Galerie

Wijnanda Deroo Galerie Van Kranendonk, Westeinde 29, Den Haag. T-m 14 febr. Di. t-m za. 12-17u. Prijs fl. 1850, - per foto (oplage van 10). Maria Chailloux, Sarphatistraat 640, Amsterdam. T-m 16 febr. Wo t-m za. 13-17.30u., zo. 20 jan. 13-17.30u. Prijzen van 1250 tot 3000 gulden.

Roland Sips Van Rooy Galerie, Kerkstraat 216, Amsterdam. T-m 31 jan. Di. t-m za. 13-17u. Prijzen van 750 tot 4000 gulden.

Willem Oorebeek Galerie De Expeditie, Leliegracht 47, Amsterdam. T-m 13 febr. Di. t-m za. 14-18u. Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T-m 13 febr. Di. t-m vr. 10-13u. en 14-18u., za. 14-18u. Prijzen van 3000 tot 10.500 gulden.

Wijnanda Deroo

Een tentoonstelling met foto's van Wijnanda Deroo is iets om naar uit te kijken. Op dit moment exposeert ze in de galerie van Juriaan van Kranendonk in Den Haag en in die van Maria Chailloux in Amsterdam. Van Kranendonk toont een serie van tien grote zwart-wit foto's van 110 x 125 centimeter, die nu eens niet achter hinderlijk spiegelend glas geplaatst zijn, maar met push-pins vastgeprikt in een witte houten bak. De foto's hebben het nachtelijk stilleven in de straten van New York tot onderwerp.

Chailloux laat een serie interieurfoto's zien van het hoofdgebouw van de immigratiedienst op Ellis Island, een klein eiland dichtbij The Statue of Liberty in de haven van New York, waar tot 1954 de boten uit Europa aanmeerden en de felbegeerde 'landing card' werd uitgereikt.

Deroo fotografeerde de 56 in een verwaarloosde staat verkerende ruimten die dit gebouw telt, telkens gezien vanaf de drempel. Een dergelijke systematische aanpak paste ze ook toe bij het fotograferen van in onbruik geraakte synagoges in de Newyorkse wijk Lower Eastside. Onder de titel 'Forgotten Spaces' werden deze foto's vorig jaar zowel in het Joods Historisch Museum in Amsterdam als in de The Jewish Museum in New York tentoongesteld. The New York Times schreef er vol lof over.

Ook in Nederland wordt haar werk gunstig beoordeeld. De afgelopen twee jaar ontving ze een beurs van WVC. Op dit moment verblijft Deroo in New York waar ze een atelier heeft in PS 1 (de P staat voor public, de S voor school, een voormalig schoolgebouw in Queens waar verschillende landen voor jong talent lokalen huren).

Met haar foto's van Ellis Island en van de synagoges in de Lower East Side voegt Deroo zich bij het leger fotografen dat op systematische wijze enigszins voor de hand liggende onderwerpen fotografeert. Al eerder heeft ze bewezen dat ze ook beelden kan maken die niet zonodig ergens over moeten gaan. Zo maakte ze prachtige poetische foto's van lege ruimtes in China en Indonesie, door Rudy Kousbroek lyrisch beschreven in zijn boek De onmogelijke liefde.

Deroo's foto's bij Van Kranendonk zijn 's nachts gemaakt in verlaten straten en op terreinen waar hooguit de mafia lijkt te komen om haar slachtoffers te dumpen. Dat Deroo zich met haar camera in zo'n omgeving durfde te wagen, geeft haar werk iets macabers. Van verschillende kanten laat kunstlicht schaduwen vallen op... ja, op wat eigenlijk? Op het onbenoembare en naamloze.

Er komen geen mensen op de foto's voor, wel af en toe een hond. Misschien als gevolg van een lange sluitertijd staat op een van de foto's tweemaal dezelfde hond, een keer met z'n kont en een keer met z'n kop naar de lens gekeerd, wazig als een geestesverschijning.

Deroo's foto's zijn bijzonder gaaf afgedrukt met veel details en variaties in scherpte. Alsof het telkens net geregend heeft, zo helder zijn de afdrukken. Daarom kunnen haar foto's niet straffeloos verkleind of gereproduceerd worden in een boek, maar moet je ze in hun Amerikaanse afmetingen zien, dat wil zeggen groot.

Bij Van Kranendonk zijn op de eerste verdieping onder de titel 'Schilderkunstig Realisme' ook recente schilderijen van Aart Houtman te zien. Het zijn zorgvuldig vervaardigde doeken waarin abstractie en figuratie een gelijkwaardige rol spelen. Ook in dit werk gaat het niet om wat er te zien is, maar om hoe het zich voordoet. Dat heeft Houtman met Deroo gemeen.

