Gorbatsjov uur voor begin aanval ingelicht

MOSKOU, 17 jan. - President Michail Gorbatsjov van de Sovjet-Unie is een uur voor het begin van de oorlog in het Midden-Oosten door de Amerikaanse minister James Baker telefonisch op de hoogte gesteld van het voornemen om de aanval te beginnen. Gorbatsjov heeft tijdens dit contact ook nog gesproken met George Bush.

De Sovjet-president heeft zijn Amerikaanse collega vannacht nog aangeboden “direct contact op te nemen met Saddam Hussein” om hem te bewegen tot een verklaring dat hij zich “onmiddellijk uit Irak zou terugtrekken”, aldus Gorbatsjov vanmiddag in een toespraak tot de bevolking die via de televisie werd uitgezonden. In die korte tijd heeft de ambassadeur van de Sovjet-Unie in Bagdad nog opdracht gekregen Saddam Hussein in een persoonlijk contact te waarschuwen dat de laatste kans om zich terug te trekken weldra voorbij was.

Volgens Gorbatsjov heeft Irak de oorlog zelf “geprovoceerd” door te blijven “weigeren zich uit Koeweit terug te trekken”. “Tot de allerlaatste minuut zijn alle diplomatieke krachten aangevoerd om oorlog te voorkomen”, zei Gorbatsjov in de rede, die nog geen vier minuten duurde. “We hebben alles gedaan om het conflict te lokaliseren en te reguleren.”

De Sovjet-president zei niets over de militaire positie die zijn land nu inneemt. De Sovjet-Unie heeft Irak gisteren toegezegd dat haar leger niet zal deelnemen aan de militaire operaties die nu worden uitgevoerd op basis van de resoluties van de Veiligheidsraad, die ook door Moskou worden gesteund.

Desondanks is gisteren het leger in het zuiden van de Sovjet-Unie in verhoogde staat van paraatheid gebracht. De verhoogde staat van paraatheid geldt voor alle districten in de zuidelijke, merendeels islamitische republieken van het land. Volgens generaal Michail Moisejev, voorzitter van de generale staf van het Rode Leger, volgt de militaire leiding de “ontwikkelingen in het Midden-Oosten aandachtig”. In een kort interview met het officiele persbureau TASS noemde hij de oorlog een “tragedie voor het Iraakse volk en de hele Arabische wereld”.

Generaal Moisejev was de eerste autoriteit in Moskou die zich uitliet over de oorlog in de Golf. Hij werd pas uren later gevolgd door Gorbatsjov.

Woordvoerder Arkadi Maslennikov van de regering wilde vanmorgen slechts op persoonlijke titel reageren. Hij herhaalde toen dat er volgens de Sovjet-Unie nog mogelijkheden waren voor een politiek-diplomatieke oplossing van het conflict om Koeweit. “Dit is een tragedie voor Irak, Saoedi-Arabie, de Verenigde Staten en Groot-Brittannie”, zo zei hij. Maar tegelijkertijd legde Maslennikov, die tot afgelopen zomer woordvoerder was van president Gorbatsjov maar toen werd 'gedegradeerd' tot spreekbuis van parlement en regering, er de nadruk op dat de politieke positie van Moskou niet is veranderd. “We zijn deel van de wereldgemeenschap. Onze principiele opvatting over de resoluties van de Veiligheidsraad is niet veranderd. Het gaat ons om de middelen.”

Tijdens het debat in het parlement werd door een aantal vertegenwoordigers uit de Centraalaziatische republieken en de Kaukasus voorgesteld om de Sovjet-steun voor de jongste resolutie van de Veiligheidsraad in te trekken. Zij beargumenteerden dit door te verwijzen naar de consequenties van een chemische oorlogvoering die ook het zuiden van de Sovjet-Unie zou kunnen treffen. Hun suggestie werd niet in behandeling genomen.

    • Hubert Smeets