Zwarten VS vrezen voor veel doden uit hun rijen in Golf

WASHINGTON, 16 jan. - Veel Amerikaanse zwarten hebben er aanstoot aan genomen dat het ultimatum van de Verenigde Naties aan Irak gisteren uitgerekend afliep op de verjaardag van dominee Martin Luther King. De zwarte dominee, die gisteren 62 zou zijn geworden, was juist een symbool van geweldloze actie.

“Zijn voetafdrukken in het zand vertegenwoordigden leven en vrede, niet dood en oorlog”, zei Joseph Lowery, president van de zwarte organisatie Southern Christian Leadership Conference, gisteren in Atlanta, de stad van King. De weduwe van King, Coretta Scott King, noemde vorige week de datum van het ultimatum “ongepast”.

Uit opiniepeilingen blijkt dat zwarten veel negatiever staan tegenover Amerikaanse militaire acties in de Golf dan blanken. Ongeveer twee op de drie Amerikanen zijn voor militair geweld nu Irak zich gisteren niet heeft teruggetrokken uit Koeweit. Blanke mannen zijn het meest voor militair geweld, vrouwen al minder en zwarten het minst.

Een buitenproportioneel groot aantal zwarten maakt deel uit van de Amerikaanse strijdkrachten, en dus van de troepen in de Golf. Zo'n veertien procent van de bevolking die qua leeftijd dienst kan nemen is zwart. Het aantal zwarten in de totale strijdkrachten is echter 22 procent. Zwarten maken ruim dertig procent uit van de landmacht, die bij een oorlog de klappen moet opvangen, 21 procent van de marine, 17 procent van de mariniers en 13, 5 procent van de luchtmacht.

Tijdens een gisteren in het stadhuis van Washington gehouden protestbijeenkomst tegen het Amerikaanse beleid in de Golf verklaarde Niani Kilkenny waarom haar zoon, die nu in de Golf zit, bij het leger was gegaan. Zij woont in een verloederde wijk in Washington. Goede huizen, maar een slecht sociaal klimaat. Drugshandel, vuurwapens. “Alle jongens in ons huizenblok waren in de Lortongevangenis, of dood of werkloos”, zei ze. “Slechts een van de vrouwen had de middelbare school afgemaakt - dat was mijn dochter. De anderen waren zwanger geraakt. Mijn zoon wilde weg uit deze rotzooi en dus meldde hij zich bij het leger. Dat was zijn enige kans. Maar dit had hij nooit verwacht.”

Zwarten vormen nu een groter deel van de strijdmacht dan in de tijd van de dienstplicht. Aan de Vietnamoorlog namen ook buitenproportioneel veel zwarten deel, maar hun aandeel was toen toch geringer dan nu. Dat bracht de zwarte afgevaardigde van Washington, Eleanor Holmes, ertoe om haar mening over de dienstplicht te veranderen. “In de Vietnamtijd vocht ik als burgerrechtenadvocaat voor afschaffing van de dienstplicht”, zei ze gisteren. “Nu zou ik de dienstplicht opnieuw willen instellen. De militairen vormen geen doorsnee van het land meer.”

Toch vinden militaire specialisten dat het wel meevalt met die doorsnee. Het leger is vooral uit de middenklasse afkomstig. Er komen minder militairen uit hele rijke en hele arme kringen. Door het grote aanbod de laatste tijd komen ongeschoolden niet meer in aanmerking voor een plaats in het vrijwilligersleger. Het gemiddelde niveau van de soldaten is hoger dan dat van degenen die van de middelbare school komen. De krijgsmacht is voor velen de manier om een studie aan de universiteit te bekostigen.

De topgeneraal van het Pentagon, Colin Powell, is zelf zwart en ziet de strijdmacht als een goede kans voor de zwarte bevolking om vooruit te komen. Hij was zelf zoon van arme zwarte immigranten uit Jamaica. De keerzijde van de emancipatie door militaire dienst wordt pas duidelijk tijdens oorlog.

Er staan nu over het hele land zwarte organisaties op om actie te voeren tegen direct gewelddadig ingrijpen: 'The African American Network against intervention in the Gulf', 'the Commission for racial justice', 'the American Muslim Council'. Zij voelen zich in de voetstappen van Martin Luther King, die op zijn laatste verjaardag in 1968 acties voorbereidde om de Vietnamoorlog te beeindigen. De zwarte Washingtonse studentenleidster Lisa Shaw zei gisteren dat de Amerikaanse regering zich niet moet inzetten voor de prijs van superbenzine of normaal, maar voor betere scholen en medische zorg. Vooral zwarten komen op deze punten te kort.

Als er veel zwarte slachtoffers vallen bij een oorlog in de Golf zal de wijze van recruteren zeker opnieuw ter discussie worden gesteld, maar de algemene dienstplicht zal er niet door aan populariteit winnen.

    • Maarten Huygen