Spanning loopt op in de drie Baltische landen

MOSKOU, 17 jan. - Litouwen staat “op de rand van burgeroorlog”. Volgens een bemiddelingsdelegatie van de Federatieraad, het orgaan waarin alle Sovjet-republieken zijn vertegenwoordigd, blijft de spanning in Litouwen toenemen. “Een nieuwe uitbarsting dreigt en die zou wel eens nog tragischer kunnen zijn”, zei de Wit-Russische Nikolaj Dementej gisteren in de Opperste Sovjet bij het uitbrengen van een eerste verslag.

De delegatie, waarvan ook de Armeense president Lev Ter-Petrosjan deel uitmaakte, heeft sinds zondag in Vilnius besprekingen gevoerd met de nationalistische regering-Landsbergis, het 'comite van nationale bevrijding' dat door de Moskou-getrouwe communistische partij wordt geleid, de lokale legerleiding en “gewone burgers”. Dementej kon gisteren in het parlement geen concrete voorstellen doen hoe de rust in Litouwen zou kunnen worden hersteld.

Het 'comite van nationale redding' in Litouwen, dat compromisloos het aftreden van de regering-Landsbergis en ontbinding van het door de nationale beweging Sajudis gedomineerde parlement blijft eisen, heeft zich gisteren tot de Opperste Sovjet van de unie gewend met een verklaring waarin het de nadruk legt op het “anti-socialistische en anti-sovjet” karakter van de huidige regering.

De spanningen in Riga, de hoofdstad van het naburige Letland, zijn gisteren niet toegenomen en voor het eerst is ook hier een dode gevallen. De Letse president Anatoli Gorbunovs zei gisteren dat de barricades rondom het parlementsgebouw zullen worden verwijderd zodra de regering zich niet meer bedreigd hoeft te voelen door het leger en het ook in Letland opgestane 'comite van nationale redding'.

Terwijl Gorbunovs sprak, viel in de hoofdstad Riga de eerste dode. Bij een van de barricades in de stad weigerde een Let die de barricade bewaakte, op bevel van de 'zwarte baretten' - de speciale eenheden die naar Letland zijn gestuurd - uit zijn auto te stappen. Hij werd daarop in koelen bloede door het hoofd geschoten en stierf in een ziekenhuis. In Litouwen worden de 'zwarte baretten' intussen vervangen door 'gewone' eenheden van het ministerie van binnenlandse zaken.

In Estland, de derde Baltische republiek, heeft het eergisteren opgedoken Moskou-gezinde 'comite van nationale redding' inmiddels ook het aftreden van de regering van Arnold Ruutel geeist. Grote groepen burgers bewaken het parlementsgebouw in de hoofdstad Tallinn, waar als laatste in de rij gisteren werd besloten tot intrekking van de prijsverhogingen. Ruutel is bovendien onderhandelingen begonnen met het Interfront, de organisatie van de niet-Estse minderheden. “De situatie is rustig maar gevaarlijk”, aldus het Estse televisiejournaal gisteravond.