Bespreking Palestijnse kwestie geen beloning Saddam; Koppeling moet toch op agenda

Nu in het Midden-Oosten het uur der waarheid is aangebroken is het bijna te laat een onafwendbare breuk te repareren in de vakkundig georganiseerde bewapening van de internationale coalitie die zich verbonden heeft Iraks annexatie van Koeweit ongedaan te maken.

Door te blijven ontkennen dat er een koppeling mogelijk is tussen de oplossing van de Golfcrisis en van het Arabisch-Israelisch conflict, heeft de regering-Bush in wezen Saddam Hussein een kans voor open doel gegeven. De ontkenning van de koppeling maakt die echter niet minder reeel in de visie van grote delen van de Arabische publieke opinie, met inbegrip van landen als Egypte die van het begin af aan de coalitie tegen Irak hebben gesteund. Door in gebreke te blijven deze kwestie bij het ontstaan ervan aan te pakken, heeft Washington Saddam Hussein in staat gesteld dit politieke voordeel met het grootst mogelijke cynisme uit te buiten.

Doorzichtig als deze manoeuvre in Westerse ogen mag lijken, het zou een vergissing zijn de potentie daarvan te onderschatten; ze is in staat een keerpunt te creeren in de Arabische mening over de Verenigde Staten en de Arabische regimes die met hen worden geidentificeerd, als de Golfcrisis tot een oorlog op grote schaal zou leiden.

Als deze oorlog maar kort duurt, als de VS worden beschouwd als doortastend en succesvol, als de coalitie zich handhaaft en als op de Arabische televisie de beelden van Amerikaanse militairen die een Arabisch land aanvallen beperkt blijven, is dat keerpunt misschien nog draaglijk.

Maar als de oorlog niet zo snel en precies verloopt als gepland is, bestaat er een groot gevaar dat dit keerpunt door de diep gewortelde Arabische historische sentimenten en weerzin tegen de Westerse overheersing, zoals de Verenigde Staten nu symboliseren, in een stroomversnelling geraken waardoor het Amerikaanse succes een Pyrrus-overwinning zou worden. Het risico hierop zou in sterke mate worden vergroot als Saddam Hussein erin slaagt Israel in de oorlog te betrekken. Zijn dreigementen om een aanval op Israel uit te voeren - hoezeer die aanval ook op zelfmoord zou gelijken - moet met dodelijke ernst worden opgenomen.

Om de waarschijnlijkheid van zo'n scenario te verkleinen dient allereerst te worden erkend dat, hoe politiek besmet de koppeling tussen de VN-resoluties over de Golfcrisis en het Arabisch-Israelisch conflict volgens de internationale rechtsorde ook moge zijn, de Arabische politieke opinie in sterke mate wordt beinvloed door het standpunt dat de wereld - en de VS in het bijzonder - in de behandeling van deze kwesties met twee maten meet.

Emoties

De Arabische wereld heeft zich in de afgelopen tien jaar bijna verzoend met de gedachte aan de noodzaak van een vredesregeling met Israel. De emoties die zouden opleven door een oorlog in het Midden-Oosten waarin Arabische regeringen samenspannen met de 'imperialistische' vrienden van Israel, tegen een ander Arabisch land, zouden een ernstige terugslag kunnen hebben op de vorderingen die de afgelopen jaren in de richting van een Arabisch-Israelische verzoening (met inbegrip van een Palestijns-Israelische vrede) zijn gemaakt.

In dit stadium is het niet realistisch te verwachten dat de Verenigde Staten het initiatief zullen nemen hun standpunt over de koppeling te herzien. De regering-Bush heeft echter de mogelijkheden opgengelaten dat andere landen via de Verenigde Naties misschien de weg kunnen wijzen naar vredelievende alternatieven voor een militaire oplossing van de huidige crisis. Er is nog steeds een mogelijkheid Saddam Hussein het voordeel te ontnemen om de enige voorvechter van de Palestijnse kwestie te worden en hem een uitweg te bieden uit de machteloze positie waarin hij is beland. Dit betekent niet dat de terugtrekking van Irak uit Koeweit moet worden gekoppeld aan een regeling van de Palestijnse kwestie. Koppeling in dat opzicht zou principieel onacceptabel zijn en politiek onrealistisch. Er is een context waarin een dergelijke koppeling als een politieke werkelijkheid zou kunnen worden erkend; de Amerikaanse regering zou zich langs die weg kunnen bevrijden uit de hoek waarin zij zich heeft gemanoeuvreerd. De Verenigde Staten hebben deze benadering van de Golfcrisis zorgvuldig binnen een VN-context gehouden. Zij zullen nu bereid moeten zijn steun te geven aan een initiatief van anderen zoals door de Europeanen is besproken met de secretaris-generaal van de Verenigde Naties Perez de Cuellar, om de wereldgemeenschap formeel te binden aan een internationale conferentie die moet worden bijeengeroepen zodra Irak Koeweit heeft verlaten. De doelstelling van een dergelijke conferentie moet zijn de hangende kwesties van het Midden-Oosten te bespreken. Behalve het Arabisch-Israelisch conflict zullen maatregelen ter vermindering van andere bedreigingen van de stabiliteit in de regio, zoals de aanwezigheid van nucleaire en andere vernietigingswapens, op de agenda moeten staan.

Sommigen zullen menen dat de wereld hiermee Saddam Hussein zou belonen en zonder tijwfel zal hij trachten het krediet te verwerven voor het feit dat hij de wereld heeft gedwongen haar aandacht te vestigen op de Palestijnse kwestie. Maar voor hetzelfde geld kan worden gezegd dat het Arabisch-Israelisch conflict niet mag blijven gisten, ongeacht de uitkomst van de huidige crisis. Dus waarom wordt niet deze werkelijkeheid nu onder ogen gezien en van de nood een deugd gemaakt?

The Washington Post

De auteur was voorheen ambassadeur van de Verenigde Staten in Egypte.

    • Alfred Leroy Atherton Jr