Koeweiti's drukken nieuwe bankbiljetten; Geldstelsel van Koeweit door de invasie zwaar aangetast

ROTTERDAM, 20 jan. - Miljoenen nieuw gedrukte bankbiljetten liggen ergens buiten Koeweit te wachten op de bevrijding. Een met geheimzinnigheid omgeven operatie waarvan de president van de Koeweitse centrale bank vanuit Londen pas na lang aandringen het bestaan bevestigt.

Het Koeweitse geldstelsel is door de invasie van 2 augustus zwaar aangetast. De Koeweitse dinar was 3, 425 dollar waard, ongeveer fl. 6, 50, maar werd door de Iraakse bezetter ongeldig verklaard. De inwoners konden de munt alleen nog omwisselen in evenveel Iraakse dinars, een munt die niet vrij tegen de dollar inwisselbaar is en in Irak ongeveer een twintigste van 3, 425 dollar waard is.

Buiten Koeweit hield het geldstelsel langer stand. De ongeveer 130.000 Koeweiti die naar Saoedi-Arabie en nabijgelegen landen uitweken, konden bij instellingen als de Egyptian-Saudi Bank de eerste twee dagen maximaal vijfhonderd dinar inwisselen tegen de oude koers. Ook de 160.000 Koeweiti die tijdens de invasie in het buitenland op vakantie waren, kregen de mogelijkheid hun geld deels in te wisselen.

Maar de ongeveer honderdduizend Palestijnen en andere buitenlanders die vanuit Koeweit naar Jordanie vluchtten, konden in de vluchtelingenkampen al direct weinig met hun Koeweitse geld beginnen. En na verloop van tijd verdween het Koeweitse geldstelsel elders ook grotendeels.

Een Koeweitse bankier in Londen: “Twee tot drie maanden geleden is de inwisselbaarheid bij alle banken gestaakt. Wel is er een zwarte markt in hoofdzakelijk Jordanie waar het geld in omloop is gekomen via de vluchtelingen die hun Koeweitse dinars moesten uitgeven om in leven te blijven.” Begin dit jaar was de koers op de zwarte markt gedaald tot 1, 3 dollar. Dat is ruim een derde van de oorspronkelijke koers.

De Koeweitse regering in ballingschap heeft met buitenlandse beleggingen ter waarde van ongeveer honderd miljard dollar genoeg reserves om het Koeweitse geldstelsel buiten de grenzen in leven te houden. Met een half miljard dinar in omloop zou de bank maximaal 1, 7 miljard dollar hoeven uit te betalen als ze de oude koers van 3, 425 dollar garandeert en alle Koeweitse dinars verzilvert.

Toch stopte de centrale bank met de inwisselbaarheid, omdat Irak veel Koeweitse dinars in handen kreeg en via indirecte weg kon gaan proberen de buit te verzilveren. De Iraakse soldaten roofden uit het gebouw van de centrale bank in Koeweit-stad een voorraad van honderd miljoen dinar weg. En via de wisselplicht kreeg Irak ook een deel in handen van de vierhonderd miljoen dinar die in omloop was.

Mogelijk zien de nieuw gedrukte bankbiljetten er anders uit en wordt het oude geld ongeldig verklaard om Irak een hak te zeten. De president van de Koeweitse centrale bank, de in 1986 benoemde sjeik Salem Abdul-Aziz al Sabah, laat via een woordvoerder weten hierover niets te willen zeggen. “Met het geven van details is de veiligheid van ons land nu niet gediend”.

Indien de centrale bank het geldstelsel met uitsluitend nieuw geld wil opbouwen, moet de voorraad nieuwe bankbiljetten aanzienlijk zijn. In landen met een vergelijkbare levensstandaard circuleren gemiddeld 25 tot 50 bankbiljetten per inwoner, wat met een kleine 2 miljoen inwoners in Koeweit zou betekenen dat vijftig tot honderd miljoen nieuwe biljetten nodig zijn.

Een medewerker van een Koeweitse bank in Londen, die anoniem wenst te blijven, verwacht dat het oude geld in de toekomst wel inwisselbaar zal zijn. “Ik raad de mensen aan het geld gewoon vast te houden tot de inwisselbaarheid is hersteld.” Mogelijk geldt de inwisselbaarheid dan alleen voor een korte periode waarin Irak nauwelijks de kans krijgt zijn deel te verzilveren. Als het oude geld blijvende geldigheid krijgt, ligt het aantal nieuwe bankbiljetten een stuk lager.

Een Nederlandse bankeconoom in Amsterdam verwacht dat de Koeweitse regering bij een herintroductie de nieuwe koers door de markt zal laten bepalen. “Als je een vaste koers onjuist vaststelt, krijg je rare effecten. Als de koers bijvoorbeeld te hoog ligt, biedt iedereen zijn Koeweitse dinars voor omwisseling aan en verdwijnt het Koeweitse geld uit de circulatie”. Hij verwacht dat de marktwerking zal resulteren in een koers onder de oude koers van 3, 425 dollar. “De Koeweitse economie is door de oorlog verzwakt en bij een zwakkere economie hoort doorgaans een zwakkere munt.”

De mate waarin de Koeweitse economie zwakker uit de oorlog zal komen valt op het moment alleen globaal in te schatten. Volgens een economische vuistregel is voor het voortbrengen van een nationaal inkomen van X een kapitaalgoederenvoorraad (wegen, gebouwen, machines en dergelijke) van 4 tot 5 maal nodig. Koeweit had voor de inval een nationaal inkomen van twintig miljard dollar en dus op basis van de vuistregel een kapitaalgoederenvoorraad van tachtig tot honderd miljard dollar. Statistieken van deze grootheid zijn er niet.

De Koeweitse regering in ballingschap schat dat met de Golfoorlog kapitaalgoederen ter waarde van twintig tot veertig miljard dollar verloren gaan, dus een vijfde tot de helft van het geheel. Het nationaal inkomen zou hiermee evenredig kunnen zakken tot tien a zestien miljard dollar. De wisselkoers zou bij een daling met een vijfde tot de helft uitkomen tussen de 1, 70 en 2, 75 dollar. Dat is meer dan de 1, 30 dollar die begin dit jaar op de zwarte markt werd betaald.

De Koeweitse bankier in Londen meent dat de koers op de zwarte markt geen goede richtlijn is en zegt fel: “De zwarte koers wordt gevormd door mensen die ervan profiteren dat vluchtelingen hun geld wel moeten uitgeven. Die koersvorming is speculatief.”

De verwachting is dat de economie van Koeweit zich na een bevrijding redelijk snel kan herstellen, omdat de geraamde kosten gemakkelijk uit de eigen middelen betaald kunnen worden en bovendien de produktie van olie, veruit de belangrijkste inkomstenbron, waarschijnlijk vrij snel hervat kan worden. De zwarte koers van de oude Koeweitse dinar is sinds begin dit jaar met de helft opgelopen naar 1, 95 dollar. De Koeweitse dinar, waarvan de naam teruggaat tot de Romeinse denarius, is nog niet van het wereldtoneel verdwenen.

tek: Het nu nog bestaande biljet van tien Koeweitse dinar, met een tradioneel vissersscheepje dat voor de exploitatie van de olierijkdommen kenmerkend was voor het emiraat. De visserij was voor de invasie nog steeds een belangrijke bron van inkomsten voor Koeweit. Het land beschikte over een vloot van vijftig moderne trawler