Mannen klaar om te vuren - waar is de Patriot?

DIYARBAKIR, 19 jan. - De Nederlandse militairen van de vijfde groep geleide-wapens die de twee Patriot-stellingen bemannen in het Turkse Diyarbakir, klagen dat zij eigenlijk te laat zijn gekomen. Toen de oorlog begon, zaten zij wel in Diyarbakir maar de Patriots nog niet. Van echte ontspanning is na de eerste bombardementen van de VS op Irak woensdagnacht echter geen sprake. In de nacht van donderdag op vrijdag werd om vier uur in de hotels, waar een deel van de Nederlanders lag te slapen, gasalarm gegeven door het Turkse personeel. Nog half slapend zette majoor M. Zijlstra in een beweging zijn gasmasker op. Achteraf was het een Turkse oefening, meent hij. Anderen spreken die lezing tegen en denken dat de waarschuwing voortkomt uit de verwarring om de berichten over de raketbeschieting van Israel. Na twintig minuten was duidelijk dat het loos alarm was. Zijlstra sliep rustig verder, het gasmasker onder handbereik.

Sinds donderdagmorgen tien uur zijn de manschappen van de Nederlandse Patriot squadrons in Turkije klaar om te vuren. Maar gisteravond was het materieel nog op geen stukken na in Diyarbakir gearriveerd. Wat er wel al is aangekomen wordt voor zover mogelijk in snel tempo opgebouwd. Dag en nacht werken de militairen van de vijfde groep geleide-wapens door. Hoewel voor iedereen een hotelbed beschikbaar was, heeft menigeen in geen drie dagen geslapen.

Doordat de grote Galaxy C-5 transportvliegtuigen van de Amerikaanse luchtmacht niet beschikbaar waren voor het vervoer van de negentig voertuigen en overige voorraden, moest men zich behelpen met via een Britse maatschappij gehuurde Iljoesins-76, Duitse Transals, een Belgische en een Britse Hercules en de reusachtige Antonov 124 voor het vervoer van de radarwagens. Hadden de Galaxy's het hele transport in hooguit vijftien vluchten kunnen klaren, nu heeft men er een stuk of zestig nodig. Hoewel het wapensysteem inmiddels werkt, ontbrak gisteravond bijvoorbeeld de keukenuitrusting nog, maar ook de plunjebalen met schone kleren. In de loop van de nacht worden nog zestien vluchten verwacht en vandaag nog een stuk of twaalf.

Het transport heeft nog extra vertraging opgelopen door de weersomstandigheden. Door mist en zware regenval zit het vliegveld soms uren achtereen dicht. Die regen heeft de sneeuw, die er vorige week nog volop lag, weggespoeld en de straten hier en daar veranderd in modderpoelen. Vriezen doet het alleen 's nachts.

Pag. 5: .

'Niemand doet hier iets zonder opdracht'

De verkenningsploeg van de luchtmacht die meteen na bekendmaking van het besluit om de Patriot-squadrons naar Turkije te sturen naar Diyarbakir toog, is erin geslaagd voldoende hotelruimte te boeken voor de hele ploeg. Ook de Belgische, Duitse en Italiaanse militairen hebben hotelkamers weten te bemachtigen. Aangezien er ook zo'n honderdvijftig journalisten zijn neergestreken, doet de plaatselijke horeca ongekende zaken. Prijzen zijn omhooggevlogen.

Volgens Turkse kranten zou ongeveer een kwart van de bevolking van de 250.000 zielen tellende vestingstad vertrokken zijn naar familie die verder van de Iraakse grens woont. Een busmaatschappij liet volgens deze berichten aan het begin van de week honderd bussen per dag naar het westen rijden terwijl er normaal dertig gaan. Gisteren was van zo'n massale vlucht geen sprake meer. Winkels zijn gewoon open, op straat heerst een levendige drukte. Tussen het autoverkeer banen mannen met handkarren, beladen ezels en wagens met een paard ervoor zich een weg. Op de stoep verkopen venters kleding en etenswaren.

Het vliegveld, waar aan het begin van de landingsbaan een Patriot-stelling elke reiziger tegemoet lacht, is de zwaarbewaakte veste van het nieuwe Diyarbakir. In de oude binnenstad zijn weinig Turkse militairen te zien maar daarbuiten staat overal mannen in het groen met een machinegeweer op scherp.

Samenwerken met de Turkse collega's is wel wennen voor de Nederlandse militairen, aldus majoor Zijlstra. “Niemand doet hier iets zonder opdracht. Wij zijn gewend om mee te denken en zelf initiatieven te nemen. Dat is er hier niet bij”. De verhoudingen liggen zo dat de Turken het voor het zeggen hebben. De Nederlandse militairen mochten bijvoorbeeld het uitladen van hun eigen Patriots niet eens fotograferen. De Turken zijn wel welwillend, meent Zijlstra, maar behalve met een cultuurkloof kampt men ook met een taalbarriere. Weinig Turkse militairen verstaan Engels of Duits. Om dit probleem te ondervangen, hebben de Turkse strijdkrachten wat studenten opgetrommeld die nu als dienstplichtig tolk fungeren, veelal gewoon in hun burgerkleding. Die jongens kunnen wel veel uitleggen maar niet zoveel regelen, is de ervaring van de Nederlanders. Daarvoor zijn ze niet hoog genoeg. Op de basis zitten de Nederlanders in een gebouw met de Belgen die achttien Mirages in Diyarbakir hebben gestationeerd. “Dat werkt perfect”, aldus Zijlstra.