Nederland in de ban van de Golfoorlog

ROTTERDAM, 17 jan. - Ruim 400.000 Nederlanders hebben vannacht via verschillende televisiestations de ontwikkelingen in de Golfoorlog gevolgd. Volgens een woordvoerder van de dienst kijk- en luisteronderzoek van de NOS hebben vijf maal zoveel mensen gekeken als door de week gebruikelijk is op die uren. De meeste mensen hadden afgestemd op Nederland 3: 120.000. Het Amerikaanse station CNN, dat om vijf over half een als eerste melding maakte van de bombardementen op Bagdad, trok 70.000 Nederlandse kijkers.

RTL-4 trok, nadat Nederland 3 was begonnen met uitzenden, 50.000 kijkers. Vlak daarvoor keken nog 120.000 kijkers naar RTL. De BBC werd door 40.000 landgenoten bekeken en Duitsland 1 door 70.000 Nederlanders. “De echte 'freaks' keken natuurlijk naar CNN”, aldus de NOS-woordvoerder. Een op de vier huishoudens kan CNN ontvangen.

Op veel scholen was de oorlog vandaag onderwerp van gesprek in de les. “De televisie staat aan in de klas, kinderen die willen kunnen er naar kijken”, vertelt mevrouw L. Korteweg, lerares aan de Albert Schweitzer basisschool in Groningen. “Vanochtend had ik groep acht, met leerlingen van 11 en 12 jaar. In de kring heeft iedereen zijn mening gegeven.”

“Vrijwel alle leerlingen vonden het terecht dat de Amerikanen hebben ingegrepen”, vertelt H. Oostland, docent geschiedenis en maatschappijleer aan het Haarlemmermeerlyceum in Hoofddorp. Met een tweede klas en een 4-HAVO is hijvanochtend begonnen met kijken naar het televisiestation CNN, om vervolgens de gebeurtenissen en de beelden te bespreken. “Men was blij dat het zo vlot verloopt voor de Amerikanen. Ik heb wel geprobeerd dat wat te relativeren, omdat het pas de eerste berichten zijn.”

Ook op basisschool De Ark in Alkmaar is een gezamenlijke groep 7 en 8 de dag met televisie begonnen. “De laatste tijd hebben we het al veel over de Golf gehad”, vertelt onderwijzer J. Verhagen, “de leerlingen moeten van mij naar het jeugdjournaal kijken. Ik heb het 'waarom' van deze oorlog geprobeerd uit te leggen en de vergelijking gemaakt met Hitler. Maar ook heb ik verteld dat de gewone bevolking, de taxichauffeurs en de krantenverkopers in Irak geen oorlog willen.”

De kerkelijke vredesbewegingen Pax Christi en IKV houden zaterdag in Den Haag niet de aangekondigde vredesdemonstratie onder het motto 'Golf van vrede'. “We zouden een aantal ambassades langsgaan om te pleiten voor een andere aanpak. Dat is nu achterhaald”, aldus secretaris M. J. Faber van het IKV vanochtend. “We hebben een gevoel van verslagenheid. Je ziet dat de internationale gemeenschap het toch niet aandurft, en wil, om een dictator vreedzaam op de knieen te krijgen. Na 45 jaar is de stemming nu dat oorlog als middel weer aanvaardbaar is. Dat, en die hele 'winning mood' die nu heerst, vervult ons met grote zorg. De Arabische volkeren en de Palestijnen zullen dit ervaren als de zoveelste vernedering.”

De overheid heeft voorbereidingen getroffen voor een Nationaal Voorlichtings Centrum, dat op de 15de etage van het departement van binnenlandse zaken wordt gehuisvest. Daar zal de voorlichting aan de media worden gecoordineerd. Voor een dergelijke opzet is enkele jaren geleden al gekozen na de ramp in Tsjernobyl. Een commissie heeft nadien langdurig gestudeerd op het geven van de meest adequate voorlichting. Daarbij is ook overwogen de media binnen de EG op een centraal punt informatie te verstrekken.

In het centrum is een groot aantal voorlichtingsdiensten van verscheidene departementen gehuisvest, zoals Economische Zaken, WVC, VROM, Binnenlandse Zaken, Justitie, Financien, Defensie en Buitenlandse Zaken. Verder zijn vertegenwoordigingen van diensten als de Centrale Recherche Informatiedienst en de Binnenlandse Veiligheidsdienst ondergebracht in het centrum.

Voor publieksinformatie wordt op het ministerie van WVC een informatiecentrum geopend. Het Nationaal Voorlichtingscentrum is een onderdeel van het Landelijk Coordinatie Centrum, dat bestaat uit de secretarisssen-generaal van de meest betrokken departementen. Het gaat daarbij om Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken, Justitie, Economische Zaken en WVC.