Asbest vergt tot jaar 2010 duizenden slachtoffers

DEN HAAG, 20 jan. - De komende 20 jaar zullen enkele duizenden Nederlanders, vooral mannen, overlijden aan de gevolgen van een vorm van longkanker (mesothelioom) die in de meeste gevallen wordt veroorzaakt door blootstelling aan asbest. Deze voorspelling doen medewerkers van de vakgroep arbeidsgeneeskunde van de Rijksuniversiteit Limburg.

De prognose is gebaseerd op het toegenomen gebruik van asbest tot 1976 en de omstandigheid dat de ziekte gemiddeld pas ongeveer 35 jaar na de blootstelling aan asbest manifest wordt. De medewerkers van de vakgroep hebben hun bevindingen over verloop en spreiding van de sterfte tussen 1970 en 1987 aan 'pleura-mesotheliomen' gepubliceerd in het laatste nummer van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Voor de toekomst spreken ze van een “ernstig volksgezondheidsprobleem”.

Mesotheliomen zijn zeldzame tumoren, maar het aantal gevallen is de afgelopen decennia dramatisch gestegen in veel geindustrialiseerde landen. Tegelijkertijd nam het gebruik van asbest tot het midden van de jaren zeventig sterk toe. Naar verhouding vergde de ziekte in de onderzoeksperiode meer slachtoffers in Nederland dan in andere sterk geindustrialiseerde landen, zoals de Verenigde Staten en Canada. De ziekte is altijd dodelijk, meestal binnen een jaar na de diagnose.

De sterfte onder mannen in Nederland steeg van 7, 9 per miljoen in 1970 tot 28, 1 per miljoen in 1987. In de periode 1970-1978 overleden 680 mannen aan deze ziekte (per jaar gemiddeld 10, 8 per miljoen) en in de jaren 1979-1987 bijna 1.400 (20, 9 per miljoen). Het hoogste sterftecijfer kwam in 1987 voor in de leeftijdsgroep van 65 tot 76 jaar (147, 7 per miljoen), gevolgd door de groep van 55 tot 65 (96, 5 per miljoen). Bij vrouwen komt overlijden als gevolg van mesothelioom nauwelijks voor: 2, 1 per miljoen in 1970 en 3, 8 per miljoen in 1987.

Tijdens het onderzoek bleek dat de geografische spreiding over Nederland een duidelijke concentratie vertoonde van mesothelioompatienten onder mannen in de gebieden met veel havens, scheepsbouw en zware industrie rond Amsterdam, IJmuiden, Rotterdam, Dordrecht en Walcheren. In dergelijke bedrijfstakken is asbest vaak toegepast als isolatiemateriaal.

In 1977 is het Asbestbesluit van kracht geworden. Dat leidde tot een verbod op het gebruik van blauw asbest en een grenswaarde voor wit asbest.