'Kandidaat van God' president Guatemala

LIMA, 12 jan. - De 'kandidaat van God' wordt morgen beedigd tot president van Guatemala. Jorge Serrano Elias, de evangelisch-protestantse leider van de Beweging voor Solidaire Actie (MAS), die vorige week zondag de tweede ronde van de presidentsverkiezingen ruim won, heeft de Here al gevraagd “een handje te helpen bij het besturen van het land. Want “zonder Hem” valt volgens de nieuwe leider ook in dit door een langdurige guerrilla-oorlog, toenemende drugshandel en een economische crisis geplaagde land “geen musje van het dak”.

De opkomst van Serrano in de race om het presidentschap van Guatemala was een snelle. De aanstaande president verklaarde zijn zege begin deze week zo: “Niet dankzij mijn eigen verdienste, maar door de wil van God.” In de eerste ronde van de verkiezingen op 11 november vorig jaar eindigde Serrano nog als tweede achter winnaar Jorge Carpio Nicolle, de behoudende journalist-uitgever. Geen van beiden wist echter een meerderheid van de stemmen te behalen. In de tweede ronde van de stembusstrijd afgelopen zondag versloeg Serrano zijn overgebleven rivaal Carpio met 68 tegen 32 procent van de stemmen.

Met de verkiezing van Serrano doet zich het opmerkelijke feit voor dat toch een lid van een evangelisch-protestantse sekte in Guatemala het presidentschap heeft veroverd. Vorig jaar hing maandenlang de kandidatuur van ex-president en 'herboren christen' generaal Efrain Rios Montt boven de politieke markt. In opiniepeilingen bleek de generaal - die in 1982 en 1983 leiding gaf aan een kortstondige maar bloedige dictatuur in Guatemala - de meest populaire kandidaat te zijn. Na een eindeloze juridische procedure verbood het Hooggerechtshof echter zijn kandidatuur, waarmee het hoogste rechtscollege in Guatemala de bepaling in de grondwet onderstreepte dat zij die ooit op gewelddadige wijze aan de macht zijn gekomen nimmer meer kandidaat voor het presidentschap mogen staan.

De overwinning van Serrano betekent dat nog eerder dan verwacht de pijlsnelle 'bekering' van het oorspronkelijk 'indiaans-katholieke' Guatemala tot een overwegend evangelisch-protestants land zijn weerslag vindt in het landsbestuur zelf. Hoewel cijfers hierover elkaar tegenspreken, mag worden aangenomen dat ten minste eenderde en vermoedelijk zo'n veertig procent van de Guatemalteken de afgelopen jaren de overstap heeft gemaakt naar een evangelisch-protestants christendom. Dat gebeurde niet in de laatste plaats door de royale inzet van financiele middelen uit de Verenigde Staten. Want wie wil met een rammelende maag niet anderhalf a twee uur naar een preek luisteren als daar een ontbijt op volgt?

Wat de verovering van het presidentschap door de sekten betekent voor het land, blijft vooralsnog een vraag. Laat Serrano zich bij de uitoefening van zijn ambt inderdaad sturen door zijn geloof of zal het politieke pragmatisme de overhand krijgen? Serrano zei na zijn overwinning: “Als ik de problemen (van het land) niet kan oplossen, dan komt dat omdat ik nog niet zo ver ben. Maar ik heb er vertrouwen in dat God mij zo ver zal brengen en ons een handje zal helpen om vooruit te komen.”

Evenals zijn voorganger Cerezo - de eerste democratisch gekozen burgerpresident in dertig jaar tijd in Guatemala - zal Serrano bij het landsbestuur goed moeten luisteren naar de opvattingen van het Guatemalteekse leger. Met name in de anti-guerrillastrijd eist het leger het primaat op. Serrano heeft zich na zijn overwinning nog niet uitgelaten over het vredesproces in zijn land, dat het afgelopen jaar de vorm kreeg van een unieke dialoog met de guerrillabeweging URNG.

Vermoedelijk hebben de Guatemalteekse kiezers (de helft bleef overigens weg bij de stembus) zich bij hun stem voor Serrano deels laten leiden door de belofte van de presidentskandidaat om de corruptie, die dankzij de drugsmafia tot in regeringskringen is doorgedrongen, een halt toe te roepen. Nadat de sektes zich in de jaren zeventig en tachtig vooral tegen de linkse guerrilla - en hun 'trawanten' in de sector bevrijdingstheologie van de katholieke kerk - te weer hebben gesteld, zien ze nu in de drugs de nieuwe bedreiging voor Guatemala.

    • Reinoud Roscam Abbing