Belgie dankt Gaddafi na einde van gijzeling

BRUSSEL, 14 jan. - De Belgische regering heeft gisteren omstandig haar dank betuigd aan de Libische president Gaddafi voor diens bemiddeling om een einde te maken aan de gijzeling van vier Belgische onderdanen door Fatah Revolutionaire Raad van de Palestijnse terroristenleider Abu Nidal.

Zaterdag zijn de vier gijzelaars - Emmanuel Houtekins, diens echtgenote Godelieve Kets en hun kinderen Laurent en Valerie - na een gevangenschap van meer dan drie jaar op een onbekende plaats teruggekeerd in Belgie. Iets eerder op de dag was de Palestijn Said Nasser, die tien jaar gevangenisstraf in Leuven heeft uitgezeten wegens een moordaanslag op joodse kinderen in Antwerpen, het land uitgezet en naar Kairo overgevlogen.

Minister van buitenlandse zaken Mark Eyskens legde er gisteren op een persconferentie echter de nadruk op dat er technisch gesproken in feite geen sprake was van een ruil, omdat Nasser overeenkomstig de wet-Lejeune al in juli 1990 in aanmerking was gekomen voor vrijlating wegens goed gedrag.

Eyskens weigerde vragen te beantwoorden over de plaats waar de vier - oorspronkelijk acht - gijzelaars waren vastgehouden omdat het onderdeel van de overeenkomst met Libie was “om niet te spreken over bepaalde zaken”. Evenmin wilde hij bijzonderheden geven over de plaats waar en de omstandigheden waaronder de gijzelaars gevangen waren genomen nadat hun schip, de Silco, een voormalige mosselschuit, ergens op de Middellandse zee was geenterd.

Dat gebeurde in elk geval voor 8 november 1987, toen Fatah Revolutionaire Raad in Beiroet bekendmaakte dat voor de kust van de bezette Gazastrook een schip gekaapt was en dat vijf Belgische en drie Franse opvarenden gevangen waren genomen en naar Libanon waren gebracht. In februari 1988 liet de Abu-Nidalgroep weten rechtstreeks met Belgie te willen onderhandelen. Belgie wees dat af: het wilde alleen via het Rode Kruis praten. Aan de vooravond van Kerstmis 1988 gingen de moeder, vader en ex-man van een der Franse gijzelaars, Jacqueline Valente, naar Beiroet, waar zij contacten legden met Fatah-RR.

Die beloofde hun te zullen ingaan op een oproep van de Libische leider Gaddafi om de kinderen-Valente vrij te laten. Dat gebeurde op 29 december 1988 toen de twee dochtertjes in Tripoli aan hun vader werden overgedragen.

De families Houtekins en Kets deden daarna een dringend beroep op de Belgische regering om meer te doen voor de vrijlating. Inmiddels werd duidelijk dat Fatah-RR in ruil voor de vrijlating van de Belgische gijzelaars de vrijlating eiste van de Palestijn Said Nasser. Die zat in de gevangenis Leuven-centraal een levenslange gevangenisstraf uit wegens een aanslag op joodse schoolkinderen in Antwerpen, waarbij een dode viel.

Op 15 februari 1990 liet de nieuwe Belgische minister van buitenlandse zaken, Mark Eyskens, weten dat een speciale afgezant contacten zou leggen met diverse groepen in het Midden-Oosten. De Fransen volgden inmiddels kennelijk een andere weg: Parijs stuurde in maart drie Mirages naar Libie, die na reparatie in Frankrijk waren vastgehouden. Ook de levering van graan werd hervat.

Nadat Frankrijk alle scheepvaartverbindingen en telecommunicatie met Libie had hervat riep Gaddafi op 4 april alle moslims op om alle gijzelaars vrij te laten ter gelegenheid van de viering van Ramadan. Enkele dagen later kwamen Ferdinand Houtekins, Jacqueline Valente en hun in gevangenschap geboren dochtertje vrij. De Belgische gijzelaars bleven echter gevangen omdat “Belgie zijn beloftes niet was nagekomen”.

Er kwam pas opnieuw schot in de zaak toen koning Boudewijn afgelopen herfst in Algerije voor de Belgische zaak pleitte en toen Belgie eind 1990 een in 1982 geparafeerd, maar nooit ondertekend handelsakkoord met Libie eindelijk tekende.

Dat was, zo zei gisteren minister Eyskens, echter alleen bedoeld als aansporing. De ondertekening van het akkoord lag toch wel in de verwachting. De vrijlating van de Belgen noemde Eyskens een humanitair gebaar van de “gids van de Grote Jamahiriya Libie” en een bewijs dat dat land het terrorisme afwijst.

    • Frits Schaling