De VS hebben hun eigen prioriteiten in Irak

In plaats van zich te concentreren op de bevrijding van Koeweit hebben de Verenigde Staten de Golfoorlog direct gericht op de basis van Saddam Hussein. Hun onverklaarde oorlogsdoel is namelijk om Saddam's militaire apparaat in Irak te vernietigen voordat hij aan de val kan ontsnappen die de Amerikanen de afgelopen vijf maanden voor hem hebben uitgezet.

Het Pentagon, dat zo'n ontsnapping door de Iraakse president het 'nachtmerrie-scenario' noemt, heeft met de operatie Desert Storm bewust geprobeerd om juist dit te voorkomen. In de Amerikaanse planning ligt de nadruk op het snel en volledig bereiken van de Amerikaanse doelen, voordat de internationale en binnenlandse steun die president George Bush heeft weten te verwerven door Iraakse militaire of politieke tegenzetten in Koeweit, Israel of elders, vermindert.

Het Amerikaanse doel de oorlog in Irak zo veel mogelijk met de luchtmacht uit te vechten werd - wat er ook gebeurt met betrekking tot de Iraakse terugtrekking uit Koeweit - duidelijk in de eerste momenten van de strijd, die begon toen woensdag in het Midden-Oosten de duisternis inviel. Uren voordat de bommen op Bagdad de oorlog formeel aan de wereld kenbaar maakten stegen Apache-helicopters van het Amerikaanse leger op met speciale eenheden aan boord en vernietigden twee Iraakse radarinstallaties net binnen de grens tussen Irak en Saoedi-Arabie. Deze aanval, waarvan de details vooralsnog militair geheim zijn, zette de corridor naar Bagdad open die werd gebruikt door de F-117 Stealth en andere bommenwerpers die de eerste aanvallen uitvoerden.

Deze opening van de strijd op Iraaks grondgebied liet ook zien dat de VS met kwaardaardige bedoelingen de oorlog ingingen. De aanvallen die werden uitgevoerd in de eerste 72 uur van de oorlog waren allen gecoordineerd in een strategische driedaagse campagne die zich systematisch van noord naar zuid bewoog - van Irak naar Koeweit. Volgens twee goed geinformeerde bronnen was het Pentagon vast besloten meer dan vierduizend doelen van haar prioriteitenlijst te treffen alvorens de algehele effectiviteit van de campagne te beoordelen.

De operatie Desert Storm is bedoeld om iedere vertraging in de aanvallen te vermijden tot de VS er zeker van is dat de Iraakse militaire capaciteiten, in het bijzonder haar chemische, biologische en nucleaire produktiemogelijkheden en raketmacht, vernietigd zijn. “Nu de vijandelijkheden zijn begonnen moet het doel zijn onze oorlog te vechten, ons plan te volgen en ons niet door Saddam Hussein te laten verleiden zijn oorlog te vechten”, zei een hoge ambtenaar van het Pentagon. “Hij zal ons willen bestrijden zoals hij Iran heeft bestreden, in een langdurige, grootschalige grondoorlog. Dat moeten we voorkomen.”

De nadruk op de oorlog tegen Saddam Hussein in plaats van op de bevrijding van Koeweit is voor de regering-Bush de meest effectieve manier om de militaire, diplomatieke en politieke lijnen samen te brengen van een oorlog die op al deze fronten een geheel nieuw verschijnsel is. De wereld is veranderd de laatste paar dagen. De duidelijkste verandering op dit moment is die van de technologie van de oorlogsvoering. Het nieuws dat donderdag aan de leiders in het Congres werd bekendgemaakt, dat 51 van de 52 Tomahawk kruisraketten die bij de eerste aanvalsgolf waren gelanceerd doel hadden getroffen, bracht senator Samm Nunn ertoe zijn gebruikelijke onderkoeldheid te laten varen en op te merken dat de wereld “een nieuw tijdperk van oorlogsvoering” is binnengegaan. De kennelijke effectiviteit van het electronische storen van de Iraakse communicatie en radar vanuit de lucht versterkte die indruk.

