Blad voor daklozen New York baart concurrent

Je ziet ze in de metro, bij de uitgang van de theaters en bioscopen, op Broadway en op allerlei drukke punten in Manhattan: de straatverkopers van Street News, een krant voor daklozen. De krant bestaat sinds november '89, verschijnt maandelijks in een oplage van honderdvijftig duizend stuks en wordt verspreid door daklozen. Doel van de krant is het aantal daklozen in New York, dat nu op honderdduizend wordt geschat, terug te brengen.

In Street News staan artikelen van en over artiesten die daklozen een hart onder de riem proberen te steken, met verhalen over hun miserabele achtergrond en hoe ze ondanks alles een succesvolle carriere in de showbiz konden opbouwen. “Van op sterven na dood tot wereldberoemd”, aldus Julio Iglesias in Street News. De zanger belandde ooit voor twee jaar in een rolstoel, kreeg van een verpleegster een gitaar en zo is het allemaal gekomen.

Joe Cocker heeft de nodige levenservaring opgedaan toen hij eens een koude nacht in de regen op een bank in Los Angeles moest doorbrengen. Cocker: “Je weet nooit hoe eenzaam je nog eens zal zijn, ... vooral als je op de rand leeft.” Naast deze romantische levensverhalen staan er artikelen in de krant over daklozen, abortus, aids en kanker.

Maar sinds augustus heeft Street News er een concurrent bij: Crossroads, een krant die ook maandelijks verschijnt in een meer bescheiden oplage van 50.000 exemplaren. In Crossroads geen succesverhalen van beroemdheden maar stukken over onder meer het beleid ten aanzien van daklozen, rassenproblematiek, Mandela's bezoek aan New York, een portret van een commissaris van politie in New York City, ervaringen van straat-muzikanten, gezondheidstips en informatie over kunst, theater en goedkope restaurants. Crossroads heeft duidelijk een ander gezicht dan Street News.

Afspraak

Twee kranten voor daklozen in New York. Is het probleem zo urgent, of is het misschien lucratief om een krant voor daklozen op te richten? We worden nieuwsgierig naar de mensen achter deze kranten en maken een afspraak met Hutchinson Persons, initiatiefnemer en hoofdredacteur van Street News. Op het afgesproken tijdstip is Persons helaas niet op de redactie en pas de volgende ochtend laat hij via zijn secretaresse weten dat hij ook de komende drie maanden geen tijd heeft. Heeft Persons reden om de media te mijden?

De New York Times berichtte zomer vorig jaar dat Street News in moeilijkheden verkeerde. Er was een onderzoek gaande naar onrechtmatige toeeigening van gelden van fondsen door Persons. Daklozen stortten namelijk een deel van hun met de verkoop van kranten verdiende geld in een fonds, waarmee ze na verloop van tijd een appartement konden huren. Persons werd ervan beschuldigd dit geld gedeeltelijk aan zijn verkopers te hebben onthouden. Het merendeel van de redactie wilde graag doorgaan, maar dan zonder de heer Persons. Hij stapte echter niet op en afgelopen augustus verscheen Crossroads. Hoofdredacteur werd oud-Street-News-medewerker Eric Berman. Hij schreef in het eerste nummer dat hij bij Street News was vertrokken vanwege “onethische zakelijke praktijken en de slechte behandeling van de dakloze verkopers”.

De redactie van Crossroads bevindt zich in een kamer op de achtste verdieping op Times Square. Als we binnenkomen en naar de hoofdredacteur vragen, steekt een jongen achter een tekstverwerker zijn hand uit. Eric Berman (23) werkt aan het nieuwe nummer van Crossroads en is met honderd dingen tegelijk bezig.

“Mensen denken dat daklozen analfabeet zijn of dom”, aldus de jonge hoofdredacteur even later, “maar de meesten zijn intelligent, kunnen lezen en schrijven. Het zijn interessante mensen omdat ze zoveel levenservaring hebben en daarom zulke boeiende dingen kunnen vertellen. Ze hebben te maken met zaken waar anderen niet aan toe komen. Het zijn mensen die een enorme dreun hebben gehad in hun leven en daar niet meer bovenop zijn gekomen.”

Berman had er nooit bij stil gestaan dat je daklozen met een krant zou kunnen helpen. En zeker niet dat zij die krant dan ook nog zouden verkopen. Dat idee kwam van Street News.

Berman: “Het systeem is ideaal voor iemand die geen geregeld leven wil. Kranten verkopen vereist geen investering, iedereen kan werken in zijn eigen tempo, in zijn eigen tijd en net zoveel kranten verkopen als hij nodig vindt.”

