Ziekenhuisdirecties provoceren Simons

DEN HAAG, 15 jan. - Aanvankelijk leek er geen vuiltje aan de lucht. Vorig najaar zei staatssecretaris Simons (volksgezondheid) nog dat hij geen aanwijzingen had dat geld voor het verminderen van de werkdruk in de gezondheidszorg oneigenlijk werd gebruikt. Toch had hem toen al een alarmerende brief bereikt van de Vereniging van Verpleegkundigen en Verzorgenden in Opstand (VVIO). Volgens de VVIO zouden instellingen tegen alle afspraken in met dit 'werkdrukgeld' exploitatietekorten wegwerken in plaats van extra personeel aantrekken.

De VVIO stond alleen in haar bewering. Totdat dezer dagen de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisdirecteuren, J. A. Zeestraten, in het blad Verpleegkunde Nieuws volmondig toegaf dat 'werkdrukgeld' vooral zal worden gebruikt om tekorten op ziekenhuisbudgetten aan te vullen. Van 'meer handen aan het bed' in de vorm van extra personeel zou daardoor nauwelijks sprake zijn. En dat terwijl volgens staatssecretaris Simons ten minste 90 procent van het werkdrukgeld - tot en met 1992 een bedrag van 896 miljoen gulden - aan personeelsuitbreiding moet worden besteed.

Ook Zeestratens eigen Catharina Ziekenhuis in Eindhoven zal met de 500.000 gulden die dit jaar aan het verlichten van de werkdruk mag worden besteed geen extra verpleegkundig personeel aantrekken, zo liet hij vorige week weten. Met dat geld zal het gat in het ziekenhuisbudget worden aangevuld. Als dat niet zou gebeuren, moet er als gevolg van het exploitatietekort personeel worden ontslagen en daarom wordt in Eindhoven niet voor uitbreiding van het aantal verpleegkundigen gekozen, aldus Zeestraten. Aangezien ongeveer driekwart van de ongeveer 150 ziekenhuizen in het rood staat, moet dat voor veel ziekenhuisdirecteuren een verleidelijke gedachte zijn.

Uit de reactie van de Nationale Ziekenhuisraad (NZR), de werkgeversorganisatie in de gezondheidszorg die vorig jaar juni met overheid en werkgeversorganisaties afsprak tot en met 1992 ongeveer 8.000 banen te scheppen, spreekt volop vertrouwen. Het zal zo'n vaart niet lopen, is daar de opvatting. Bij de NZR heeft men juist alle vertrouwen in de ziekenhuisdirecteuren en bestaat het sterke vermoeden dat Zeestraten in dit geval niet de opvatting van de meeste ziekenhuisdirecteuren in het land verkondigt. “Samen met de ondernemingsraden zullen zij er alles aan doen onze intenties handen en voeten te geven”, aldus een woordvoerster van de raad. “We hebben geen enkele aanwijzing dat het geld anders wordt besteed.”

Als de ziekenhuizen er in slagen met 'werkdrukgeld' de exploitatietekorten te verminderen, hebben de verpleegkundigen vorig jaar maandenlang actie gevoerd voor de directies en nauwelijks voor zichzelf. Ook Simons heeft daar zo zijn bedenkingen over. Als de directies het geld niet gebruiken om de werkdruk te verlichten, zijn volgens hem “alle noodkreten en acties van directies uit de afgelopen jaren tamelijk hypocriete vertoningen geworden”. Veel ziekenhuisdirecteuren ondersteunden de acties van verpleegkundigen. Een afvaardiging uit hun kring verscheen zelfs - zij het ietwat onwennig - op het Binnenhof in Den Haag om de eisen van het verpleegkundig en verzorgend personeel kracht bij te zetten.

Bij de VVIO, de vereniging die twee jaar geleden en vorig jaar buiten de vakbonden en bestaande organisaties voor verpleegkundigen om grote aantallen verpleegkundigen en verzorgenden de straat op kreeg voor meer geld en betere arbeidsomstandigheden, is men verbaasd over de uitspraken van Zeestraten. De verpleegkundigen dreigen weer aan het kortste eind te trekken.

Op het hoofdkantoor van de VVIO in Amsterdam druppelen meldingen binnen van verpleegkundigen en verzorgenden die in het ziekenhuis, zwakzinnigeninrichting of verpleeghuis waar ze werken hebben vastgesteld dat de directie de werkdruk laat voor wat die is en met 'werkdrukgeld' budgetoverschrijdingen wil aanpakken. “We hebben nu twee jaar actie gevoerd en dat heeft geleid tot een miljard gulden voor betere arbeidsvoorwaarden en vermindering van de werkdruk”, zegt een van de aanwezige VVIO'ers. “Maar wat je ook bereikt, ze blijven je aan alle kanten pakken.”

Staatssecretaris Simons gaat er vooralsnog van uit dat werkdrukgeld niet aan “verkeerde zaken” wordt uitgegeven. “Het lijkt me uitgesloten dat instellingen door een verkeerde bestemming van de gelden hun eigen onmacht zo openlijk zouden demonstreren”, zei hij onlangs in een vraaggesprek. “Als uit een rapportage zou blijken dat gelden verkeerd zijn ingezet, dan is het volstrekt helder dat elk maatschappelijk en politiek draagvlak is weggevallen om de komende jaren aanvullende maatregelen te nemen op het punt van werkdruk in de instellingen”, aldus Simons. Dat kan betekenen, verduidelijkt een woordvoerster van het ministerie van WVC, dat reeds gereserveerd 'werkdrukgeld' wordt ingehouden. Maar ook in die situatie trekken de verpleegkundigen en verzorgenden aan het kortste eind.

    • Ward op den Brouw