Kamer: steun aan Sovjet-Unie heroverwegen

DEN HAAG, 14 jan. - De grote fracties in de Tweede Kamer zien in het optreden van het Sovjet-leger in Litouwen voldoende aanleiding om de financiele hulp aan de Sovjet-Unie in heroverweging te nemen.

Op verzoek van het PvdA-Kamerlid Van Traa komt de vaste Kamercommissie voor buitenlandse zaken morgenmiddag in spoedoverleg met minister Van den Broek bijeen om daar over te praten.

Van Traa, die het Sovjet-optreden “onaanvaardbaar” vindt, is van mening dat Moskou de Acte van Parijs, opgesteld en ondertekend door regeringsleiders en staatshoofden van de landen van de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa, met voeten treedt. In deze Acte staan afspraken tussen 34 Europese staten plus Amerika en Canada over een gemeenschappelijke democratische toekomst.

Het CDA-Kamerlid De Hoop Scheffer sluit zich bij die opvatting aan. “We hebben steeds vanuit West-Europa financiele hulp gekoppeld aan de voortgang van het democratiseringsproces. Het begint er nu serieus op te lijken dat dit wordt afgebroken. Dan moeten wij ook onze hulpprogramma's serieus in heroverweging gaan nemen.” Binnen de VVD-fractie leven dezelfde gevoelens.

De fracties willen met het innemen van een definitief standpunt wachten tot na de bijeenkomst van de EG-ministers van buitenlandse zaken vandaag in Brussel. Datzelfde geldt voor het ministerie van buitenlandse zaken, waar men zegt “ernstig verontrust” te zijn. Met een definitief oordeel wordt echter gewacht tot na het EG-overleg.

Zowel in het parlement als bij het ministerie heeft men sombere gevoelens over de verdere ontwikkelingen in de Sovjet-Unie. De Hoop Scheffer: “Er zijn twee scenario's mogelijk: of Gorbatsjov heeft zelf het bevel tot ingrijpen van het leger gegeven. In dat geval heeft hij toegegeven aan de druk van de conservatieven. Of iemand anders heeft dat bevel gegeven. Dat is al even erg, want dan blijkt dat Gorbatsjov de zaak niet meer in de hand heeft.”

De Haagse politici willen de verdere ontwikkelingen afwachten voordat zij zich definitief tegen verdere financiele steun aan Moskou zouden willen uitspreken. Een koppeling tussen de reactie op het Sovjet-ingrijpen en de Golfcrisis wil men in Den Haag liever niet leggen. “We kunnen niet mild over de handelwijze van Moskou oordelen, omdat we de Sovjet-steun in de Golfcrisis niet willen verliezen”, zegt een diplomaat. Hij geeft toe dat dergelijke argumenten wel worden genoemd in Europese hoofdsteden.