Jurgen Mollemann; Nieuwe Duitse Minister van Economische Zaken

De nieuwe Duitse minister van economische zaken is van huis uit geen econoom maar Hauptschullehrer. Sinds zijn diensttijd, sinds zijn politieke loopbaan begon dus ook, houdt hij van parachutespringen. Voor de ambitieuze FDP'er Jurgen Mollemann, een 45-jarige elegante verschijning die deze week een belangrijk volgend carrierestation bereikt, mag dat letterlijk en figuurlijk gelden. Het moet nog niet lang geleden zijn dat hij met regelmaat de media 's morgens liet weten dat hij desgewenst tijd had voor een interview.

Zijn meest opvallende kenmerken zijn: zelfbewustzijn, een scherpe neus voor publiciteit, een goed gevoel voor timing en, zoals politici, ambtenaren en journalisten in Bonn weten: een massa Durchsetzungskraft. Gevraagd naar zijn economische kennis, antwoordde hij eerder deze week: “Die is gering, daaraan moet ik werken”. Maar een doelstelling had hij al, en die klonk goed: “Het verbinden van economie en ecologie”.

Mollemann is in 1945 in Augsburg geboren. Hij deed eindexamen gymnasium in Rheinberg, vlak bij de Nederlandse grens, in 1965. Toen was hij al drie jaar lid van de CDU, die hij in 1969, het jaar waarin die partij in Bonn in de oppositie belandde, weer verliet. In 1970, de 25-jarige Mollemann sloot net zijn leraarsstudie in Munster af, werd hij lid van de FDP.

Het gaat in alle fases van Mollemanns loopbaan snel. In '72 wordt hij, 27 jaar oud, voor de FDP lid van de Bondsdag, waar hij al spoedig tot de intimi behoort van de machtigste aller partijgenoten: Hans-Dietrich Genscher. Dat zal zijn vruchten nog afwerpen. In oktober 1982 haalt Genscher, die dan net de FDP haar Wende van de SPD naar de CDU-CSU heeft laten maken, hem als staatssecretaris naar Buitenlandse zaken (tot '87). In 1983 weet Mollemann ook nog voorzitter te worden van de grootste FDP-afdeling, die in Noordrijn-Westfalen.

Voor de Bondsdagverkiezingen van 1987, en in de coalitie-onderhandelingen, geldt binnen de FDP het stricte parool dat geen ontijdige personele campagnes voor de bezetting van ministerposten zullen worden gevoerd. Partijvoorzitter Bangemann, nu Europees commissaris in Brussel, zal daarop streng toezien, zo is gewaarschuwd. Maar Mollemann, die zich van de rugdekking van de inmiddels weer populaire Genscher verzekerd weet, ziet dank zij zo'n afspraak vooral een gat in de ministersmarkt. Hij stelt zichzelf met zoveel nadruk kandidaat voor het ministerschap van onderwijs, dat hij die post uiteindelijk ook krijgt.

Op Onderwijs is Mollemann sindsdien niet zozeer opgevallen door gedachten over de inhoudelijke aanpassing van de almaar groeiende universiteiten. Nee, zoals zijn ambtenaren het met bewondering signaleerden, hij wist in de jaarlijkse slag om begrotingsgeld het universitaire budget steeds verder omhoog te laten schroeven. Wat dat betreft gaat hij nu, vier jaar later, net op tijd weg bij Onderwijs. Daar wachten zijn opvolger, de Oostduitse hoogleraar en partijgenoot Rainer Ortleb, de komende periode nu zowel budgettaire kortingen als het jaren uitgestelde conceptuele debat.

FDP-voorzitter Otto graaf Lambsdorff had Molleman dit keer graag voorzitter van de Bondsdagfractie laten worden. Maar hij had Mollemanns echte ambities, en de waarde van diens vriendschap met Genscher, stevig miskend. Dat bleek kort voor kerst in een televisie-interview: zonder voorkennis van Lambsdorff deelde Mollemann mee dat hij niet alleen minister van economische zaken wilde worden maar over twee jaar ook Lambsdorffs partijvoorzitterschap dacht over te nemen.

Geen vakman maar een efficiente en gretige politieke p.r.-machine gaat nu in Bonn en Brussel de economische belangen beheren van de vergrote Bondsrepubliek, 's werelds grootste exporteur. Im Dienst seiner selbst, zo is zijn carriere totnutoe volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung verlopen. “Voorlopig is Mollemann het symbool van een hier en daar weinig geslaagde kabinetsformatie”, oordeelt de Suddeutsche Zeitung niet minder streng.