'Opschieten, we zijn al de laatsten in Europa'; Italie besluit nog mee te vechten

ROME, 18 jan. - Opschieten, we zijn al de laatsten in Europa, zei de voorzitter van de Italiaanse Senaat, Giovanni Spadolini, gisteren tegen de geachte afgevaardigden. Na debatten van 26 uur, slechts onderbroken voor een hazeslaapje, stemden Senaat en Kamer in met het voorstel van de regering om het bescheiden Italiaanse contigent te laten meevechten tegen Irak.

De tien Tornado-gevechtsvliegtuigen die zijn gestationeerd op een basis in de Verenigde Arabische Emiraten, zijn inmiddels onder Amerikaans commando gebracht en zijn al ingezet bij de luchtaanvallen op doelen in Irak en Koeweit. Na een actie werd vandaag een toestel vermist.

Maar 'oorlog' mag het niet heten. Premier Andreotti spreekt steevast over “een politie-actie”, en laat niet na te onderstrepen dat Italie optreedt onder de mantel van de Verenigde Naties. “Onze roeping ligt niet in individuele initiatieven, “ aldus Andreotti.

Het nadrukkelijk vermijden van het woord 'oorlog' leidde in de vaak emotionele debatten tot woedende uitvallen van communistische parlementariers, die de premier uitscholden voor leugenaar. Uiteindelijk moest de oppositie wijken voor de vrijwel eensgezinde regeringspartijen: in de Senaat was de stemming 190 tegen 96 met vier onthoudingen, in de Kamer 382 tegen 201 met twaalf onthoudingen.

Vooral in de christen-democratische partij had het veel moeite gekost om die eenheid te handhaven. Sommigen wilden gehoor geven aan de oproepen tot vrede die de afgelopen dagen iedere paar uur uit het Vaticaan kwamen. Anderen, zoals Vittorio Sbardella, de ongekroonde koning van Rome en een trouwe volgeling van Andreotti, waren bang voor de reactie als er Italianen zouden omkomen in de Golf. “Als er tien Italiaanse doodkisten terugkomen uit de Golf, lynchen ze ons, “ zei Sbardella.

Voor Bush

Uiteindelijk kozen de meeste christen-democraten voor Bush en tegen de paus. De twijfelaars waren bewerkt met het argument dat ze de communistische oppositie, die eindelijk weer een thema vindt om zich te profileren, niet in de kaart moesten spelen. Minister Egidio Sterpa, verantwoordelijk voor de relaties van de regering met het parlement, riep keer op keer dat een besluit om niet mee te doen in de Golf, “moreel ernstig” zou zijn en “onberekenbare gevolgen” zou hebben voor de internationale geloofwaardigheid van het land.

“Het zou de ergst mogelijke vergissing zijn om de Verenigde Naties mee te slepen in een Munchen van het Midden-Oosten, “ zei Andreotti in de rede waarmee hij het debat in de Kamer opende, daarmee verwijzend naar de aarzelende opstelling van de geallieerden tegenover Hitler in 1938. “Wie afschuw heeft van oorlog, en daartoe behoren ook wij, moet er ook voor zorgen van de VN geen ontwapende profeet te maken.”

Desondanks wekken premier Andreotti en minister van buitenlandse zaken De Michelis de indruk het besluit schoorvoetend te hebben genomen, met als belangrijkste overweging dat Italie niet uit de pas mag lopen. Denken in termen van een principiele strijd tussen goed en kwaad past niet goed in de Italiaanse compromis-cultuur. Bovendien wil met name Andreotti ervoor waken zich impopulair te maken in de Arabische wereld. Daarom blijven er vanuit Rome voorstellen komen voor een algemene Midden-Oostenconferentie.

Tekenend voor de afwachtende Italiaanse opstelling is dat het parlementaire debat over de Golfcrisis pas na afloop van het ultimatum aan Irak begon, en zo was opgezet dat het zeker 24 uur zou duren. En dat de regering in Rome bedenkingen heeft bij de noodzaak van een oorlog - bedenkingen die overigens niet hardop zijn uitgesproken - kan worden opgemaakt uit de steun die zij dinsdag gaf aan het Franse bemiddelingsvoorstel.

De regering heeft ook duidelijk gemaakt dat het Italiaanse contingent niet zal worden uitgebreid. Het blijft bij de tien Tornado's en de marineschepen: twee fregatten voor de kust van Bahrein, een torpedojager en een bevoorradingsschip die naar Somalie zijn gestuurd, en twee schepen die woensdag naar de Golf zijn vertrokken. Met technici en hulptroepen erbij zijn er ongeveer 1.300 Italianen in de Golf. “We overwegen geen enkele uitbreiding van onze militaire aanwezigheid in de Golf, “ zei minister van defensie Virginio Rognoni.

Een ander besluit zou waarschijnlijk ook op felle protesten stuiten. Bij opinie-onderzoeken voor de eerste aanvallen zei een meerderheid van de ondervraagden tegen een oorlog te zijn. De communistische partij probeert hierop in te spelen door samen met een aantal linkse groepen en katholieke organisaties tienduizenden mensen op de been te brengen voor vredesdemonstraties, en voor deze gelegenheid ziet partijleider Achille Occhetto veel waars in de woorden van de paus.