Hauritsmuis

Rudy Kousbroek: Lieve kinderen hoor mijn lied. Uitg. De Harmonie. Prijs fl. 24, 50

Sjoerd Kuyper: De freules en andere liedjes. Uitg. Leopold. Prijs fl. 19, 90. Voor de muziekcassette fl. 12, 50 en de cd fl. 25, - storten op giro 444600, t.n.v. VPRO publiekservice, Hilversum.

Sinds 2 februari 1990 kent het Cultureel Supplement een kinderpagina. Rudy Kousbroek debuteerde daar als dichter en levert vanaf het begin wekelijks een vers. Vierentwintig daarvan zijn nu gebundeld in Lieve kinderen hoor mijn lied.

Er wandelt veel dierlijks in rond: een trouwlustige slang, een hinde met doktersroeping en een krokodil die snakt naar een hapje fietser. Met overtuiging en duidelijk plezier plaatst Kousbroek zich in de lichtvoetige traditie van Staring, Piet Paaltjens, Daan Zonderland en Kees Stip:

Ken je 't verhaal van de kater uit Goor

Begiftigd met absoluut gehoor?

Hij probeerde aan twee teddyberen

De beginselen van solfege te leren,

Maar faalde radicaal in dezen:

De ene kon geen noten lezen,

De andere was vaak verkouen

En kon dan de wijs niet houen.

Dat alles was een kwelling voor

Het arme kattebeest uit Goor

Met zijn absoluut gehoor.

Onmiskenbaar eigen is zijn geluid in het malle verhaal over de Taurcent - “Saluut aan wie dit leest!- Ik ben van voorst van beest- Maar van achterst ben 'k van mens- Hier bij mijn navel loopt mijn grens” - en in de verzen over hond en poes. Het hondebeest dat met een demonstratie van zieligheid zijn lichte ongesteldheid vaardig weet uit te buiten en de kat in zijn ontwikkeling van oorloos naar twee-orig model: de lezer ziet ze haarscherp voor zich. Een zelfportret van de dichter is te vinden in het sprookje van de ongewone derde zoon, die op zoek naar poezenland terecht komt in het rijk met katten bedeelde Rome: “Hij kreeg toen honderdduizend kopjes- En was voor eeuwig in zijn nopjes.”

Met opzet heb ik in bovengenoemd rijtje geestverwanten uit het lichte genre Annie Schmidt niet genoemd, ook al wordt Kousbroek door zijn uitgever min of meer gepresenteerd als Schmidts opvolger en ook al heeft zijn Willibrordje uit Roermond heel dicht naast Pieter Hendrik Hagelslag gelegen. Kousbroeks poezie mag dan als die van Annie Schmidt luchtig, humoristisch en verhalend van aard zijn, zij is aanzienlijk minder kernachtig en vanzelfsprekend, ritmisch minder vlekkeloos, en lijdt soms aan een on-Schmidtiaanse breedsprakigheid. Hoewel volwassenen veel plezier zullen beleven aan Annie Schmidts bundel Ziezo, toch luidt de ondertitel terecht: 347 kinderversjes. Kousbroek spreekt zijn publiek regelmatig met kinderen aan, maar slechts een gedeelte van zijn gedichten is denk ik echt voor hen toegankelijk. Dat is het gevolg van het taalgebruik - “Gij retor zonder weerga, dit is het einde van mijn queeste, is de acte al verleden- de stukken zijn in 't ongerede” - maar ook van de culturele bagage die de auteur zijn lezers toedicht. Zij moeten weten dat de Stier van Potter in het Mauritshuis hangt, wat een centaur is en wat solfege en contrapunt. Hun ontgaat de grap van de 'cycliste au beurre' en de toespeling op Perk: “Ik ben geboren in een zandige vore- In een bocht van de kolkende Nijl.” Het misverstand dat 'light verse' geen volwassen poezie zou zijn is niet uit de weg geruimd door de lezers onder kinderen te zoeken. Wat niet wil zeggen dat kinderen er niet ook van zouden kunnen genieten.

Uiteraard is het illustreren van dit soort beestachtigheid bij Peter Vos in goede handen. Hij maakte fraaie portretten, met als klein hoogtepunt de familie Hauritsmuis voor de Pier van Stotter (allemaal brokjes pier, ook de beeldtaal stottert). Vader en moeder muis zitten stijf rechtop van liefde voor de kunst, de kleinen zijn vast in slaap.

Wie bij de VPRO De freules volgt zal misschien geinteresseerd zijn in de onlangs in boekvorm verschenen liedteksten van scenarioschrijver Sjoerd Kuyper. Zonder beelden, maar vooral zonder de opwekkende muziek van Jan Robijns hebben de versjes weinig te zeggen. Robijns schreef een grote diversiteit aan melodietjes. Samen met Kuypers vindingrijke teksten leidden die tot een cassette-cd, die een verademing is naast de eenvormigheid van de doorsnee popopname of zoveelste Kinderen voor Kinderen.