Grootste tankslag sinds WO II zou kunnen uitblijven

ROTTERDAM, 18 jan. - Het verloop van de gevechtshandelingen in de Golf zou erop kunnen wijzen dat de grootste tankslag sinds de Tweede Wereldoorlog zich niet in dit conflict zal afspelen. De aanwezigheid van duizenden tanks in de Saoedische woestijn en het zogeheten Koeweitse theater riepen tot voor kort wel beelden op van grote tankformaties die bijna helemaal aan het oog onttrokken door opgeworpen stofwolken schijnbaar chaotische maar geheel volgens plan verlopende tactische manoeuvres uitvoerden. Dat beeld lijkt niet langer meer reeel te zijn.

De massale inzet van de luchtmachten van de verzamelde anti-Iraakse coalitie heeft duidelijk gemaakt dat in een high-techoorlog als deze het vliegtuig het belangrijkste anti-tankwapen is. De klassieke regel dat het beste anti-tankwapen de tank zelf is geldt niet meer. De binnensijpelende berichten over het inzetten van B 52 zware bommenwerpers en A 10 tankbusters tegen de tanks van Iraakse elitetroepen bevestigen dit. Toen Saddam Hussein zijn tanks in Koeweit opstelde heeft hij met het veranderen van deze regel duidelijk geen rekening gehouden.

Irak heeft in Koeweit en Zuid-Irak meer dan 4.000 tanks staan. Het heeft daarmee zelfs een numeriek overwicht over de tankstrijdmacht van de coalitie. Hoewel geen enkele bron precieze aantallen geeft bestaat waarschijnlijk twee derde deel van deze tankmacht uit Russische T 54's of de Chinese kopie daarvan. De bepantsering van de T 54 is dun, hij heeft een rudimentair vuurleidingssysteem en het kanon heeft een beperkt bereik. In het gevecht tegen Westerse tanks is hij kansloos. De Irakezen gebruiken ze als zelfrijdend geschut dat tot de geschutkoepel wordt ingegraven in de statische verdedigingswerken die in een dubbele gordel langs de grens met Saoedi-Arabie zijn opgeworpen. Het uitschakelen van deze niet-bewegende doelen is voor een jachtbommenwerper geen probleem.

Mochten bij een frontaal grondoffensief bijvoorbeeld de Amerikaanse Eerste cavalerie-divisie en de Engelse Desert Rats door de fortenlinie heenbreken, dan komen zij Iraakse T 62's en T 72's tegen. Deze tanks zijn iets moderner dan de T 54 maar zeker niet gelijkwaardig aan de nieuwste Westerse tanks. In de oorlog met Iran werden, indien er een doorbraak dreigde, deze tanks op diepladers gereden en naar het bedreigde punt gebracht. Tegen de Iraniers was deze tactiek succesvol. Dat de Irakezen kortzichtig hebben vastgehouden aan deze doctrine breekt ze nu op verschillende manieren op.

Vijftig jaar geleden werd het begrip Maginot-mentaliteit aan de militaire terminologie toegevoegd. Deze allesbehalve flatteuze term gold de Fransen die in 1940 blind vertrouwden op hun Maginot-linie. De vergelijking met de situatie in Koeweit ligt voor de hand. De gemechaniseerde divisies van de coalitie kunnen net als de Duitsers bij de aanval op Frankrijk een omtrekkende beweging maken en de Iraakse fortificaties ver oostelijk van zich laten.

Als er alsnog een tankslag wordt geleverd gebeurt dat bij het oprukken naar Koeweit stad, dat vanuit het westen dan makkelijk te bereiken is. Maar de Iraakse eenheden daar bestaan dan waarschijnlijk niet meer als tankmacht.

Tanks in de open woestijn zijn duidelijk waar te nemen op de radarschermen van tactische verkenningsvliegtuigen. Wetend dat hij gebombardeerd kan worden staat een tankgeneraal voor een dilemma. Om aan bommenwerpers tijdelijk te ontkomen kan hij zijn tankdivisie met graafmachines diep laten ingraven. Maar ingegraven zijn de tanks net als de T 54's niet veel waard. Een tankdivisie kan ook proberen de bombardementschade te beperken door zich over een groot gebied te verspreiden. Maar een gespreide tankmacht is geen partij voor een geconcentreerde tankaanval. Een Israelische generaal vergeleek een tankslag in de woestijn met een zeeslag. In dat geval zeilt Irak de Armada.

    • Menno Steketee