Lubbers: aanval op Irak in lijn VN-resolutie; Politici reageren geschokt

DEN HAAG, 17 jan. - De aanval die vannacht is ingezet op Irak onder leiding van de Verenigde Staten is volgens premier Lubbers “een chirurgische ingreep” die geheel in lijn is met de resolutie van de Veiligheidsraad die het gebruik van 'alle middelen' toestaat.

Lubbers zei aan het eind van de ochtend op een persconferentie in Den Haag dat de huidige militaire activiteiten “niet de totale oorlog” tegen Irak betekenen. De strijdkrachten zijn volgens de premier ingezet “op een wijze die er blijk van geeft dat alles erop is gericht het militaire potentieel uit te schakelen”.

De minister-president verklaarde niet verrast te zijn door de snelheid waarmee de aanval, een dag na het verstrijken van het ultimatum, is uitgevoerd. Op de vraag of de onder Amerikaans commando opererende Nederlandse schepen al bij gevechtshandelingen betrokken zijn, antwoordde Lubbers: “Voor zover ik weet niet”.

Lubbers zei “vurig te hopen” dat de militaire activiteiten slechts een minimum aan mensenlevens zullen eisen. Hij noemde het “fundamenteel tragisch” dat de Iraakse bevolking het slachtoffer wordt van het handelen van “zo'n dictator”.

De ambtelijke top heeft vandaag overleg gevoerd over de praktische consequenties van de oorlog voor Nederland. De premier zei dat Justitie “extra alert” is op mogelijke terroristische acties. Ook de energie-situatie is besproken. “Maar dat is geen scherp actueel probleem want er zijn enorme voorraden olie”.

Lubbers hoopt dat ook nu na het opnemen van de wapens er nog ruimte blijft voor politiek overleg met Irak. Op de suggestie om nu een wapenstilstand in acht te nemen om Irak alsnog de kans te geven zich terug te trekken, wilde Lubbers niet ingaan.

Vice-premier Kok noemde het vanochtend “in- en intriest dat het zover heeft moeten komen”. De fracties in de Tweede Kamer gaven in hun verklaringen vanochtend en de afgelopen nacht met uitzondering van Groen Links hun steun aan de militaire aanval op Irak.

Fractieleider Woltgens van de PvdA stelde vast dat het gebruik van geweld onontkoombaar is geworden om de internationale rechtsorde te herstellen en dat de “onbegrijpelijke en starre houding” van Irak de wereldgemeenschap “helaas” geen andere mogelijkheid heeft gelaten. De CDA-fractie noemde het “buitengewoon triest en teleurstellend dat op deze wijze effectuering van het VN-ultimatum moet worden gerealiseerd”.

VVD-fractieleider Bolkestein sprak van een “verschrikkelijke gebeurtenis” die echter door de halsstarrige houding van Irak “helaas al eerder viel te verwachten”. Van Mierlo van D66 constateerde dat “het gebrek aan uitzicht op diplomatieke ruimte aan Iraakse kant moest leiden tot deze oorlog”.

Volgens Beckers (Groen Links) daarentegen is de inspanning van Nederland om deze oorlog te voorkomen minimaal geweest. Zij stelde dat maandenlang naar de oorlog is toegewerkt. “Nu en hopelijk voor altijd wordt duidelijk dat het afschrikkingsdenken niet werkt.”

De PvdA-fractie heeft gisteravond in een aparte vergadering haar goedkeuring gehecht aan deelneming van de Nederlandse marineschepen aan een militaire actie in de Golf. Twee fractieleden, Verspaget en Stemerdink, stemden tegen en een, Valk, onthield zich. De tegenstemmers vonden dat de economische sancties langer een kans hadden moeten krijgen. De Visser, die vrijdag in het Kamerdebat als enige PvdA'er meeging met een motie van Groen Links waarin het besluit van het kabinet werd verworpen, stemde nu voor.