Gymnasiasten niet gerust op effecten van basisvorming

GRONINGEN, 12 jan. - “Al geruime tijd waart er op de gymnasia een spook rond, het spook van de basisvorming. Met zijn onheilspellende geluiden en verscheidene schrikbeelden jaagt het menig gymnasiast de stuipen op het lijf. Maar wat gaat er dan gebeuren? Is het werkelijk zo angstaanjagend?”

Het is werkelijk angstaanjagend, zo concludeerden gisteren ongeveer tachtig leerlingen van zo'n twintig zelfstandige gymnasia op een studiedag over de basisvorming. Enkele leerlingen van het Willem Lodewijk Gymnasium in Groningen hadden door het rondsturen van een pamflet met bovenstaande tekst het initiatief genomen voor de bijeenkomst.

Sprekers van onder meer de Groningse universiteit en het ministerie van onderwijs moesten hen informeren over de plannen van staatssecretaris Wallage. Het werd echter vooral een bijeenkomst waarin wantrouwen werd gedemonstreerd tegen de basisvorming, het gemeenschappelijk lesprogramma van 14 vakken in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs.

Initiatiefnemer Michiel Simons (18) had het allemaal nog keurig willen houden. “Op de allereerste plaats zoeken wij duidelijkheid over wat de basisvorming nu precies inhoudt”, had hij gezegd na de eerste lezing over de geschiedenis van het gymnasium. “Weet u nou, meneer, of basisvorming twee, drie of vier jaar gaat duren? Is het een verkapte bezuiniging? Hoeveel uren zullen er aan de klassieke talen worden gegeven? Dat willen we eerst weten. Gymnasiasten zijn weliswaar eigenzinnige mensen maar ze staan overal open voor. Ze zeggen niet overal onmiddellijk nee tegen.”

Zelf had hij nog enige positieve aspecten in het plan kunnen ontdekken. Als het gemeenschappelijk lesprogramma een uitstel van schoolkeuze mogelijk maakte, konden leerlingen bewuster voor de geliefde gymnasiale opleiding gaan kiezen. Wanneer dat ook nog tot meer leerlingen zou leiden, was dat zeker winst. Als het maar niet gepaard ging met het aanbieden van Nederlandse teksten van Tacitus of Plato in plaats van het aloude vertalen. “Maar misschien ben ik daar wat conservatief in”, relativeerde Michiel zichzelf onmiddellijk.

Ook de invoering van het vak techniek had in zijn ogen nog genade kunnen vinden. “Daar kan bijvoorbeeld aandacht worden besteed aan de geschiedenis van de techniek. Heel interessant. Kent u het boek 'De mechanisering van het wereldbeeld'? Dat biedt een prachtige synthese van techniek en cultuur.”

De zaal bleek het allemaal minder mooi te vinden. Van de sprekers waren uiteenlopende antwoorden gekomen op de vragen van Michiel. Enkele tweede- en derdeklassertjes die eerst nog alles nijver hadden zitten opschrijven, waren daar dan ook maar mee opgehouden. En toen rector A. Mantel van het Amsterdamse Vossius Gymnasium het vak techniek aanprees door te wijzen op het nut van het in elkaar kunnen schroeven van het stopcontact, hadden de meningen zich razendsnel gevormd. “Daar kun je toch een cursusje voor nemen?” opperde een gymnasiast. “Ja, je kunt ook een cursus Latijn volgen op de Open Universiteit”, riposteerde Mantel nog. “Maar de meesten zijn best intelligent genoeg om in een boek op te zoeken hoe je zo'n stopcontact maakt”, maande een derde.

Er waren ook andere bezwaren. Was het wel zo goed om van veel vakken een beetje te weten, zoals misschien dreigt te gebeuren? Kwam er zo nog wel wat terecht van de 'verdieping' die zo eigen was aan de klassieke vorming? Wanneer het aantal uren Latijn en Grieks verminderde, zou de leuke tijd van het kunnen lezen van de klassieken nauwelijks nog een kans krijgen. Een meisje vroeg zich af of er straks nog wel universitair gevormde leerkrachten nodig waren na de invoering van de basisvorming.

Het blijft niet bij deze vragen. Het ligt in de bedoeling een vereniging van gymnasiasten op te richten, voor het uitwisselen van informatie over bedreigingen van de klassieke vorming, en wellicht zelfs wel als een spreekbuis naar de politiek. De gymnasia kunnen volgens Michiel Simons nog best een pressiegroepje gebruiken. Al was het alleen maar om de generatiekloof te overbruggen met die andere lobbys zoals de Vrienden van het Gymnasium en de landelijke ouderraad.