Effectieve luchtoorlog nu is van levensbelang

“Door computers te gebruiken kunnen we een dagelijks luchtmacht-rooster maken dat garandeert dat iedereen op dezelfde golflengte zit”, zei luitenant-generaal Charles Horner, bevelhebber van de VS-luchtmacht in de Golf. “We zijn precies waar we wilden zijn in dit stadium, na 36 uur van actie”, aldus de Amerikaanse opperbevelhebber generaal Norman Schwarzkopf tijdens dezelfde persconferentie afgelopen vrijdag.

Voor de enkeling die kennis heeft van de geallieerde plannen, was de enige verrassing het tijdstip waarop de luchtaanval zou beginnen. Zowel voor als na het aflopen van het ultimatum van de Verenigde Naties, waren er verscheidene aanwijzingen uit een aantal bronnen dat de oorlog niet zou beginnen voor eind januari. Of dit nu desinformatie van de geallieerden was of niet, is onmogelijk vast te stellen.

Het is echter niet uitgesloten dat Saddam Hussein is misleid. Mogelijk heeft hij zichzelf wijsgemaakt dat de 'deadline' niet echt van betekenis was en dat hij tijd kon winnen door de meningsverschillen uit te buiten tussen de leden van de multinationale strijdmacht en andere, niet rechtstreeks betrokkenen, die het uitbreken van een oorlog wellicht wilden uitstellen.

Als er sprake was van bewuste desinformatie, lijkt die de geallieerden tot een verrassingsaanval in staat te hebben gesteld. Een strategische verrassing was uitgesloten op het moment dat het patroon van de geallieerde troepenopbouw in de Golf duidelijk werd - maanden geleden.

De geallieerden hebben misschien ook voor een tactische verrassing gezorgd door de overweldigende superioriteit van hun technologie. Van wat we op de televisie hebben gezien is het duidelijk dat deze technologie, die begon op te komen tegen het einde van de Vietnam-oorlog nu, bijna twee decennia later, zeer geavanceerd en ingeburgerd is: van de Thanh Hoa-brug in Noord-Vietnam, die in de loop der jaren herhaalde aanvallen weerstond en uiteindelijk zwaar werd beschadigd door vier Phantom F-4's met lasergeleide bommen in 1972, naar de mogelijkheid om twee bommen de deur van een bunker in Irak te laten treffen.

Het lijkt nauwelijks te geloven dat Saddam Hussein volkomen onbekend was met de mogelijkheden van de uitrusting waarover de geallieerden beschikken. Zijn luchtmacht-bevelhebbers moeten absoluut op de hoogte zijn geweest van wat er tegen hen werd beraamd - al was het maar door militaire publikaties te bestuderen. En ze konden over meer informatie beschikken. Maar Saddam kan hun raad hebben genegeerd of, bij gebrek aan directe ervaring, zich geen voorstelling hebben kunnen maken van wat hij te horen kreeg.

Hij vertelde president Kaunda die een paar uur voordat de aanval begon, een bezoek bracht aan Bagdad, dat hij een bombardement verwachtte maar ook dat hij weinig had geleerd van de acties van de kleine Iraanse luchtmacht tijdens de Iraans-Iraakse oorlog.

Veronderstellingen over de mate waarin de geallieerden op operationeel en tactisch gebied voor verrassingen hebben gezorgd en over de schade die is toegebracht aan de Iraakse luchtmacht en raketten, kunnen slechts worden gebaseerd op voorhanden zijnd bewijs. Op het ogenblik is dat voor iedereen die niet aan deze oorlog meedoet zeer schaars.

Donderdag waren de Israelische militairen minder optimistisch dan de meeste anderen over de resultaten tot dan toe. Ze meensen dat een groot deel van de Iraakse luchtmacht en van hun mobiele raket-lanceerinstallaties nog intact was: en dat niet alle vaste raket-installaties waren vernietigd. Ze gaven toe dat vaste raket-bases in het westen van Irak zwaar waren beschadigd en dat doelen in Bagdad waren vernietigd. Zonder een onomstotelijk bewijs is het onmogelijk dit te bevestigen of te ontkennen. Zaterdag veronderstelde de Britse minister van defensie dat er slechts vijftig Iraakse gevechtsvliegtuigen op de grond waren vernietigd en dat tien andere waren neergehaald.

