Spanning in Riga loopt op na eis aftreden Letse regering

MOSKOU, 15 jan. - De politieke spanningen in de Baltische republiek Letland zijn vandaag sterk toegenomen. Een Comite van Nationale Redding, dat wordt geleid door de communistische partij die loyaal is aan Moskou, heeft per ultimatum het aftreden geeist van de regering van president Anatolii Gorbunovs en premier Ivar Godmanis alsmede de ontbinding van het democratisch gekozen parlement.

Het ultimatum liep vanmorgen om elf uur Nederlandse tijd af. Tot nu toe heeft het leger daarop niet gereageerd. Maar volgens de politieke leiding van Letland wordt er “een dezer dagen een staatsgreep” gepleegd in de Baltische staat.

Vannacht hebben speciale eenheden van het ministerie van binnenlandse zaken de politie-academie in de hoofdstad Riga bestormd en er vijftien wapens in beslag genomen. Bij een poging een van de barricades op te ruimen, die her en der in de stad met auto's en tractoren zijn opgebouwd, kwam het gisteren eerder op de avond tot een treffen tussen manschappen van dezelfde eenheden van binnenlandse zaken en burgers die een blokkade op straat poogden te bewaken. De 'zwarte baretten' losten daarbij waarschuwingsschoten.

De hele nacht hebben duizenden burgers en aanhangers van het nationalistische Volksfront, dat het Letse parlement domineert, rondom het gebouw van de Opperste Sovjet gewaakt om bezetting door het leger te voorkomen.

De situatie in Riga escaleerde gisteravond toen een poging van parlementsvoorzitter Anatoli Gorbunovs om een nieuwe coalitieregering te vormen met de Moskou-communisten, die sinds vorig jaar buiten de macht stonden, mislukte. De Letse leider, die tot afgelopen jaar lid was van de communistische partij en op goede voet stond met president Gorbatsjov zelf, had alle maatschappelijke organisaties uitgenodigd voor ronde-tafelgesprekken in het parlementsgebouw. Het Volksfront weigerde daaraan mee toe doen omdat ze deelneming van communisten aan de regering hoe dan ook onaanvaardbaar acht.

Volgens een woordvoerder van Gorbunovs was echter ook generaal Fjodor Koezmins, de commandant van het Sovjet-leger in de drie Baltische staten, niet bereid tot concessies. Met rood aangelopen gezicht zou hij van Gorbunovs hebben geeist dat in Letland de oude communistische grondwet en de constitutie van de Sovjet-Unie zouden worden hersteld.

Pag. 6: .

Spanning bij Balten

Boris Jeltsin, president van de Russische Federatie, de grootste Sovjet-republiek van de Unie, trok gistermiddag op een persconferentie in Moskou openlijk in twijfel of Gorbatsjov nog wel een rol speelt. “Goede vraag”, antwoordde hij desgevraagd. Hij herhaalde dat Rusland een eigen krijgsmacht nodig heeft om de soevereiniteit tot stand te brengen die de republiek binnen de Unie nastreeft. “Zonder leger lukt het niet”, aldus Jeltsin. “Jazov (de minister van defensie van de Sovjet-Unie, red.) heeft het leger te schande gemaakt”.

Volgens Jeltsin is de militaire machtsgreep in Litouwen “het begin van een machtige aanval op de democratie”. Via de Baltische media had hij al eerder de Russische “soldaten, onder-officieren en officieren” in het leger opgeroepen geen bevelen uit te voeren die strijdig zijn met de wetten en constitutie van Rusland.

    • Hubert Smeets