CNN voorlopig grootste winnaar in Golf-oorlog

“Dit is de eerste keer dat een Amerikaans team van reporters vanuit het vijandelijke kamp kan rapporteren over een oorlog”, juichte vanmorgen om 9 uur Nederlandse tijd CNN-verslaggever John Holliman vanuit Bagdad. Die triomf is hem gegund. Zonder Holliman en zijn twee collega's zou de eerste dag van de oorlogshandelingen in een onheilspellende stilte zijn verlopen.

Het commerciele Amerikaanse televisiestation CNN lijkt voorlopig de grootste winnaar van de oorlog in het Midden-Oosten. Het station was veruit de belangrijkste nieuwsbron - ook voor de strijdende partijen zelf. President Bush moest 's nachts om half een (Nederlandse tijd) in opperste verbazing constateren dat CNN veel eerder over het effect van de eerste aanvalsgolven op Bagdad berichtte dan hij had verwacht. Met de microfoon hangend uit hun hotelraam, lieten de drie CNN-reporters het lawaai van het Iraakse luchtdoelgeschut horen.

Bernard Shaw, Peter Arnett en John Holliman - hun namen zullen voor de CNN-kijkers aan deze gedenkwaardige nacht verbonden blijven. Het zal hun vergaan als Woodward en Bernstein: zij zullen altijd geassocieerd worden met deze ene mijlpaal in de geschiedenis van de Verenigde Staten.

Koelbloedig en beheerst deden ze hun werk. Ze schuwden de emotie niet, maar ze werden nooit sentimenteel. “A little bit unnerving”, zeiden ze hoogstens, als een bom iets te dichtbij insloeg. Ze bleven op hun post, ook al was er de mogelijkheid om een schuilkelder onder hun hotel te benutten. Enkele uren voordat de oorlog in volle hevigheid uitbrak, werden ze vanuit New York nog somber toegesproken door hun vermaarde collega Walter Cronkite. “Hebben jullie bescherming?” bromde hij.

Vooral de houding van Arnett - onder collega's vermaard om zijn riskante gedrag in Vietnam - leek Cronkite zorgen te baren. “Save your skin, boy”, sloot hij bezorgd af toen hij hoorde dat Arnett in ieder geval zou blijven. “Ik wil de greatest story in the world blijven coveren, maar bedankt”, reageerde Arnett. Collega Bernard Shaw had toen al besloten dat hij zich de volgende morgen door een Amerikaanse helikopter zou laten oppikken, maar hij werd verrast door het snelle begin van de oorlog. CNN had zijn mensen laten weten dat niemand verplicht was te blijven.

Een vraag bleef onbeantwoord: hoe was het mogelijk dat de CNN-reporters als enige journalisten constant verbinding konden houden met het thuisfront? Halverwege de nacht kregen zij in het Al-Rashid-hotel bezoek van een collega van USA Today. Deze had vanuit andere plaatsen in de stad - inclusief de Amerikaanse ambassade - vergeefs proberen te bellen. “Dit is de enige plek vanwaar nog telefooncontact mogelijk is”, zei hij. Was dat toeval of heeft Saddam Hussein het om een of andere reden zo gewild? Besefte hij dat CNN zijn venster op Amerika kon blijven?

De superioriteit van CNN betekende tevens een triomf van een commerciele omroep over de publieke omroepen in de westerse wereld. De Britse, de Duitse, de Belgische en de Nederlandse omroepen zaten weer als vanouds te slapen toen het er echt om spande. Een week eerder hadden ze het op dezelfde manier laten afweten tijdens de historische ontmoeting van Baker en Aziz in Geneve. Ook toen was CNN de enige die rechtstreeks alle gebeurtenissen versloeg.

Vannacht reageerde de Duitse televisie als eerste op de CNN-reportages, de BBC volgde drie kwartier later, de NOS en ook RTL4 hadden ruim een uur nodig en de Belgen - dit is geen mop - bleven rustig doorslapen. Het had iets genants, want toen al die omroepen dan eindelijk in de lucht kwamen, konden ze weinig meer doen dan overschakelen naar CNN.

Er zit ook een bedenkelijke kant aan die superioriteit van CNN, want het is zonneklaar dat het station een sterke band heeft met de Amerikaanse regering. Zo krijgt Pentagon-correspondent Rolf Blitzer verdacht veel positieve nieutjes toegeschoven. Minister Cheney van Defensie liet hem als enige twee vragen stellen op zijn persconferentie. Het enige wat we nog niet van Blitzer mochten vernemen, was het aantal slachtoffers aan geallieeerde zijde.

    • Frits Abrahams