Onnavolgbare precisie van Mariss Jansons

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest, o.l.v. Mariss Jansons, met: Alicia de Larrocha (piano). Programma: Beethoven, ouverture Leonore nr. 3 en Eerste pianoconcert; Bartok, Concert voor orkest. Gehoord: 10-1 Grote Doelenzaal Rotterdam. Herhalingen: 11-1 en 13-1. Op 13-1 rechtstreekse uitzending door de NOS op Radio 4 en voor de pauze tevens door Radio Nederland Wereldomroep.

De terugkeer van de Noorse Mariss Jansons, een van de opmerkelijkste dirigenten van deze tijd, bij het Rotterdam Philharmonisch Orkest heeft verwachtingen gewekt die, hoe hoog zij ook gespannen waren, nog werden overtroffen door het klinkend resultaat. Jansons directie is spectaculair, maar hij is geen exibitionist. De basis van zijn magische klankproduktie is puur vakmanschap en zuiver muziekbegrip. Luisterend naar zijn Beethoven en Bartok kwam de gedachte op dat herscheppen en interpreteren in wezen verschillende begrippen zijn.

Mariss Jansons herschept, dat wil zeggen: hij voelt feilloos wat de notentekst aan dictie en klankverhouding van de uitvoerenden vraagt. Interpreteren voegt daar een dimensie aan toe die de middelaar boven zijn dienende taak uittilt en daartoe laat Jansons zich niet verleiden. Het was een lust het orkest de spanning van Beethovens derde Leonore-ouverture zo prachtig te horen opbouwen en diens Eerste pianoconcert met zoveel subtiele elegantie te horen begeleiden.

Alicia de Larroche, in haar lange carriere uiteraard verwend met toporkesten en grote dirigenten, moet zich met deze samenwerking wel heel gelukkig hebben gevoeld. Haar onnavolgbaar sprankelende spel, in stralende veerkracht herinnerend aan dat van Myra Hess, bracht het publiek terecht in verrukking. Meesterlijk zoals ze quasi-achteloosheid en felle accentuering wist te doen versmelten tot een boeiend verhaal. Magnifiek ook zoals ze in snelle versierende notenreeksen volstrekt onnadrukkelijk musiceerde. Dit is een techniek die door de overdreven gerichtheid op virtuositeit bijna verloren is gegaan.

Van Bartoks concert voor orkest heeft Mariss Jansons met zijn eigen Philharmonie uit Oslo een opname gemaakt. Het was dus te voorzien dat hij deze partituur tot in de finesses beheerste. In het Rotterdamse orkest vond hij een willig apparaat dat het complexe stuk subliem wist te realiseren in ritmische precisie en bovenal in verrassende klankdifferentie.

    • Elly Salomé