Financiele markten verkijken zich op verloop van oorlog

AMSTERDAM, 18 JAN. Het voorspellen van de ontwikkeling van financiele markten blijft - zelfs voor deskundigen - een hachelijke onderneming, zo bleek gisteren weer eens op het Damrak. In de dagen die aan het Golf-offensief vooraf gingen wisten beurshandelaren immers een ding zeker: als het moment van de aanval daar was zouden de aandelenkoersen inzakken. Een koersval van twee procent was wel het minste, meenden optimisten, terwijl zwartkijkers met een daling van tien procent rekening hielden. Maar de koersen stegen gisteren op de Amsterdamse effectenbeurs gemiddeld met zo'n vijf procent.

Hoewel een koersdaling over de volle breedte van de beursvloer werd verwacht, zijn er onder de handelaren voor zover bekend geen slachtoffers te betreuren die “scheef” zaten en voor grote bedragen hadden misgegokt op een vrije val. De beurshandel is voorzichtiger geworden na de beurs-crash van 1987 en de crashette twee jaar later.

Handelaren bedenken zich nu wel twee keer om een grote aan- of verkooppositie aan te houden. Zeker in de huidige crisis-situatie worden risico's gemeden. “Iedereen heeft de boot gemist”, zo vatte een hoekman de situatie samen, “maar er is ook niemand in het water gevallen.”

Dat de markt er radicaal naast zat met zijn voorspellingen komt vooral door de relatief effectieve manier waarop de geallieerde luchtmacht gisteren korte metten leek te maken met de Iraakse luchtmacht, raketinstallaties en overige strategische doelen. De afgelopen dagen was in de effectenkoersen wereldwijd al rekening gehouden met fikse verliezen en een mogelijke escalatie van het conflict. Toen het mee leek te vallen konden de koersen daarom flink aantrekken.

“De markt vergeleek de huidige situatie op basis van bepaalde informatie te veel met de gebeurtenissen die aan de Tweede Wereldoorlog vooraf gingen”, meent Dries Driessen, voorzitter van de vereniging van hoeklieden van de Amsterdamse effectenbeurs en zelf actief als hoekman in obligaties. “Nu blijkt uit de effectieve aanval dat werkelijkheid niet aan dit verwachtingspatroon voldoet. Het blijft voorlopig toch meer een lokaal conflict.”

Informatie is de motor achter de sentimenten op een beurs. Sinds kort kent de Amsterdamse beursvloer naast de geruisloze Reuters- en Quotron-informatieschermen ook vier gewone televisietoestellen. Verreweg de meest populaire zender in de nieuwsvoorziening is CNN, dat met zijn newstune van dreigende paukenslagen met enige regelmaat grote groepen handelaren naar het scherm wist te lokken.

De snelle nieuwsvoorziening van het station strekt verder dan een aardig verzetje tussen de drukke handelsuren, zo meent men op de beursvloer. Neem bijvoorbeeld de waarschuwing tegen een al te grote euforie in de even na drieen rechtstreeks uitgezonden persconferentie van de Amerikaanse defensieminister Cheney en oppercommandant Powell. “Ze zeiden dat het nog “a considerable period of time” zal duren. Je zag de koersen direct wegzakken”, zegt een commissionair.

CNN is in tijden van crisis even onontbeerlijk geworden als bijvoorbeeld de halfjaarcijfers van Philips in meer normale omstandigheden, zo meent men op de beursvloer. Een ontwikkeling die overigens niet zonder gemengde gevoelens wordt gevolgd. “Er zijn momenten dat iedereen voor de televisie staat. In die tijd kunnen ze geen adviezen geven aan hun klanten”, oordeelt hoekliedenvoorzitter Driessen.

De bezwaren betreffen eveneens de kwaliteit van de informatie. “Tot nu toe laten ze een redelijk objectief beeld van de gebeurtenissen zien”, vindt Driessen, die overigens zelf de voorgaande nacht tot iets na tweeen aan het scherm gekluisterd zat, drie uur sliep en vanaf vijf uur 's ochtends wederom de televisie op het Amerikaanse televisiestation afstemde. “Maar je krijgt toch een veramerikanisering van het nieuws als een zo'n station overal ter wereld aan staat.”

Andere handelaren op de beurs wijzen daarnaast op de censuur die de informatie van de journalisten ter plekke kleurt en dus de betrouwbaarheid beperkt. “Als je die idiote rentedalingen in de VS ziet wordt daarmee helemaal geen rekening gehouden”, aldus een van hen.

Als gevolg van het oorlogsnieuws konden de handelaren in Amsterdam gisteren met tevredenheid de boeken sluiten. De omzet - 2, 5 miljard gulden waarvan 900 miljoen in aandelen - was weliswaar niet extreem hoog, maar wel weer ruim op het niveau van voor het uitbreken van de Golfcrisis.

Het optimisme vertaalde zich meteen in nieuwe voorspellingen. Als het zo doorgaat met de oorlog, dan zullen de koersen nog wel eens flink kunnen aantrekken, zo viel te beluisteren. Sinds Saddam Koeweit binnenviel zijn de koersen immers twintig tot vijfentwintig procent gedaald. Er valt nog veel goed te maken. De handelaren wachten gespannen op de volgende stap in de oorlog, een oog op hun koersschermen, het andere op CNN.