Golfoorlog zal leiden tot gematigde reacties op financiele markten

ROTTERDAM, 16 JAN. Mogelijk wordt vandaag in het Golf-gebied de oorlog verklaard. De meeste mensen gaat het erom dat er zo weinig mogelijk slachtoffers vallen, maar wat zal het effect van de crisis op de wereldeconomie, op de aandelenmarkten, de rentetarieven en de valutamarkt zijn? Krijgen we wellicht een herhaling van 1974 te zien, toen Nederland zich in ernstige economische problemen bevond en de beurs tot een ongekend dieptepunt inzakte?

Er zijn waarschijnlijk vier potentiele scenario's:

1. Een snelle oorlog gevolgd door een westerse overwinning. Wellicht is dat de beste oplossing wat de effectenmarkt betreft. “In de markt kiest men nu waarschijnlijk unaniem voor een kortdurende oorlog, beperkt zowel qua duur als qua omvang”, aldus Bill Smith van Barclays De Zoete Wedd (BZW) in Londen. Onmiddellijk na het uitbreken van de vijandelijkheden zou de markt vermoedelijk een daling te zien geven, gepaard gaande met een sterke stijging van de olieprijs, zo menen de meeste waarnemers. Micheal Hart van Foreign en Colonial Investment Trust: “Het oude gezegde luidt: koop op het horen van de kanonnen, verkoop op het horen van de trompetten. Nogal wat beleggers zouden voorzichtig kopen als er een oorlog uitbreekt”. De aanvankelijke daling op de markt zou beperkt kunnen blijven doordat investeerders afwachten hoe de gevechten verlopen. Een snelle overwinning zou de koersen waarschijnlijk van pure opluchting omhoog doen vliegen. Nog een positieve factor zou volgens Bob Semple van County Nat West zijn: “Een snelle daling van de olieprijzen”.

2. Een beperkte of algehele terugtrekking van Irak. Voor de troepen aan beide zijden zou dit veruit het beste nieuws zijn, en ook bij de aandelenmarkten zou dit aanvankelijk wel een gunstig onthaal vinden en de olieprijzen doen zakken. Maar als de vrede niet geloofwaardig zou worden geacht, zou dat de blijdschap temperen, en de delicate toestand van de wereldeconomie beperkt het potentiele voordeel. “Een vreedzame oplossing waarbij Saddam Hussein een deel van Koeweit zou mogen houden, zou de geloofwaardigheid van de nieuwe wereldorde ondermijnen”, oordeelt Bill Smith (BZW). “Dat zou betekenen dat agressie wordt beloond.” Bovendien, zo vrezen commentatoren, zou met Saddam nog aan de macht het gevaar van een conflict in het Midden-Oosten blijven bestaan.

3. Het ultimatum is verstreken en aan geen van beide zijden gebeurt iets. Dit scenario is de overweging waard gezien opmerkingen van Amerikaanse militaire zijde als zouden de geallieerde strijdkrachten nog niet gevechtsklaar zijn. Zo'n periode van spanning zou vermoedelijk het afglijden van de aandelenmarkten tot gevolg hebben. “Institutionele beleggers zullen geen beslissingen willen nemen over iets wat ze niet kunnen voorspellen”, aldus Simon Briscoe van Greenwell Montagu. Bij een slappe beurs zullen de makelaars de prijzen laten zakken in een poging het volume op peil te houden.

4. Een langdurig conflict zou ongetwijfeld het ongunstigst zijn voor alle betrokkenen, ook de aandelenmarkten. “De markt heeft de gevolgen van een langdurige oorlog niet geheel verdisconteerd”, aldus Mark Brown (Phillips en Drew's). “Een oorlog van zes maanden bij een olieprijs van 50 a 60 dollar zou wel eens een procent minder mondiale groei kunnen betekenen en een procent meer inflatie. De financiele markten zouden daar mogelijk 15 a 20 procent bij in schieten.” Als de oorlog veel langer duurt dan een week, zouden de beurzen al gauw nerveus kunnen reageren, “ meent Semple (County Nat West). “Amerika zal dan de schijn op zich laden te hebben gefaald, en de desillusie zal doorbreken.”

Mits er geen atoomwapens worden gebruikt en mits de Saoedische olievelden geen schade oplopen, verwachten de deskundigen geen economische of financiele crisis ter grootte van die van 1973-'74. Veel kan afhangen van de manier waarop er van regeringszijde op de crisis wordt gereageerd, aldus Bill Smith: “Regeringen kunnen heel wel hun strategische olievoorraden aanspreken om de olieprijs onder controle te houden en ze kunnen de monetaire toestand versoepelen door de rente te verlagen en zo het vertrouwen van de consument te sterken”.

De commentatoren zijn dus betrekkelijk hoopvol over de vooruitzichten voor de aandelenmarkten. “Het zou mij zeer verbazen als het nadeliger zou uitpakken dan de krach van 1987”, zegt Michael Hart van Foreign en Colonial. “In het ergste geval zal het verlies misschien niet meer dan 10 procent zijn”, aldus Semple. Een munt die waarschijnlijk klappen zal krijgen is de Amerikaanse dollar. In de beginfase van het conflict zou de dollar profiteren van zijn internationale status als “vluchthaven” voor bezorgde beleggers. Maar de Amerikaanse rentestand is momenteel niet aantrekkelijk genoeg om beleggers lang te bekoren. Een langdurige oorlog zou de VS op hoge kosten komen te staan, wat 's lands betalings- en begrotingstekorten verder zou doen oplopen.

De gevolgen voor de obligatiemarkten zijn een punt van discussie. Menigeen in financieel Londen meent dat dit wel eens een groot jaar voor de obligatiemarkt zou kunnen zijn, omdat ze een daling van zowel rente als inflatie gedurende 1991 waarschijnlijk achten. Maar in tijden van crisis nemen investeerders doorgaans hun toevlucht tot kortlopende effecten zoals schatkistbiljetten - zoals blijkt uit de daling van de obligatieprijzen na de mislukking van de gesprekken tussen Baker en Aziz. En een langdurige Golf-oorlog zou de olieprijzen hoog houden waardoor de inflatie zou aantrekken - en dat is slecht voor de obligatiemarkt.

Hoewel de financiele markten geobsedeerd lijken door de Golf-crisis, suggereert bovenstaande analyse dat ze waarschijnlijk vrij gematigd zullen reageren ongeacht de ontwikkelingen in het conflict. Het risico van een dalende lijn in economie en aandelenmarkten lijkt groter dan dat van een stijging. Particuliere beleggers kunnen vermoedelijk rustig langs de zijlijn blijven zitten tot de crisis is opgelost.

The Financial Times