OLAV V 1903 - 1991; Geliefd en bescheiden

OSLO, 18 jan. - De Noorse koning Olav V is gisteren op 87-jarige leeftijd overleden na een hartaanval. Buiten het koninklijk paleis in Oslo lieten veel mensen hun tranen de vrije loop, terwijl anderen zachtjes het Noorse volkslied zongen.

De bejaarde monarch was bijzonder populair onder de Noren, die zijn bescheiden en van overdreven gewichtigheid ontblote stijl zeer waardeerden. Veelzeggend was dat in 1980 slechts negentien van de 165 leden van het Noorse parlement voor een voorstel van socialistische zijde stemden om de monarchie af te schaffen.

Olav genoot mede veel aanzien wegens zijn rol als leider van het Noorse verzet tegen de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog. Net als de Nederlandse koninklijke familie slaagden de Noorse koning Haakon VII en zijn zoon Olav er kort na de Duitse inval op het nippertje in om naar Londen te ontkomen. Daar werd hij minister van defensie in het oorlogskabinet en gaf hij leiding aan het verzet.

Vanaf 1955, toen de gezondheid van Haakon begon te verslechteren, nam Olav geleidelijk aan steeds meer werk over van zijn vader. Op 21 september 1957 werd hij gekroond tot koning.

Bij zijn geboorte in 1903 zag het er nog niet naar uit dat Olav ooit koning van Noorwegen zou worden. Het land was toen nog in een personele unie verbonden met Zweden. In 1905 werd Noorwegen evenwel onafhankelijk en Olavs vader, toen nog de Deense prins Carl, werd onder de oude Noorse vorstennaam Haakon koning van de nieuwe monarchie.

Kroonprins Olav genoot zijn opleiding eerst op de Noorse militaire academie, waarna hij enige tijd in Oxford politieke wetenschappen en economie studeerde.

In deze periode onderscheidde Olav zich ook op een geheel ander terrein: op de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam won hij een gouden medaille bij het zeilen. Ook op meer gevorderde leeftijd bleef hij een fervent zeiler. Nog in 1971 won hij een bronzen medaille bij het wereldkampioenschap. Voorts was hij een groot liefhebber van skien en skispringen.

Olav hield ervan om zich zonder enige begeleiding onder de bevolking te begeven. Regelmatig ging hij alleen de straat op. Toen hem eens werd gevraagd of hij daarbij geen bewaking nodig had, antwoordde hij: “Maar ik heb al vier miljoen lijfwachten”, doelend op de Noorse bevolking.

“Ik heb gekozen voor een zekere openheid en ik heb de indruk dat de mensen dat waarderen”, zei hij bij een andere gelegenheid. Ook de socialistische leider Erik Solheim gaf toe dat Olav de opvattingen van de Noorse bevolking uitstekend aanvoelde.

Olav trouwde in 1929 met de Zweedse prinses Maertha. Uit dat huwelijk werden eerst twee dochters geboren en daarna een zoon. Deze zoon, de 53-jarige Harald, volgt nu zijn vader op. De Noorse grondwet, die slechts mannelijke troonopvolgers toeliet, is vorig jaar gewijzigd waardoor de beide seksen ook op dit gebied gelijk zijn gesteld. De verandering geldt echter slechts voor leden van de koninklijke familie die na 1990 zijn geboren. (Reuter, AP)