Nauwelijks geraakt door dode kinderen

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. James Conlon. Met: Jose van Dam, bariton. Programma: W. A. Mozart Symfonie in Es KV 184; G. Mahler: Kindertotenlieder; Beethoven: Zevende symfonie. Gehoord: 15-1 De Doelen, Rotterdam. Herhalingen: 16, 17-1.

Zo kil en berekenend in de wereld van de grote politiek met massaal oorlogsleed kan worden omgegaan, zo koel en bijna hardvochtig kan ook in kunst gestileerde menselijke ontreddering klinken in de concertzaal. De uitvoering van Mahlers aangrijpende Kindertotenlieder door het Rotterdams Philharmonisch Orkest is er een waarbij het rationele hoofd het meelevende hart verre houdt: een afstandelijke en academische lezing, objectiverend en gecontroleerd zonder gevoel en medelijden.

Conlon dirigeert zo dat de noten worden gespeeld waar ze moeten worden meebeleefd. En hij handhaaft de voortgang waar de muziek ineenkrimpend moet stokken. De plotselinge, huiveringwekkende keerpunten, zoals bij 'Sie sind uns nur vorausgegangen', waar blijkt dat de kinderen echt dood zijn, krijgen bij hem in klank en tempo geen relief en betekenis.

De wereldberoemde Belgische bariton Jose van Dam, wat timbre en techniek betreft een fantastisch zanger, bleek ook hier - zoals wel vaker - weinig vervoerend, niet erg expressief en nauwelijks betrokken bij de emotionele intensiteit achter de noten. De meeste indruk maakte hij nog in de forte-passages: daar waar hij iets minder fysieke beheersing van zijn stem toont, lijkt hij opeens veel wanhopiger te klinken.

Tevoren had Mozarts korte, vroege Symfonie in Es ook al een wat liefdeloze en vaak te hoekige behandeling gehad. Beethovens Zevende symfonie bleek uiteindelijk nog het best te passen bij die rechtlijnige stemming van orkest. Niet dat het dansante veel Schwung had, maar bij de blazers heerste een aanstekelijke volkse en ruige uitbundigheid en het alsmaar snellere en flitsend spectaculaire slotdeel was een enerverend vertoon van speeltechniek.

    • Kasper Jansen