Maar de veranderingen die de Golfcrisis teweeg zal brengen reiken veel verder. “Dit is de eerste belangrijke crisis waarbij de VS betrokken zijn zonder dat de Sovjet-Unie aan de andere kant staat”, zei afgevaardigde Les Aspin, voorzitter van de defensiecommissie van het Huis en de belangrijkste auteur van een studie over Amerikaanse militaire opties in de Golf, die met opmerkelijke nauwkeurigheid de richting voorspelde die het Amerikaanse optreden daadwerkelijk heeft genomen.

Door de operatie Desert Storm te beginnen met massieve chirurgische luchtaanvallen op doelen over heel Irak lijken de VS het probleem van tegenstrijdige oorlogsdoelen binnen de door Amerika geleide internationale coalitie te hebben voorkomen. Aanvankelijke gesprekken binnen de coalitie maakten duidelijk dat landen verschillend zouden reageren op een situatie, waarbij de Iraakse strijdkrachten uit Koeweit zouden zijn verdreven, maar onvoldoende zouden zijn verzwakt om te voorkomen dat Irak in de toekomst een bedreiging zou vormen voor zijn buren. Als de campagne van het begin af aan op de bevrijding van Koeweit was gericht was er voor de VS een moeilijk moment gekomen, als sommige bondgenoten zich hadden verzet tegen het besluit Saddam Husseins oorlogsmachine binnen Irak aan te pakken.

Ambtenaren van het State Department en het Pentagon hebben gezegd er bang voor te zijn dat Frankrijk of andere leden van de multinationale coalitie die is opgezet om Koeweit te bevrijden, zouden proberen het Amerikaanse optreden tegen Iraaks territorium te beperken. Frankrijk zei bij het begin van het conflict zijn luchtmacht alleen in Koeweit en niet tegen Irak te zullen gebruiken.

“Er bestaat overeenstemming in de coalitie dat de VN-resolutie geen staakt-het-vuren toestaat tot Koeweit is bevrijd”, zei een Amerikaanse functionaris woensdag enkele uren voordat de oorlog begon. “Maar er is weinig discussie geweest over die overeenstemming en het kan wel eens anders zijn als de strijd begint.” “Ik denk dat de VS ons voor een voldongen feit stellen”, merkte een hoge Franse ambtenaar licht ironisch op. Vorig najaar hadden hij en andere ambtenaren in Parijs gesteld dat Frankrijk zich moest verzetten tegen Amerikaanse pogingen Saddam Husseins troepen tot in Irak te achtervolgen, als Koeweit eenmaal bevrijd zou zijn.

Desert Storm heeft de gang van zaken omgekeerd. In plaats van het bezettingsleger in Koeweit aan te vallen richten de Amerikaanse bommenwerpers zich op de vijf divisies van de Iraakse elitetroepen, de Republikeinse Garde, die zijn gelegerd op de plek waar de Iraakse, Koeweitse en Saoedische grenzen samenkomen. In Koeweit, zo zeiden woordvoerders van het Pentagon vorige week, verspreiden Amerikaanse toestellen een miljoen pamfletten waarin tot overgave wordt opgeroepen.

Desert Storm zal de VS meer bij de politieke nasleep van de oorlog in Irak betrekken dan de regering-Bush op dit moment schijnt te willen toegeven of overwegen. Dat betekent dat het Amerikaanse optreden, indien succesvol, een snelle en plotselinge ineenstorting zal bewerkstelligen van het totalitaire regime dat een door etnische, religieuze en sociale conflicten verdeeld land overheerst. Het gevaar van een verzwakt Irak is niet dat het aangrenzende Syrie of Iran zullen binnenvallen en delen van het land zullen innemen.

Het grootste gevaar is dat Koerden, Shi'ieten en andere door het brutale regime van Saddam Hussein onderdrukte groepen tegelijkertijd in opstand zullen komen tegen het nieuwe, verzwakte centrale gezag.

Als Desert Storm Saddam Hussein omver werpt moet na het einde van de gevechten wellicht een internationale vredesmacht in Irak en Koeweit worden gestationeerd. De VS en hun bondgenoten zullen mogelijk ook de leiding nemen bij het uitwerken van een internationaal economisch herstelplan voor de beide landen. President Bush zinspeelde vrijdag op deze benadering toen hij tegen jounalisten zei dat “als dit allemaal voorbij wij de heelmeesters willen zijn” in het gebied.