Wisseling van de wacht na verkiezingen in Hessen

BONN, 21 jan. - Na een fotofinish in de verkiezingen in de Duitse deelstaat Hessen zijn de SPD en de Groenen als nieuwe regeringscombinatie uit de bus gekomen. Zij behaalden gisteren in de verkiezingen voor de landdag samen 56 van de 110 zetels en kunnen nu de macht overnemen van de regerende CDU-FDP-coalitie van minister-president Walter Wallmann (CDU).

Tot laat gisteravond leek een patsituatie (55-55) tussen beide blokken te zijn ontstaan. Maar ten slotte bleek de SPD twee zetels te hebben gewonnen (nu 46), terwijl de Groenen, die bij de Bondsdagverkiezingen op 2 december net onder de kiesdrempel van vijf procent bleven, verrasten door zich ondanks een licht verlies te handhaven op tien zetels. CDU en FDP verspeelden uiteindelijk elk een zetel (CDU nu 46, FDP nu 8), samen bleven zij op 54 steken. Wallmann zei alvast dat hij niet als oppositieleider in de Hessense landdag zal optreden.

Nu een rood-groene coalitie gaat regeren in de regionale hoofdstad Wiesbaden verliest kanselier Kohls nationale coalitie (CDU-CSU en FDP) de meerderheid in de Bondsraad die zij 14 oktober vorig jaar bij de deelstaatverkiezingen in de vroegere DDR verwierf. Zij beschikt in de Bondsraad nu nog over 31 van de 68 stemmen, wat betekent dat zij daar voor wetgeving weer verplicht is om naar steun van de SPD te zoeken.

De 49-jarige SPD-lijsttrekker Hans Eichel, nu burgemeester van Kassel, wordt de nieuwe premier van Hessen. Hij voorzag met de Groenen “een stabiele coalitie” in de deelstaat. Realo Joschka Fischer, sterke man van de Groenen in Hessen en voor 1987 daar minister voor milieu, liet zich in gelijke zin uit.

Met een knipoog naar de Fundi's in zijn partij zei Fischer dat nu is aangetoond dat de Groenen bestaansrecht hebben mits zij zich hoeden voor “radikale experimenten”. De SPD heeft tot 1987 in Hessen onafgebroken geregeerd, aan een in 1983 gesloten coalitie met de Groenen onder SPD-premier Holger Borner kwam in 1987 een ontijdig einde wegens hevige strijd over de kernenergie-politiek en de uitbreiding van het vliegveld van Frankfurt.

Verkiezingsonderzoekers en regionale politici weten het verlies van de CDU in Hessen vooral aan de slechte opkomst, die gisteren met 71 procent tien procent lager was dan in 1987. Een tweede oorzaak lag in de 1, 6 procent die de rechtsradikale Republikaner haalden. De Reps, die voor het eerst meededen, krijgen geen zetels. Maar de 16.000 stemmen die zij vooral ten koste van de CDU scoorden, waren gezien de geldende smalle marges medebeslissend voor de machtswisseling. De CDU verloor zowel in de steden, de dorpen als onder de jeugd. De enige opmerkelijke uitzondering op dit beeld gaf de grootste stad in Hessen, Frankfurt, te zien. Daar doorbrak de CDU niet alleen de traditionele SPD-meerderheid, zij werd er zelfs ruim tien procent groter (43, 4 tegen 33, 1 procent).

De kiezers in Hessen konden gisteren voor het eerst twee stemmen uitbrengen. Namelijk - naar het model van de Bondsdagverkiezingen - een op een rechtstreekse districts-kandidaat voor de eerste 55 plaatsen in de landdag en een tweede op de partij van hun voorkeur (voor de volgende 55 zetels). Bovendien konden zij zich uitspreken over de invoering van directe verkiezingen van burgemeesters en het opnemen van milieubescherming als regeringsdoel in de regionale wetgeving. Daarvoor bleken in beide gevallen grote meerderheden te bestaan, respectievelijk 80, 5 en 81, 4 procent.

    • J. M. Bik