De Stille Bang

Ver van het front schieten deskundigen als paddestoelen uit de grond. Radio en televisie blijken te beschikken over een arsenaal aan politieke en militaire strategen die in een paar minuten tijd oplossingen verzinnen.

Ook de beurs, emotionele barometer bij uitstek, ontsnapte niet aan de koorts. Het bestuur van de Effectenbeurs kwam donderdag zelfs met een heuse persconferentie om de ernst van de situatie te onderstrepen met maatregelen om al te wilde koersbewegingen in de hand te houden. Tevergeefs.

Sentiment laat zich niet temmen. Het leek op een omgekeerde krach.

Niemand zal verwacht hebben dat alleen al de start van een militaire operatie zo veel kooplust op zou wekken. Sinds de inval in Koeweit eindigen immers alle beleggingsadviezen met het voorbehoud: mits de Golf-crisis goed afloopt. Dat heeft maandenlang als een natte deken over alle markten en beurzen gehangen. De koersen van en omzetten in aandelen daalden gestaag en bijna niemand geloofde meer in een snelle oplossing. Zover is het ook nog niet.

Voor beleggers met geduld en geld een ideale markt. Cash is king, de koper is koning. Commissionairs en hoeklieden daarentegen voelen zich als een citroen die aan vier kanten wordt uitgeknepen. Het is begonnen met het vrijlaten van de door de beurs voorgeschreven provisietarieven dat niet heeft geleid tot de verwachte hogere omzetten. Die provisies zijn gekoppeld aan de aandelenkoersen. Lagere koersen en omzetten betekenen dus minder inkomsten.

Die derving wordt niet gecompenseerd door lagere kosten, want de beursleden betalen samen de oplopende kosten van het beursapparaat met het HOS handels-systeem (bijgenaamd het Hogere Onkosten Systeem) als hart van de handel.

In de gisteren gepubliceerde jaarcijfers van AOT (market makers, hoekmannen en geldmakelaars) over 1990 (winstsprong van 360 duizend naar 7 miljoen gulden) daarom de noodkreet van algemeen-directeur Jos Dreesens: “Er zullen beslist maatregelen getroffen moeten worden om te voorkomen dat lagere inkomsten bij hoekmansbedrijven de liquiditeit van de Nederlandse aandelenmarkt zullen aantasten”. De Bang (een bekende term voor een golf van veranderingen) in Amsterdam: lijden in stilte.

Logisch dat iedereen op de vloer opgelucht adem haalde toen de strijdkrachten van de VN in een klap een eind leken te maken aan alle onzekerheid. Eindelijk weer een gewone beurs met bekende ups en downs. Werk aan de winkel.

Op de Optiebeurs kwam de campagne een dag voor de afloop van de januari-opties. Iedereen had zich in de afgelopen weken verzoend met een lagere of gelijkblijvende beurs en daar posities op ingenomen. Dat wil zeggen: beleggers kochten put-opties (om te profiteren van koersdalingen) en hun professionele tegenpartijen schreven (verkochten) die opties samen met call-opties, in de hoop dat de index tot vrijdag rond de 220 zou blijven dobberen.

Woensdag sloot de aandelen-index op 217, 62. Teleurgestelde beleggers verkochten de call januari met uitoefenprijs 220 die daalde van 3, 40 naar 1, 40 gulden bij een forse omzet van ruim 1.500 contracten. Niemand rekende nog op een hogere beurs. De volgende dag sprong de index naar een hoogste dagstand van 231, 71 en ging de call 220 van 1, 40 naar 11, 40, een verschil van 10 gulden of 1.000 gulden per contract.

Bij de kopers van die opties zaten veel beleggers die de optie in de voorgaande weken hadden geschreven (en de premie ontvingen) in de hoop dat de index onder de 220 zou blijven.

Gaat de index een dag voor de afloop zo sterk omhoog dan staan zij voor de keuze snel de positie te sluiten of een pijnlijk verlies te lijden bij de verrekening van de opties op vrijdag. Bijna iedereen kiest voor sluiten en dat verklaart de hoge omzetten in de index-opties. Veel handelaren hebben donderdag verlies moeten nemen om hun risico's te beperken.

Aan de put-kant van de markt werd op een andere manier pijn geleden. Houders van de put januari 220 verheugden zich woensdag (index 217, 62) nog op een profijtelijke afloop. Hun optie sloot op 4, 20. In de loop van donderdag was hun bezit van 420 gulden per optie verschrompeld tot een schamel tientje. Dat is ook optiehandel. Je moet er tegen kunnen en niet te lang wachten met winst nemen. In de komende onzekere markt zijn er nieuwe kansen.