Patriot de enige raket die in staat is Iraakse Scuds tegen te houden

ROTTERDAM, 20 jan. - Het enige (Westerse) luchtverdedigingssysteem dat met enige kans op succes tegen binnenkomende Scud-raketten kan worden ingezet is op dit moment het Amerikaanse Patriot-systeem. In beginsel is dat een geavanceerde grondluchtraket (surface-to-air missile, SAM), te vergelijken met Hawk of Nike-Hercules-raketten.

De Patriot-raket onderscheidt zich, schrijft het gerenommeerde Jane's Weapon Systems, van eenvoudiger SAM's door zijn grote reikwijdte (70 tot 150 kilometer wordt opgegeven), zijn zeer hoge snelheid (meer dan drie maal de geluidssnelheid), zijn grote wendbaarheid en zijn goede 'ECCM-prestaties'. De 'Electronic Counter Counter Measures' van de raket beschermen hem tegen de elektronische tegenmaatregelen (ECM) van de vijand of het vijandelijk doel.

Patriots worden vanaf mobiele lanceerinrichtingen, dus vanaf trailers, gelanceerd. Elke lanceerinrichting heeft plaats voor vier raketten. De bescheiden raketten (lengte 5, 3 meter, diameter 41 centimeter) zijn enkeltraps en gebruiken een vaste brandstof. Brandstof tanken is dus niet nodig, het opnieuw laden van een lanceerinrichting duurt maar een half uur. De Patriot bezit een hoog-explosieve, niet-nucleaire lading.

De Patriot wordt, met een radar-installatie die deel uitmaakt van de lanceerinrichting, vanaf de grond automatisch naar zijn doel geleid, een dieselaggregaat levert de elektriciteit. Koppeling aan verderweg geplaatste radarinstallaties, zelfs die van AWACS-vliegtuigen, is mogelijk. Het eigenlijke manoeuvreren gebeurt met de vier vinnetjes van de raket.

In de laatste tien tot vijftien seconden voordat de Patriot zijn explosieve ontmoeting ('engagement') heeft, gaat hij ook zelf zijn doel actief met radar 'aanstralen'. Ook deze radarreflecties worden op de grond opgevangen, door de computer geanalyseerd en aangewend voor de fijnbesturing. Track-via-missile (TVM) heet deze vorm van (semi)-actief doelzoeken.

De eerste Patriot-versies konden uitsluitend worden ingezet tegen vliegtuigen, ook tegen de 'Stealth'-vliegtuigen met zeer weinig radarreflectie en de relatief langzaam vliegende kruisraketten. Nieuwere versies, die van betere software en ook van een krachtiger lading zijn voorzien (de PAC-2 versies), kunnen ook ballistische raketten (zoals de Iraakse Scud- en Frog-raketten) tegenhouden. De oudere Patriots kunnen de explosieve kop van een ballistische raket niet tot ontploffing brengen, op zijn best halen ze de raket uit zijn baan (Aviaton Week en Space Technology, 15 oktober). Welke Patriot-versie Israel heeft ontvangen is onbekend.

De viervoudige lanceerinrichtingen zijn tegelijk met zowel oude als nieuwe Patriots te laden, de computer beslist welke Patriot zal worden ingezet.

Nederland behoorde, met Belgie, tot de eerste NAVO-landen die Patriots bestelden. Begin 1984 werden vier lanceerinrichtingen en 160 raketten besteld. Fabrikant Raytherm zou ter compensatie voor 235 miljoen dollar aan orders voor Patriot-onderdelen bij de Nederlandse industrie plaatsen. Half 1987 was de eerste Patriot-inrichting operationeel.

Op dit moment heeft Nederland 4 Patriot-squadrons, elk uitgerust met 5 (viervoudige) lanceerinrichtingen en 40 raketten. In totaal heeft de luchtmacht 160 Patriots (8 raketten per lanceerinrichting: elke installatie kan dus een keer herladen). De helft van het Patriot-arsenaal staat nu in Turkije.

De defensievoorlichting laat in het midden hoe effectief de Nederlandse Patriots tegen tactische ballistische raketten zijn. “Onze Patriots hebben een beperkte ATBM (anti-tactical-ballistic-missile) -capaciteit, louter gericht op zelfverdediging. Ze zijn bedoeld voor puntverdediging, dus de verdediging van vliegvelden of fabrieken, niet voor gebiedsverdediging.”