Berman zag Street News voor het eerst in de metro en stapte naar de redactie. Op grond van zijn studie Engels en Economie kreeg hij een baan maar had al snel problemen met het grillige en onverantwoordelijke gedrag van Persons. Berman: “Afgezien van het onduidelijke financiele beleid, had Persons voor niets en niemand respect. Niet voor zijn medewerkers en niet voor de daklozen. Ik was niet de enige die zo dacht. We stonden allemaal achter het idee van Street News, maar wilden het anders doen. Bij Crossroads mag iedereen de redactie binnenlopen, niemand hoeft buiten te wachten zoals bij Street News. We kennen geen hierarchie in die zin.

Iedereen kan zijn stuk insturen, dat ik dan redigeer. Er is een poezie-rubriek en wie wil er in schrijven kan bij deze rubriek terecht. Dat wordt ook gehonoreerd.''

Ons gesprek wordt onderbroken omdat er twee nieuwe verkopers aan Berman worden voorgesteld. Ze kunnen meteen aan de slag. Berman vervolgt: “Een ervaren verkoper met een vlotte babbel kan honderd tot honderdvijftig kranten per dag verkopen, maar gemiddeld verkoopt iemand er ongeveer vijftig per dag en daar kun je net een kamer van huren en van leven. Dat is ook het punt waar het ons om gaat: geen daklozen meer in New York. We zorgen niet voor appartementen, dat moeten ze zelf doen. We zijn geen sociaal werkers en houden niemands hand vast. We scheppen alleen een mogelijkheid om uit de vicieuze cirkel te komen.”

Berman kreeg het startkapitaal van $ 50.000, - bij elkaar via particuliere investeringen, leningen, vrienden, familie en de redactieleden zelf. Bij Crossroads wordt geen geld achtergehouden en mag men zijn verdiende geld naar eigen inzicht besteden. Crossroads is, in tegenstelling tot Street News, dan ook geen non-profit-instelling maar een commercieel bedrijf. De kostprijs is 25 dollarcent en in de verkoop kost de krant 1 dollar, dus de verdienste per nummer is 75 dollarcent. De huur, de administratie en de redactie worden betaald uit advertentie-opbrengsten, maar die vallen de laatste tijd wat tegen als gevolg van de huidige recessie.

Berman: “De staf wordt nauwelijks betaald, maar als de advertenties gaan lopen en er komt meer geld binnen, dan zal iedereen een normaal salaris krijgen.”

Verschil

Eerst Street News en nu Crossroads, is dat niet wat veel? Berman: “Er zit een wereld van verschil tussen Street News en Crossroads. Street News wilde niemand voor het hoofd stoten om de verkoopcijfers de hoogte in te laten gaan. Ik vind dat je stelling moet durven nemen in je onderwerpen. Als je een krant maakt voor daklozen moet je schrijven over actuele problemen en niet over succesvolle carrieres van beroemdheden. Crossroads moet zo goed zijn dat de krant gekocht wordt om haar kwaliteit en niet uit liefdadigheidsoverwegingen. Het feit dat de krant verkocht wordt door een dakloze mag geen rol spelen. Pas dan geef je mensen echt een volwaardige kans.”

Wie verkopen de krant, wie zijn de daklozen? Berman: “Drugsverslaafden, werklozen die de huur van hun woning niet meer kunnen betalen, ex-gedetineerden, mensen die geen brandverzekering hadden toen hun huis afbrandde. Of mensen van buiten die naar New York komen, geen baan kunnen vinden en in een shelter (opvangcentrum) terechtkomen. Er zijn zoveel redenen te verzinnen.”

Als we later op straat een aantal verkopers naar hun achtergrond vragen, komen daar inderdaad treurige verhalen uit die sterk overeenkomen met het door Berman geschetste beeld.

David Teller vertelt hoe hij op een dag van de trap viel en zijn beroep niet meer kon uitoefenen. Bovendien kwam zijn vrouw in het ziekenhuis terecht. Teller: “We hadden recht op steun van de sociale dienst, maar op de een of andere manier was mijn vrouw zoek geraakt in het systeem en het geld kwam maar niet. We moesten dus ons spaargeld aanbreken, konden op een gegeven moment de huur niet meer betalen en raakten dakloos. Een half jaar geleden zag ik Street News en ging er op af. Inmiddels ben ik overgestapt naar Crossroads. Ik verkoop ongeveer zestig kranten per dag en kan er met mijn gezin van leven en er een huis van huren.”

    • Angela Dekker