept worden, en militair materieel dat volgens bronnen in Duitsland voornamelijk bestaat uit afdankertjes van het opgeheven Oostduitse leger.

Kohl pleitte opnieuw voor een snel einde van de Golfoorlog. Zodra Irak uit Koeweit is vertrokken zou Duitsland willen helpen om een soort Marshallplan alsook een internationale vredesconferentie voor het Midden-Oosten op te zetten, zei hij. Zowel de integriteit van Israel als de Palestijnse belangen zouden op de conferentie-agenda moeten staan.

De kanselier weigerde in te gaan op vragen wat de Bondsrepubliek zal doen als NAVO-partner Turkije de bondgenoten om militaire bijstand zou vragen na een aanval van Irak. FDP-voorzitter Lambsdorff acht het ondenkbaar dat Duitse troepen buiten het NAVO-gebied opereren, iets anders zou het voor hem zijn als Iraakse grondtroepen Turkije zouden binnenvallen. Met de Duitse regering is Lambsdorff het eens dat zij formeel-juridisch niet verplicht is om een besluit over een Turks bijstandsverzoek eerst aan de Bondsdag voor te leggen, zoals de SPD wil. “Maar politiek-juridisch zou ik dat wijs vinden”, aldus Lambsdorff.

De regering in Bonn begint zich klaarblijkelijk zorgen te maken over het effect in de VS en andere Westerse landen van de anti-Amerikaanse en pacifistische ondertonen van de talrijke Duitse demonstraties tegen de Golfoorlog. Ook over de internationale en nationale kritiek op de jarenlange Duitse wapenleveranties aan Irak en andere landen in het Midden-Oosten groeit de bezorgdheid in Bonn merkbaar.

Gisteren veroordeelde regeringswoordvoerder Wolfgang Vogel uitdrukkelijk de kritiek van demonstranten op de Amerikaanse rol in de Golf. “Saddam Hussein, niet Amerika, is met de oorlog begonnen, en wel tegen Koeweit, begin augustus vorig jaar”, zei hij. Tegen “eenzijdige demonstraties” waarschuwden ook kanselier Kohl (CDU) en minister Genscher (FDP) na bestuursvergaderingen van hun partijen.

In veel Duitse steden werd maandag opnieuw gedemonstreerd, in Berlijn en Frankfurt werd de beurs enige tijd geblokkeerd. Dat lot trof in Berlijn ook de vestiging van Siemens en het gebouw van de Industrie- en handelskamer, terwijl in Kiel betogers in boten de tewaterlating van een militair schip verhinderden. Voor de Duitse televisie werd gisteravond een aantal soldaten geinterviewd dat openlijk zei te zullen deserteren of “in elk geval niet mee te zullen doen” als de Bondsrepubliek op enige manier bij de Golfoorlog betrokken zou raken. Het rechtse massablad Bildzeitung is begonnen met het noemen van presentatoren en tv-uitzendingen die de afgelopen weken anti-Amerikaanse demonstraties zouden hebben gestimuleerd. De beide grote Duitse televisienetten bieden in hun aan de Golfoorlog gewijde uitzendingen, ook 's nachts, hun kijkers inmiddels gelegenheid tot kritische reacties op de uitgezonden beelden.

De commissie voor economische zaken en export van de Bondsdag wil morgen bespreken hoe een betere naleving van het verbod op wapenexport naar gebieden als het Midden-Oosten kan worden afgedwongen. Fractievoorzitter Vogel (SPD) vroeg gisteren om zulke export wettelijk voortaan steeds als een misdrijf (niet als een overtreding) aan te merken. Ook zou hij de uitvoer van wapens en know how (bijvoorbeeld voor de produktie van ABC-wapens) uitdrukkelijk beperkt willen zien tot leden van de NAVO en de Westeuropese Unie (WEU). Volgens de voorzitter van het Duits Industrieel Verbond (BDI), Weiss, is de Duitse wetgeving “ook in vergelijking met de buurlanden” streng genoeg. Maar, zo zei hij gisteren in een televisievraaggesprek, de controle op de naleving ervan is de afgelopen tien jaar veel meer het probleem geweest.

    • J. M. Bik
    • en MICHIEL BICKER CAARTEN