Veiligheidsraad oneens over verklaring; Ultimatum Irak loopt af na oproep

NEW YORK, 16 jan. - Het ultimatum van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aan Irak is vanochtend afgelopen nadat secretaris-generaal Perez de Cuellar nog een laatste vredesoproep tot de Iraakse leider Saddam Hussein had gericht. De Veiligheidsraad zelf kon het niet eens worden over een laatste verklaring.

Perez de Cuellar deed een dringend beroep op Saddam “de ontwikkelingen niet op een catastrofe te laten uitlopen, maar in de richting van een nieuw tijdperk van recht en harmonie”. Gisteravond deed - onder anderen - ook koning Fahd van Saoedi-Arabie nog een beroep op Saddam Hussein “een moedig besluit te nemen” en een “onmiddellijke terugtrekking aan te kondigen”. Paus Johannes Paulus II riep Saddam op tot een “genereus gebaar” en vroeg de Amerikaanse president Bush tegelijk te blijven proberen een oorlog te vermijden. Bush zelf liet via zijn woordvoerder weten “vertrouwen in de juistheid van onze koers en in de kracht van onze coalitie” te hebben.

Eerder hadden VN-diplomaten toegegeven dat de leden van de Veiligheidsraad het niet eens hadden kunnen worden over een eigen laatste verklaring. Daarvoor deden diverse voorstellen de ronde, waaronder een Frans zes-puntenplan, een Belgische suggestie het ultimatum nog wat te verlengen en een oproep van Groot-Brittannie en de Sovjet-Unie.

Met name de Verenigde Staten en Groot-Brittannie hadden ernstige bezwaren tegen het Franse plan, dat de kwestie-Koeweit koppelde aan het Palestijnse conflict met de belofte van een Midden-Oostenconferentie op een geschikt moment na een Iraakse terugtrekking uit Koeweit. Niet alleen vond de Britse regering met de Amerikaanse dat de Fransen op perfide wijze alsnog probeerden Saddams vertrek uit Koeweit te verbinden met het lot van de Palestijnen, maar ook achtte de Britse premier Major zich gepasseerd omdat president Mitterrand tijdens een lunch op maandag met geen woord had gerept over het initiatief. Een woordvoerder van het Franse ministerie van buitenlandse zaken sprak vanmorgen in dat verband over “een misverstand”. De Fransen op hun beurt torpedeerden een gecombineerd Brits-Sovjetvoorstel inzake een oproep tot Irak Koeweit te ontruimen, dat werd gesteund door de Amerikanen maar verder een lauwe ontvangst kreeg. De Niet-gebonden leden van de raad prefereerden een substantieler voorstel als het Franse.

Pag. 5: .

Perez de Cuellar las zijn verklaring voor in een van de vergaderzalen in de kelder van het VN-gebouw ten overstaan van enkele honderden journalisten. “In het tiende en laatste jaar van mijn ambstermijn als secretaris-generaal van de Verenigde Naties is er geen zaak die mij een grotere bevrediging zou schenken dan het oplossen van de crisis in het Midden-Oosten in zijn geheel om zo op weg op te gaan naar rechtvaardige en duurzame vrede.”, zei Perez. “Er is geen grotere, tragischer teleurstelling denkbaar dan te eindigen met een wereld waarin landen zijn verwikkeld in een conflict dat geen van hun volkeren wil.”

De secretaris-generaal zei dat als Irak zich zou terugtrekken hij kon verzekeren - “op het hoogste niveau van regeringen ontvangen” - dat Irak niet zou worden aangevallen. Perez zei verder dat als zo'n terugtrekking geschiedde, hij een proces zou “aanmoedigen” van terugtrekking van buitenlandse strijdmachten uit de regio. Daarop liet hij volgen: “Ik geef de duidelijke verzekering, opnieuw verkregen van de hoogste regeringsniveaus, dat tegelijkertijd met de oplossing van de huidige crisis al het mogelijke zal worden gedaan om op een alomvattende wijze het Arabisch-Israelische conflict, inclusief het Palestijnse vraagstuk, aan te pakken.”

Dat leek verdacht veel op de door de VS en Engeland verworpen koppeling. Maar een Engelse diplomaat reageerde gisteren laconiek en zei dat het toch niet meer uitmaakte. Amerikaanse diplomaten deden geen enkele moeite deze clausule “in context te plaatsen”.