Israel is blij in eerste instantie afzijdig te blijven

TEL AVIV, 17 jan. - De gisteravond door premier Yitzhak Shamir uitgesproken wens dat Israel buiten de oorlog in de Golf zou blijven, is tot vanmiddag in vervulling gegaan.

President George Bush heeft zich tot grote opluchting van Israel aan zijn belofte gehouden en de Iraakse raketinstallaties H-2 en H-3 in West-Irak voor zijn rekening genomen. Daardoor is in het allereerste stadium van de aanval tegen Irak het gevaar geweken dat een Israelisch ingrijpen de Amerikaans-Arabische (Saoedi-Arabie, Egypte, Syrie) coalitie in gevaar zou brengen.

De door VS aan Israel gedicteerde “terughoudendheid” heeft Jeruzalem, mede door het gemelde succes van de Amerikaanse aanvallen, groot politiek dividend opgeleverd. Jeruzalems moeilijke verhouding met de VS is er aanzienlijk door verbeterd, terwijl Israels afzijdigheid op den duur ook een positief effect kan hebben op de relaties met de Arabische bondgenoten van de VS.

De “nieuwe orde” waarvan president George Bush vannacht repte, houdt voor Israel behalve vredeskansen echter ook risico's in. Shamir voorzag gisteravond nog voordat de Amerikaanse vliegtuigen de lucht in gingen, dat Israel inzake de Palestijnse kwestie na de beeindiging van de Golfoorlog onder grote internationale druk zal komen te staan. De Iraakse dreiging met raketten, die de Israelische bevolking in paniek heeft gebracht, heeft de betrekkelijkheid van het behoud van de bezette gebieden voor Israels veiligheid aangetoond. Veel Israeliers weten nu dat deze betrekkelijke strategische diepte in het tijdperk van de hypermoderne oorlogsvoering niet te veel gewicht in de schaal legt. Het is daarom te verwachten dat de toekomstige nieuwe nadruk op de Palestijnse problematiek de Israelische binnenlandse politiek na de Golfoorlog zal domineren en verscheuren.

De socialistische partijleider Shimon Peres heeft vannacht in een vraaggesprek op de “nieuwe orde” in het Midden-Oosten geanticipeerd en gepleit voor Israelisch-Palestijns overleg. “We moeten de vredesweg inslaan om hernieuwing van de bewapeningswedloop te verhinderen”, zei hij. “We moeten deelnemen aan de opbouw van het Midden-Oosten. We moeten in het groot denken en beseffen dat we in een andere wereld leven”.

Peres verwacht niet dat de VS zich na hun verzet tegen de koppeling van de Palestijnse kwestie aan de Golfcrisis zullen inlaten met het beleggen van een internationale vredesconferentie voor het Midden-Oosten. En als hij het over “Palestijnen” heeft, denkt hij niet aan de PLO en Yasser Arafat die volgens hem vannacht “een zware slag hebben moeten incasseren”. Zijn gedachten gaan uit naar plaatselijke Palestijnen die zich bij het optrekken van de rook in de Golf weten te verheffen boven de angst voor de intifadah en de moed zullen hebben met Israel overleg te voeren over vrede.

Israel komt echter - als de oorlog verloopt zoals het hoopt - na die oorlog tegenover een ijzersterke en populaire Amerikaanse president te staan, die tot voor kort weinig ophad met Shamir en ongetwijfeld zijn leiderschap wil tonen om de Palestijnse kwestie naar zijn inzichten tot een oplossing te brengen. Een zwakke Amerikaanse president moet voor zijn herverkiezing meer rekening houden met de invloedrijke joodse pressiegroepen in Washington dan een sterke en populaire Amerikaanse president. De naar het zich voorlopig laat aanzien betrekkelijk snelle Amerikaanse overwinning op Irak geeft president Bush in de Amerikaanse binnenlandse politiek grote manoeuvreerruimte om een confrontatie met Israel aan te gaan. De socialistische oud-minister van defensie Rabin bepleit daarom reeds nu een realistisch Israelisch vredesintiatief.

    • Salomon Bouman