Galerie Van Kranendonk, Westeinde 29, Den Haag. T-m 14 febr. Di. t-m za. 12-17u. Prijs fl. 1850, - per foto (oplage van 10). Maria Chailloux, Sarphatistraat 640, Amsterdam. T-m 16 febr. Wo t-m za. 13-17.30u., zo. 20 jan. 13-17.30u. Prijzen van 1250 tot 3000 gulden.

Roland Sips

De elementen silicium, fosfor en zwavel uit het Periodiek Systeem vormen in de galerie van Luce van Rooy de sleutel om achter de familienaam van de exposant te komen: 14 Si, 15 P en 16 S. Sips dus. Roland Sips is voor drie maanden aan het werk in Malaga. In galerie Van Rooy in Amsterdam heeft hij een tentoonstelling achtergelaten vol kleine en grote ideeen, waarvan de puzzel met de elementen er een is.

Sips brengt op negentiende-eeuwse wijze een veelomvattend wereldbeeld in kaart. Hij put uit een verzameling foto's die afkomstig zijn uit oude tijdschriften en boeken. Met zwarte inkt voegt hij soms, heel zorgvuldig, associatieve vormen en letters toe, waardoor een intelligent spel ontstaat met het beeld en zijn mogelijke betekenissen. Zo plaatst hij een voor kinderen of analfabeten bedoelde ogentestkaart, die hij op een transparante perspexplaat heeft gezet, over een groot aantal titelbladen van boeken. Titels als 'Jij', 'Dit is uw wereld', 'Idee en mythe', 'Oog in oog', 'Levenskunst', 'Sex in zwart en wit' en 'Waarom niet', staan op een leeg, veelal vergeeld vel. Ze roepen allerlei gedachtes en beelden op, terwijl het bij de ogentest juist gaat om het noemen van een woord bij het zien van een beeld.

Sips' werk doet denken aan de beeldgrapjes van Marcel Duchamp. Toeschouwers met een literaire belangstelling zullen met een snelheid waar geen boek tegenop kan, zijn werk met genoegen verslinden.

Van Rooy Galerie, Kerkstraat 216, Amsterdam. T-m 31 jan. Di. t-m za. 13-17u. Prijzen van 750 tot 4000 gulden.

Willem Oorebeek

De galeries van Paul Andriesse en Zsa-Zsa Eyck liggen schuin tegenover elkaar aan twee Amsterdamse grachten. Samen brengen ze de Rotterdamse kunstenaar Willem Oorebeek (1953). Oorebeek was in 1988 kandidaat voor de Prix de Rome, maar de prijs ging naar de broer van Paul Andriesse, Eric. Eric tekent uit de losse hand naar de natuur, Willem Oorebeek werkt met litho's die hij op doek plakt en die onpersoonlijk ogen.

Het is alsof al jaren dezelfde kunst aan de wanden van Paul Andriesse hangt. Dat komt door de wijze van presenteren en de aard van het werk. Andriesse heeft overduidelijk een voorkeur voor keurig verzorgd abstract werk van groot formaat. Het is een galerie met een eigen gezicht.

Ook het nu getoonde werk van Oorebeek heeft de passende toon; het lijkt speciaal voor de galerie gemaakt te zijn. Aan drie wanden hangen drie doeken, die elk uit vier rechthoeken bestaan. Op elk doek is een groot leeg wijnglas te zien, twee hebben stippen als van uitvergrote rasters en een vlak is egaal zwart. De drie werken zijn nagenoeg identiek en net als billboards in een oogopslag bekeken. Ze staan in contrast met of ironiseren de titel van de tentoonstelling, 'The individual paralella'. Na enig gepuzzel zie je dat het Oorebeek gaat om het probleem van de individualiteit in een wereld waarin gebruiksartikelen steeds meer gestandariseerd worden. Het werk bij galerie De Expeditie is iets gevarieerder, maar heeft hetzelfde thema.

Op een tentoonstelling die hij twee jaar geleden had in museum Boymans-van Beuningen in Rotterdam, was Oorebeek een stuk duidelijker in zijn bedoelingen. Een in de catalogus bij die tentoonstelling geplaatste advertientieachtige foto is daar een goed voorbeeld van. Op een stuk ribkarton staan zes flessen van uiteenlopend model, waaroverheen in kapitalen de tekst: “The shape of things to come ... is a packing problem” en dan cursief “now!”. Een helder idee, in tegenstelling tot de nu tentoongestelde werken, die veel subtieler, maar ook abstracter en raadselachtiger zijn.

Galerie De Expeditie, Leliegracht 47, Amsterdam. T-m 13 febr. Di. t-m za. 14-18u. Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T-m 13 febr. Di. t-m vr. 10-13u. en 14-18u., za. 14-18u. Prijzen van 3000 tot 10.500 gulden.