Golfoorlog grote strop voor export kuikens en broedeieren

ROTTERDAM, 19 jan. - Voor Mulders Broederij BV in Voorthuizen kwam de Golfoorlog deze week wel heel ongelukkig. Het bedrijf stond op het punt om tachtigduizend eendagskuikens naar Saoedi-Arabie te sturen, toen Lufthansa besloot om in verband met de escalatie in Golf geen levende have meer mee te nemen op de vlucht naar Riad.

Mulders had toen weinig keus: of de kwetsbare eendagskuikens 'opruimen' en een verlies incasseren van honderdtwintigduizend gulden, of de diertjes tegen dumpprijzen in het buitenland afzetten, want in Nederland zou dat niet lukken. De markt schijnt hier bomvol te zitten. De broederij is er op het nippertje in geslaagd een gedeelte van de lading deze week in Europa af te zetten en hoopt het tweede en laatste gedeelte volgende week ergens kwijt te kunnen, aldus directeur Th. Jansen.

Mulders moet wel haast maken. Want van eendagskuikens is bekend dat ze, als ze eenmaal uit de broedmachine komen, nog dezelfde dag moeten worden geexporteerd om in de kortste keren in het hok geplaatst te kunnen worden.

Vraag is of het Mulders lukt ook de tweede lading kwijt te raken. De broederij is immers niet de enige exporteur van eendagskuikens die door de Golfoorlog is getroffen. Volgens het Produktschap Pluimvee en Eieren in Zeist hebben tien a vijftien Nederlandse handelaren met soortgelijke problemen te kampen.

Tot nog toe moesten de afgelopen dagen al voor enkele honderdduizenden eendagskuikens andere bestemmingen worden gezocht. En dat aantal zal alleen maar toenemen zolang het geweld in de Golf aanhoudt, zo concludeert A. Mijs van het Produktschap.

Ook de exporteurs van broedeieren zitten met de handen in het haar. W. van Erp, directeur van Medco Erp uit Sint Udenrode, een bedrijf dat tot voor kort wekelijks 360.000 broedeieren richting Golf zond, heeft nog niet eerder meegemaakt dat zo'n belangrijk deel van zijn exportmarkt in een klap werd uitgeschakeld. “Meer dan de helft van onze export gaat naar het Midden-Oosten, vooral naar Jemen. Dat is nu allemaal weggevallen. Ik heb het nog nooit eerder meegemaakt. Wel dat een of twee landen dichtgingen, maar zes of zeven landen tegelijk? Nee, nooit.” Volgens Van Erp lijdt zijn bedrijf door de Golfoorlog een strop van 50.000 gulden per week.

“Deze week hebben we de 360.000 eieren met wat kunst- en vliegwerk nog weten weg te werken, wat klanten naar voren gehaald. En we hebben thuis een kuikenbroederij. Maar volgende week gaat dat niet meer. Ik zit echt met m'n hoofd tegen het plafond. De vliegvelden zitten dicht, de vervoersverzekeringen zijn gigantisch gestegen en het ergste is nog dat de NCM de exportkredietverzekering woensdag heeft stopgezet. Die kippen blijven maar produceren en ik blijf met de eieren zitten.”

Van Erp heeft wat hij noemt een heus crisiscentrum ingericht om de problemen het hoofd te bieden. “Ook hier wordt hard gevochten voor een oplossing”, vertelt hij met een onverholen verwijzing naar de Golfoorlog. “We denken er nu over om zonder een verzekering van de NCM via een fikse omweg naar Jemen te vliegen. Maar dan moeten we wel piloten vinden. Je moet wel de mensen hebben die die kist met eieren van de ene naar de andere kant durven te vliegen. We zijn daarover in onderhandeling met luchtvaartmaatschappijen.”

Het Midden-Oosten is een belangrijke afzetmarkt voor het Nederlandse exporteurs van eendagskuikens en broedeieren, aldus het Produktschap Pluimvee en Eieren. Niet minder dan een derde van de totale Nederlandse export van broedeieren gaat naar het Golfgebied: honderdtwintig miljoen stuks voor totaal 30 miljoen gulden. En van de totale Nederlandse uitvoer van eendagskuikens gaat ongeveer een kwart naar de Golfregio: tien a twaalf miljoen stuks, met een exportwaarde van ruwweg 20 miljoen gulden.

Naarmate de Golfoorlog langer duurt en er nauwelijks of niet meer naar de Golf wordt gevlogen, nemen de moeilijkheden toe. “Nu lukt het nog wel ergens een gaatje te vinden. Maar volgende week zit waarschijnlijk alles dicht en moet je de kuikens gaan vernietigen”, verwacht directeur Jansen van Mulders Broederijen. Volgens hem zijn de prijzen van broedeieren afgelopen dagen al met 20 procent gekelderd. Voor volgende week voorspelt Jansen nog zo'n sterke daling.

Het is niet de eerste keer dat de branche wordt getroffen door onrust in het Midden-Oosten, al komt de klap dit keer wel erg hard aan. De slepende oorlog tussen Iran en Irak heeft de export naar die landen destijds compleet stilgelegd. En de oliecrisis van halverwege de jaren tachtig zorgde voor een flinke terugval van de vraag. De sterk gedaalde olieprijs dwong de Arabieren ook om te bezuinigen op de import van eendagskuikens en broedeieren.

Met weemoed in zijn stem vertelt Jansen dat het voor de Golfoorlog juist zo goed ging met de afzet in het Midden-Oosten. “Het ging prima met de sector in die regio. Het was een zeer goede markt aan het worden.”

    • Geert van Asbeck