Emoties over Hertogstad lopen hoog op; Gretig Den Bosch wil Rosmalen en Vught annexeren

DEN BOSCH, 14 jan. - “Het steekt Den Bosch dat het de kleinste van de vier grootste steden van Brabant is. Daarom vindt burgemeester Burgers van onze buurgemeente dat hij fors moet uitbreiden en mijn gemeente en Rosmalen erbij moet krijgen.” Burgemeester mr. G. de Graaf van de Brabantse forenzengemeente Vught is nogal cynisch over de territoriumdrift van Den Bosch.

De annexatiedrang van de buurman, mr. D. Burgers, heeft tot hoog opgelopen emoties geleid. Gisteren een week geleden trokken niet minder dan 4.000 Rosmalenaren er de straat voor op. Door de gebiedsuitbreiding zou Den Bosch 143.000 inwoners gaan tellen en daarmee de 22ste stad in Nederland worden. “Burgers is er gewoon op uit om Den Bosch boven de 100.000 inwoners uit te krijgen. Die man denkt nu eenmaal in grote aantallen”, zeggen de burgemeesters van de op te slokken gemeenten.

De commissie-Schampers, die de provincie adviseert over gemeentelijke herindeling in het Brabantse, pleit in haar advies van juni ook voor een samengaan van de drie gemeenten. Hoewel het hele plan nog in het adviesstadium verkeert, heeft burgemeester Burgers alvast een voorschotje genomen en zelfs al een naam bedacht voor de nieuw te vormen stad: Hertogstad.

Vandaag zou de CDA-Statenfractie haar standpunt over het advies van de commissie-Schampers bepalen. Zij geeft daarmee Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant een schot voor de boeg. GS zullen waarschijnlijk nog deze maand laten weten hoe zij over het samengaan van de drie gemeenten denken. Rosmalen en Vught zijn het er al over eens. Onder geen beding willen zij een onderdeel van 'Hertogstad' worden.

“Emoties, emoties”, roept burgemeester Burgers terwijl hij zijn handen naar het fraai gedecoreerde plafond van het Bossche stadhuis opheft, het woord annexatie zorgvuldig vermijdt en liever spreekt over 'samenwonen'. “Ik begrijp het verzet van Rosmalen en Vught wel, maar dat komt voort uit emotie en uiteindelijk gaat het hier toch om een probleem dat we op een zakelijke manier moeten oplossen. Het is eigenlijk hetzelfde als verliefd zijn. In het begin ben je van de kaart, maar op een gegeven moment moet je toch je verstand weer gaan gebruiken.”

Saillant detail is dat Burgers van 1979 tot 1989 burgemeester van Rosmalen was en zich toen een tegenstander toonde van Bossche aanspraken. “Ik moet eerlijk zeggen dat, wanneer ik nog in die positie zou verkeren, ik mij natuurlijk ook tegen dit plan verzet zou hebben”, geeft hij toe.

Hij is CDA'er en de CDAKamerfractie is tegen de schaal waarop de annexatie zou plaatshebben, omdat de omvang ervan zijn weerga niet kent. Of, zoals burgemeester mr. G. de Graaf van Vught (VVD) zegt: “Dit is lopen met de zevenmijlslaarzen aan.”

Burgers maalt niet om grenzen: “Wat zijn dat? Gemeentegrenzen, dat is iets van vroeger. In Europa gaan de grenzen vervagen. En dan zouden wij ze overeind houden.” Hij schudt enigszins misprijzend het hoofd. “Nee, we moeten met onze tijd meegaan.”

Volgens de burgemeester is de annexatie van Rosmalen en Vught noodzakelijk omdat Den Bosch kampt met ruimtegebrek en zijn taak als centrumstad van de regio niet meer kan vervullen wegens een gebrek aan 'stuursterkte'. “Als Den Bosch iets wil, kunnen de omliggende gemeenten gebruik maken van hun vetorecht. Bovendien heeft Den Bosch een verzorgingsgebied van 500.000 mensen. Al die mensen maken van onze voorzieningen gebruik, terwijl de kosten daarvan drukken op de 92.000 inwoners van deze stad.”

“Alle boven-modale Bosschenaren gaan in Vught en Rosmalen wonen. Blanken onder elkaar. De Turken, Marokkanen en drugsspuiters zitten hier in het centrum. De omliggende gemeenten hebben alleen de lusten, niet de lasten. Dat is toch niet eerlijk”, oordeelt Burgers.

De burgemeesters R. Pans van Rosmalen en De Graaf van Vught zien geen enkele reden waarom tot annexatie van hun gemeenten zou moeten worden overgegaan. “Bij de gemeentelijke herindeling in Nederland geldt een knelpuntenbenadering. Annexatie is daarbij alleen gewenst als een gemeente een te klein bestuurlijk draagvlak heeft, een slechte financiele positie en een inwoneraantal beneden de 10.000. Al deze knelpunten gaan voor Rosmalen en Vught niet op. Ik vind het advies van de commissie-Schampers dan ook op zijn zachtst gezegd nogal vreemd”, zegt Pans.

“En dan staat in het rapport van de commissie nog geschreven dat de ambitie van sommige gemeenten om meer dan 100.000 inwoners te verwerven geen enkele rol heeft gespeeld in het advies. Daar moeten wij dus erg om lachen”, aldus Pans. Ook De Graaf verbaast zich over het rapport. “Op de ene pagina lees je dat Vught heel goed in staat is als zelfstandige gemeente voort te bestaan, op de volgende bladzijde dat je gemeente wordt opgeheven.”

De beide burgemeesters zeggen het ruimtegebrek van Den Bosch te onderkennen. Ze zeggen ook bereid te zijn eventuele grenscorrecties toe te passen om hieraan tegemoet te komen. “Maar Den Bosch vindt dat weer niet voldoende, die wil meteen de hele gemeente”, zegt De Graaf.