VS trekken veiligheidsgordel Israel aan

TEL AVIV, 21 jan. - De Golfoorlog heeft een van de belangrijkste pijlers onder de Israelische defensiedoctrine weggehaald. Met zeer gemengde gevoelens hebben Israels leiders onder de druk van de Iraakse raketbeschietingen op Tel Aviv het principe laten varen dat “bloed van buitenlandse soldaten nooit voor Israels veiligheid zal vloeien”.

Sedert zaterdag bedienen Amerikaanse soldaten de met een grote Amerikaanse luchtbrug aangevoerde Patriot-raketten die ter bescherming van Tel Aviv in het centrum van het land staan opgesteld. Tot verbijstering van Jeruzalem kondigde het Pentagon zelfs aan dat het Amerikaanse vliegdekschip Forrestal op weg naar het oostelijke bekken van de Middellandse Zee is om Israel te verdedigen.

Om de daardoor opgeroepen frustraties enigszins weg te werken zei Israels opperbevelhebber generaal Dan Shomron gisteravond dat Israel niet uit zwakte maar juist wegens zijn grote militaire macht onder de Amerikaanse militaire paraplu gekomen.

De Amerikanen sjorren Israel in een veiligheidsgordel in om te verijdelen dat de regering van premier Yitzhak Shamir haar zelfbeheersing verliest en de Iraakse raketaanvallen “duizendvoudig” beantwoordt. Het Amerikaanse argument dat een Israelische wraakactie tegen Irak de Amerikaans-Arabische coalitie (Egypte, Syrie, Saoedi-Arabie) in gevaar zou brengen en de Golfoorlog ook op het spoor van een Israelisch-Arabische oorlog zou kunnen zetten, heeft tot de fundamentele wijzing van de Israelische defensiedoctrine geleid.

Afhankelijkheid

Wat Israel er in de vorm van economische, militaire en politieke hulp ook van Washington voor terugkrijgt, zijn afhankelijkheid van de VS is groter geworden ooit. Na de Golfoorlog kan dat verregaande gevolgen hebben voor de “nieuwe orde”, waarvan de oplossing van het Palestijnse vraagstuk een essentieel onderdeel is, die de Amerikaanse president George Bush voor het Midden-Oosten in het vooruitzicht wordt gesteld.

Zolang de strijd in het Golfgebied duurt kan Israel zich voor zijn incasseringsvermogen van de Iraakse raketaanvallen door Washington laten betalen met cheques die Israels belangen in de nieuw op te zetten veiligheidsstructuur in het Midden-Oosten garanderen. Als de Golfoorlog voorbij is onstaat onmiddellijk een nieuwe situatie, met nieuwe mogelijkheden en ook gevaren voor Israel.

Om Israel na een mogelijke nieuwe Iraakse raketaanval in toom te houden zal de gisteren met spoed in Jeruzalem aangekomen Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken Lawrence Eagleburger voor onbepaalde tijd in de Israelische hoofdstad blijven. In het eerste TV-vraaggesprek na het uitbreken van de Golf-crisis zei eerste minister Jitschak Shamir gisteravond dat Eagleburger als de persoonlijke afgezant van president Bush naar Jeruzalem is gekomen, hetgeen aan diens missie onder de gegeven omstandigheden een bijzondere dimensie geeft.

Hoewel Shamir de deur voor een Israelische afrekening met Irak openhield zei hij dat Israel weloverwogen en met verstand te werk dient te gaan. Uit een door het vandaag door het blad Yediot Ahronot uitgevoerd opinieonderzoek blijkt dat 91 procent van de Israeliers het achterwege laten van een Israelisch antwoord op de Iraakse raketprovocaties steunt. Dat is een aanwijzing dat de Israelische bevolking wegens het door Irak gedemonstreerde effect van de bewapeningswedloop in het Midden-Oosten op Israels veiligheid meer open staat voor Amerikaanse veiligheidsgaranties dan in het verleden het geval was. Dat is ongetwijfeld de weg waarover de VS Israel naar een 'pax Americana' in het Midden-Oosten, in aansluiting op de akkoorden van Camp David (Israelisch-Egyptische vrede) willen leiden. Gisteravond zei Shamir dat hij met Eagleburger ook “met een blik op de toekomst had gesproken”.

De lange persoonlijke vertrouwenscrisis tussen president Bush en Shamir is door de Golfoorlog als sneeuw voor de zon verdwenen. Maandenlang nam Bush niet de moeite om Shamir tijdens zijn telefonische rondes langs de verschillende hoofdsteden op te bellen. De afgelopen dagen kwam Bush driemaal voor Shamir aan de lijn.

Voor zijn opstelling in de Golfoorlog wordt Shamir ook door zijn ideologische vijanden uit de linkerflank van de Israelische geprezen. Voor Jossi Sarid van de burgerrechtenpartij komt de terughoudende reactie van Shamir op de Iraakse raketaanvallen niet als een verrassing. “Wegens zijn politieke passiviteit is Shamir op dit moment de juiste man op de juiste plaats”, zei hij vanmorgen.

Sarid begrijpt dat de huidige Israelisch-Amerikaanse idylle de beeindiging van de Golfoorlog niet lang zal overleven. Het is zijn hoop dat Shamir die in Israel nu op het toppunt van zijn populariteit is, dan ook begrip zal hebben voor het Amerikaanse belang het Israelisch-Palestijnse conflict in een brede regionale veiligheidstructuur op te lossen.