Een aanwijzing is misschien Saddam Husseins conduitestaat in de Iraans-Iraakse oorlog. Mogelijk analyseert hij, net als toen, dat zijn sterkste troef in een luchtoorlog is niets te doen - voor zolang als het duurt. Misschien hoopt hij dat, tenzij de geallieerden hun doelstelling wijzigen van bevrijding van Koeweit in verovering van Irak - zeer onwaarschijnlijk - hij na de oorlog nog enkele vliegtuigen over zal hebben. Dit kan een verklaring zijn voor berichten van geallieerde piloten dat Iraakse gevechtsvliegtuigen zich naar het noorden begaven in plaats van in gevecht te gaan.

Het is onwaarschijnlijk dat hij gelooft op den duur te kunnen winnen en Koeweit te kunnen behouden. Maar op zijn minst kan hij proberen er voor de geallieerden een Pyrrus-overwinning van te maken en zijn grondtroepen gebruiken als zijn belangrijkste instrument. Zonder luchtsteun zouden zijn grondtroepen weerloos zijn. Hij zou daarom een deel van zijn luchtmacht kunnen achterhouden om zijn grondtroepen te dekken of bij te staan. Sovjet-bronnen hebben gemeld dat de Iraakse luchtmacht zich traint in het landen op en opstijgen van wegen. De vernietiging van vliegvelden garandeert niet automatisch dat de lucht verschoond zal zijn van Iraakse vliegtuigen in de eerste en wellicht kritiekste fase van de grondoorlog.

De geallieerde grondtroepen zullen de volledige steun van hun luchtmacht verlangen als de tijd rijp is om de Iraakse defensie te breken en tegenaanvallen te weerstaan. Ze zullen niet alleen de hun bestormende formaties willen aanvallen, maar ook willen doorstoten naar de Iraakse achterhoede, met het doel commando-centra, brandstof- en munitiedepots en verbindingen te raken.

Als een deel van de geallieerde luchtmacht nodig is om dekking te geven aan de lucht-landstrijd door de grondtroepen en de luchtmacht, zal er een kleiner deel van de luchtmacht beschikbaar zijn voor geheime aanvallen op de achterhoede. Het is van levensbelang dat de Iraakse luchtmacht onklaar is gemaakt voordat de grondoorlog begint.

Saddam Hussein heeft genoeg Exocet-raketten. Hij zou een deel van zijn gespaarde luchtmacht kunnen gebruiken om geallieerde schepen in de Golf aan te vallen, waarbij hij wellicht gebruik zal maken van het Iraanse luchtruim en Iraans grondgebied.

Dit zou afhangen van Iraanse bereidheid tot samenwerking, die op het ogenblik onwaarschijnlijk lijkt, maar niet helemaal onmogelijk is. Ze zouden het - tijdelijk - kunnen ontkennen, waarmee ze de geallieerden voor een ernstig dilemma zouden plaatsen. Ten slotte kan hij een deel van zijn luchtmacht bewaren voor een aanval op Israel.

De sleutel voor wat Saddam Hussein van plan is, ligt misschien in zijn karakter en in zijn visie op zijn rol. Misschien denkt hij wel dat - als hij de Verenigde Staten en het Westen weerstaat en grote aantallen slachtoffers maakt, zijn naam gevestigd zal zijn, zelfs als hij wordt gedood. Terwijl overgave en vernedering na slechts een paar dagen vechten, hem zou veroordelen tot historische vergetelheid. Hij is niet bij machte het probleem te benaderen op een rationele manier, zoals dat in het Westen wel wordt genoemd.

Geallieerde bevelhebbers zijn zich zeer bewust van de waarschijnlijkheid van een grondoffensief waarbij de 'golflengte' de juiste woorden moet uitzenden en iedereen moet meezingen.