Schaken

Misschien herinnert u zich de telex-olympiade. In de halve finale speelde de Sovjet Unie tegen Australie.

De Russen maakten zich aan allerlei onregelmatigheden schuldig en over de uitslag kon geen overeenstemming bereikt worden. 6-2 voor de Sovjet Unie of 8-0 voor Australie. Het Sovjet-team wachtte een beslissing van hogerhand niet af en speelde meteen de volgende dag de finale tegen de DDR. De Oostduitsers wonnen en beschouwden zich als wereldkampioen. Het doet me genoegen te kunnen melden dat intussen gerechtigheid is geschied. Het protest van Australie is toegewezen en de Sovjet Unie is gediskwalificeerd. Nu zou er eigenlijk een finale tussen Australie en de DDR moeten komen, maar de schaakbond van de DDR bestaat niet meer. Eind goed al goed, Australie en de DDR werden beide tot wereldkampioen uitgeroepen. Het is het tweede schaakwereldkampioenschap van Australie, want in 1963 werd Cecil Purdy wereldkampioen correspondentieschaak.

Nu ik toch bezig ben oude rubrieken aan te vullen: een lezer maakte me er op attent dat ik ten onrechte schreef dat de Orang Oetan-opening, 1. b4, zijn naam had gekregen door een bezoek van Tartakower aan een Spaanse dierentuin. Niet in Spanje maar in New York, in 1924, werd Tartakower geinspireerd door de charmes van de aap Suzan. Zo, dat is opgeruimd, nu iets anders.

De Rus Mark Dvoretski wordt wel eens de beste schaaktrainer ter wereld genoemd. Het kan waar zijn. De artikelen die hij af en toe schrijft zijn altijd interessant. Ik heb wel eens gezien hoe hij aan John Nunn demonstreerde welke fouten zijn leerlingen in Nunn's laatste boek hadden gevonden. De verbeteringen waren zeer diepzinnig. Nunn begreep natuurlijk dat hem eer werd bewezen. Alleen bij de allerbeste schaakschrijvers is het de moeite waard om naar fouten te zoeken.

Twee leerlingen van Dvoretski zijn nu tot de kandidatenmatches doorgedrongen, Sergej Dolmatov en Artoer Joesoepov. Volgende week spelen ze bij het Hoogovenstoernooi hun kandidatenmatch tegen elkaar. Vervelend voor de spelers, die elkaar te goed kennen, en ook voor Dvoretski, die niet weet wie hij helpen moet.

Joesoepov (de beer, de knots) is de sterkste, maar we weten niet of hij op volle kracht kan spelen. Vorig jaar werd hij in zijn flat in Moskou neergeschoten door inbrekers. Hij werd geopereerd, eerst in Moskou en later in Brussel, waar het hoofdkwartier van de grootmeesterbond gevestigd is. Na vele maanden rust speelde hij in november weer in de olympiade. Niet goed, niet slecht. Drie overwinningen, zeven remises. De volgende partij is nog van voor de aanslag. Ik had hem toen al willen laten zien, omdat hij zo hartveroverend spannend is, maar het kwam er niet van.

Wit Joesoepov-zwart Gulko, Reykjavik 1990

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pg1-f3 Lf8-g7 4. g2-g3 0-0 5. Lf1-g2 d7-d6 6. 0-0 Pb8-c6 7. Pb1-c3 Lc8-f5 8. d4-d5 Pc6-a5 9. Pf3-d2 c7-c6 10. e2-e4 Deze zet keurt Joesoepov in zijn aantekeningen in Informator 49 af. Hij geeft 10. b4 Pxd5 11. cxd5 Lxc3 12. e4 in overweging. 10... Lf5-g4 11. Dd1-c2 c6xd5 12. c4xd5 Ta8-c8 Zwart heeft een gevaarlijk initiatief gekregen. In de volgende fase wordt de situatie steeds bedenkelijker voor Joesoepov. 13. Tf1-e1 b7-b5 14. a2-a3 e7-e6 15. Dc2-d3 e6xd5 16. Pc3xb5 Tf8-e8 17. h2-h3 Lg4-f5 18. g3-g4 Lf5xe4 19. Pd2xe4 Pf6xe4 20. Pb5xa7 Tc8-b8 21. Lc1-e3 Lg7xb2 22. Ta1-b1 Tb8-b3 23. Dd3xd5 Pe4-c3 24. Le3-g5

Tot hier heeft zwart heel goed gespeeld en met 24... Dd7 had hij in groot voordeel kunnen komen. Ingewikkeld is het wel. Joesoepov geeft de volgende variant: 25. Dxa5 Pxb1 26. Lc6 (of 26. Txb1 Lc3! en zwart wint, of 26. Txe8+ Dxe8 27. Lc6 Db8 en zwart wint)Txe1+ 27. Dxe1 Dxa7 28. De8+ Kg7 29. Le7 Tb8 en zwart wint. 24... Pc3xb1 25. Lg5xd8 Te8xe1+ 26. Lg2-f1 Pb1-c3 Ook dit ziet er heel goed uit voor zwart, maar wit kan nog net het hoofd boven water houden. 27. Dd5-d2 Pc3-e2+ 28. Kg1-g2 Lb2-c3 29. Dd2-h6 Pa5-c4 30. Pa7-c6 Lc3-g7 31. Pc6-e7+ Kg8-f8 Hier had hij 31... Kh8 moeten doen. Wit zou dan net remise kunnen maken met 32. Pxg6+ fxg6 33. Lf6 Tb7 34. Lxe2 Txe2 35. Lxg7+ Txg7 36. Df4 en door de matdreiging wint wit zijn stuk terug. 32. Dh6xh7 Pe2-f4+ 33. Kg2-h2 Kf8-e8 34. Dh7-g8+! Niet 34. Dxg7 Txf1 34... Lg7-f8

Een chaotische stelling, alsof de stukken willekeurig uit de doos boven het bord zijn omgekeerd. Zwart staat klaar om met Txf1 en Txh3 mat te geven, maar wit is hem net voor en deelt de beslissende klap uit. 35. Pe7xg6 f7xg6 36. Dg8xc4 Te1xf1 37. Dc4xf4 Tb3xa3 38. Ld8-h4 Nauwkeuriger was 38. Lf6, om het volgende zwarte tegenspel te verhinderen. 38... Ta3-a1 39. Df4-e4+ Ke8-f7 40. De4-f3+ Kf7-g8 41. Df3-d5+ Kg8-g7 42. Dd5-b7+ Kg7-g8 43. Lh4-g3 Tf1-h1+ 44. Db7xh1 Ta1xh1 45. Kh2xh1 Na alle verwikkelingen een lopereindspel met een pion meer. Het blijkt voldoende. 45... Kg8-f7 46. Kh1-g2 Kf7-f6 47. f2-f4 d6-d5 48. Lg3-f2 Lf8-d6 49. Kg2-f3 Kf6-e6 50. Lf2-d4 Ld6-e7 51. Kf3-g3 Le7-b4 52. h3-h4 Lb4-e1+ 53. Kg3-h3 Le1-d2 54. Kh3-g3 Ld2-e1+ 55. Ld4-f2 Le1-c3 56. Kg3-f3 Lc3-g7 57. Lf2-e1 Lg7-f8 58. Le1-c3 Lf8-h6 59. f4-f5+ g6xf5 60. g4-g5 Zwart gaf op.

    • Hans Ree