Weekoverzicht

Als het bloed in de straat vloeit, is het tijd om te kopen, zei bankier Nathan Rothschild in de vorige eeuw. En zo ging het bij het begin van de Golfoorlog. De kanonnen bulderden en de koersen stegen.

Zodra de CNN-verslaggevers in Bagdad het begin van de vijandelijkheden meldden, braken de financiele en grondstoffenmarkten uit hun beklemming van ruim vijf maanden bijtende onzekerheid. De scenario's van dalende koersen en exploderende olieprijzen, die deskundigen de afgelopen maanden hadden opgesteld, verdwenen ongebruikt naar de prullenmand.

De olieprijs klapte in elkaar toen een Iraakse aanval op de Saoedische olievelden uitbleef. Vanaf zijn hoogtepunt direct na het uitbreken van de oorlog - even steeg de prijs voor een vat Brentolie tot 35 dollar - zakte de prijs tot rond de 20 dollar per vat. Goud, vluchthaven voor crisistijden, verloor 35 dollar per troy ounce. De dollar keerde abrupt van richting en verloor ten opzichte van de D-mark en yen. De Bundesbank, de Bank of Japan en de Federal reserve intervenieerden zelfs om de dollar te ondersteunen.

De effectenbeurzen reageerden euforisch op het begin van Operatie Woestijnstorm: Tokio gaf het voorbeeld met een stijging van 1.000 punten, plus 4, 7 procent. In Frankfurt en Parijs schoot de beurs een record 7, 5 procent omhoog, de Britse koersen stegen 2, 4 procent en New York sloot na de eerste oorlogsdag 4, 6 procent hoger. Ook na de aanval op Irak bleef Tokio vertrouwen op de Amerikaanse militaire high tech, maar in Europa haperden de beurzen.

Voor de prijs van een miljard dollar per dag zorgde de oorlogsmachine voor een pyrotechnisch spectakel, voor de eerste live-televisie oorlog en voor oorlog per joystick. Dit was het computerspel Nintendo in de woestijn, voor het grootste deel - volgens Witte Huis-woordvoerder Fitzwater 80 procent - gefinancierd door Koeweit en Saoedi-Arabie. De opbouw van de Amerikaanse strijdkrachten in de Golf heeft vorig jaar 10 miljard dollar gekost; de Britse kosten bedroegen 500 miljoen pond. De Amerikaanse infanteriesoldaten ontvangen een soldij van 669 dollar per maand voor hun bijdrage aan het herstel van de souvereiniteit van Koeweit en de verdediging van goedkope olie.

Olie is trouwens in grote voorraden gehamsterd. Langs de kust van Europa en in de Caribische zee liggen lange rijen tankers met een totale lading van naar schatting 60 miljard vaten olie afkomstig uit Saoedi-Arabie ter voorkoming van paniek op de oliemarkten. Met hetzelfde doel hebben de VS de kranen van hun strategische olievoorraden open gezet en stelde de EG een noodplan in werking dat gezien de dalende olieprijzen niet nodig was.

Buiten het spectakel van het oorlogstheater in de Golf draaiden op de overige podia van de wereldeconomie de lopende stukken onopvallend verder. De Amerikaanse recessie kreeg verder vorm. Sinds september vorig jaar is een half miljoen banen in de VS verloren gegaan. De vraag naar topmanagers is met 19 procent afgenomen, de Amerikaanse winkelverkopen zijn in december gedaald. Opnieuw kondigden grote Amerikaanse banken - dit keer Citicorp, Manufacturers Hanover en Security Pacific over het vierde kwartaal van 1990 - verliezen aan in verband met hun portefeuille twijfelachtige onroerend goed-leningen. De inflatie over heel 1990 bedroeg 6, 1 procent in de VS, het hoogste percentage sinds 1981.

Terwijl de verenigde Duitse economie vorig jaar een groei van 4, 6 procent noteerde, kritiseerde de EG-commissaris voor financien Christophersen het Duitse begrotingsbeleid dat de rentetarieven in de overige EG-landen opstuwt. Duitsland moet zijn begrotingstekort verminderen of de belastingen verhogen - en het liefst allebei.

Duitsland vreest grotere economische neerslag van de crisis in de Sovjet-Unie dan van de Golfoorlog. De grootste Duitse bank, Deutsche Bank, eiste volledige overheidsgarantie voor verdere leningen aan de Sovjet-Unie, omdat het Sovjet-risico te groot is geworden. De Sovjet-Unie heeft een betalingsachterstand van een miljard D-mark aan Duitse exporteurs en zou graag, evenals vorig jaar, een lening van Duitsland ontvangen om zijn achterstanden weg te werken.

En terwijl de Sovjet-Unie zijn kredietwaardigheid heeft verspeeld, leende Chili 320 miljoen dollar. Dit was het eerste vrijwillige bankkrediet aan een Latijns-Amerikaans land sinds het uitbreken van de schuldencrisis in 1982.