Een stoominjectie van 10 megawatt

In een koeltoren (hier die van de Amercentrale in Geertruidenberg) wordt heet water afgekoeld door het omhoog te pompen en bovenin de toren te verstuiven. De luchtstroom die van beneden naar boven door de koeltoren stroomt, doet een gedeelte van het water verdampen en daardoor wordt de warmte aan het water onttrokken. Er zijn ook koeltorens met een gesloten koelsysteem; het water stroomt dan door een groot aantal buizen die met lucht gekoeld worden.

In de warmte-kracht-centrale die Akzo samen met PGEM in Ede bouwt wordt de afvalwarmte opnieuw gebruikt.

Chemieconcern Akzo heeft een overeenkomst met de Provinciale Gelderse Energie Maatschappij (PGEM) gesloten om gezamenlijk een nieuwe warmte-kracht-centrale te bouwen in Ede.

Het gaat om een innovatief ontwerp, speciaal geschikt om pieken in de landelijke stroomvoorziening te helpen opvangen. In het 'spitsuur' schakelt de nieuwe centrale helemaal over op stroomleverantie aan het landelijk net en moet Akzo terugvallen op de eigen, bestaande energiecentrale. Buiten de piektijden zal de nieuwe centrale ook de plaatselijke Akzo-vestiging zowel van elektriciteit als van stoom voorzien. Dit als opvolger van de bestaande, tien jaar oude stoominstallatie.

Zoals bekend heeft een conventionele elektriciteitscentrale een bedroevend laag rendement. Hooguit 35 tot 40 procent van de energie uit de verstookte fossiele brandstoffen wordt in elektriciteit omgezet, daarnaast gaat veel afvalwarmte verloren. De reusachtige koeltorens, waaraan men een elektriciteitscentrale van verre meestal kan herkennen, staan er niet voor niets. Hierin wordt de overtollige warmte afgevoerd aan de lucht. Als er geen koeltorens staan wordt het koelwater in een rivier geloosd.

Nuttig gebruikt

Het principe van de warmte-kracht-koppeling is, dat deze afvalwarmte nuttig gebruikt wordt, bijvoorbeeld in fabrieken of om huizen of kassen te verwarmen. In het nieuwe projekt betekent de toepassing van warmte-kracht-koppeling een besparing van 30 miljoen kuub aardgas per jaar in vergelijking met klassieke systemen, waarbij elektriciteit en warmte (stoom) afzonderlijk worden opgewekt. Ter vergelijking: een gezin verstookt ongeveer 2500 kuub aardgas per jaar.

Met de bouw van de nieuwe centrale, die in 1992 voltooid moet zijn, is 87 miljoen gulden gemoeid. Vanwege het innovatieve ontwerp wordt een kwart daarvan, 21, 2 miljoen gulden, betaald door het Ministerie van Economische Zaken en nog eens 2, 2 miljoen gulden door de EG.

Het bijzondere aan het ontwerp is de constructie van de turbine. Het gaat om een gasturbine met afgassenketel, die net als bij een conventionele centrale stoom levert voor gebruik in het bedrijf. De stoom kan bij de nieuwe centrale echter ook in de gasturbine worden geinjecteerd. Daardoor wordt het elektrisch vermogen van de turbine tijdelijk met 10 megawatt vergroot van 36 naar 46 megawatt, om pieken in de landelijke elektriciteitsvraag op te vangen. Zo'n centrale is in ons land nog niet eerder gebouwd.

Akzo en de PGEM nemen elk voor de helft deel in het projekt, in een speciaal voor dit doel opgerichte vennootschap, waarin naast de nieuwe warmte-kracht-centrale ook de bestaande energiecentrale van Akzo wordt ingebracht. Mede-initiatiefnemer is het Projektbureau Warmtekracht. De bouw is in handen van TSSI, een joint-venture van Thomassen International uit De Steeg en Stewart en Stevenson uit Houston.

Naast het projekt in Ede heeft Akzo ook plannen ontvouwd voor de bouw van een nieuwe energie-eenheid, eveneens in de vorm van een vennootschap, bij de bestaande warmte-kracht-installatie bij de Akzo-vestiging in Hengelo. Hier wordt stoom geproduceerd voor gebruik in de zoutfabriek en elektriciteit voor de chloorfabriek. Met de nieuwe eenheid, die de bestaande gasgestookte ketel moet vervangen, zal bij gelijkblijvende stoomproduktie meer elektrisch vermogen ontstaan. Het overschot kan dan aan het openbaar net worden geleverd - een besparing van ruim 20 miljoen kubieke meter aardgas per jaar. Een definitieve beslissing over deze nieuwbouw valt in de zomer van 1991. Al eerder bouwde Akzo in Delfzijl een warmte-kracht-centrale in samenwerking met het Energiebedrijf in Groningen. Te zamen kunnen de drie warmte-kracht-centrales 170 miljoen kubieke meter aardgas per jaar besparen.

    • Marion de Boo