Koning Hussein is wanhopig maar doet toch optimistisch

AMMAN, 16 jan. - In een televisietoespraak die af en toe wel iets weg had van een necrologie voor zijn kleine land, heeft koning Hussein van Jordanie gisteravond zijn onderdanen uitgelegd dat een oorlog in het Midden-Oosten alleen maar verliezers zal opleveren en daarom de slechtste van alle denkbare opties is. Ware overwinningen komen nooit voort uit het vernietigen van menselijk leven, maar zijn gebaseerd op de bescherming daarvan, zo hield Hussein de Jordaanse bevolking voor.

De 'internationalisering' van het conflict in de Golf heeft volgens de vorst het vinden van een oplossing bemoeilijkt en heeft ertoe geleid dat de crisis in het Midden-Oosten op het punt staat een catastrofe te worden. De koning sprak van de beproevingen, de opoffering en de uren van wanhoop die Jordanie op dit moment moet doorstaan. Toch wilde hij optimistisch blijven: “Het zou geen wonder zijn als een oorlog wordt voorkomen. Normale mensen gebruiken hun hersens in plaats van hun wapens.”

De woorden van koning Hussein staan in scherp contrast met de oorlogsretoriek uit Bagdad, die in Jordanie nog altijd door velen met instemming wordt beluisterd en hier en daar zelfs wordt overgenomen. De twee belangrijkste dagbladen van het koninkrijk voorspelden gisteren een lange 'heilige oorlog' waarin de Arabieren uiteindelijk gezamenlijk de overwinning zouden behalen op Amerikanen en zionisten. Vooral onder de Palestijnen, die een meerderheid van de bevolking vormen, leeft de gedachte dat er na een nederlaag van Saddam Hussein nog maar een sterke mogendheid in de regio over zal zijn: het gehate Israel. Dat zou het nog moeilijker maken om een oplossing te vinden voor de Palestijnse kwestie, zo meent men hier. De 'koppeling' die Saddam Hussein heeft aangebracht tussen de invasie van Koeweit en het probleem van de door Israel bezette gebieden wordt door de Palestijnen dan ook niet als een politieke truc gezien, voor hen is het pure werkelijkheid.

Sympathie

Tegelijkertijd lijkt de sympathie voor koning Hussein, ook onder de Palestijnen, te zijn toegenomen. Het staatshoofd heeft dat onder meer te danken aan de geleidelijke democratisering die hij de afgelopen twee jaar heeft doorgevoerd en aan zijn in het Westen als dubbelzinnig ervaren houding van de laatste maanden: hij keurde de inval in Koeweit af, maar bleef met Saddam Hussein in gesprek om een 'Arabische oplossing' te vinden. Volgens betrouwbare waarnemers hoeft de koning dan ook niet te vrezen voor interne twisten bij het uitbreken van een oorlog in de Golf, zelfs niet als Irak via Jordanie zou proberen Israel bij een dergelijke oorlog te betrekken. Het Jordaanse leger is vastbesloten zowel het grondgebied als het luchtruim te verdedigen “om te voorkomen dat iemand, wie dan ook, het zal kunnen passeren, in welke richting dan ook”, zo zei Hussein gisteravond met grote nadruk.

Een aanwijzing voor de steun die de koning ook onder zijn Palestijnse onderdanen geniet is de opmerkelijke rust die de afgelopen dagen in Amman heerste, zelfs nadat gisteren het nieuws bekend werd over de moord op de Palestijnse leider Abu Iyad. Rouw won het van mogelijke woede. In een vluchtelingenkamp nabij de hoofdstad hielden ongeveer 150 Palestijnen een korte en stille optocht met zwarte vlaggen. De politiebewaking bij dit en andere kampen is echter niet of nauwelijks versterkt.

In het centrum van Amman liepen vannacht nog geen duizend mensen mee in een vredesmars met kaarsen, olijftakken en anti-Amerikaanse leuzen. De mars eindigde op de stoep van de VN-vertegenwoordiging en werd daar om twaalf uur precies zonder problemen door de politie ontbonden.

    • H. M. van den Brink