Javier Perez de Cuellar; Discrete bemiddelaar

ROTTERDAM, 11 jan. - Een van de favoriete spreekwoorden van Javier Perez de Cuellar is het Franse gezegde “De melodie bepaalt het lied, niet het volume”. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties is een man van discretie en voorzichtigheid, hij opereert graag in de luwte. De zeventigjarige Peruviaan, die dit weekeinde een laatste poging zal ondernemen om een vreedzaam einde te maken aan de Golfcrisis, heeft sinds zijn benoeming in 1981 bij verschillende conflicten succesvol bemiddeld.

De eerste jaren van zijn ambtsperiode zag Perez zijn bewegingsvrijheid ernstig belemmerd door de Oost-Westtegenstelling. Effectieve VN-diplomatie was toen vrijwel onmogelijk, doordat de grote mogendheden in de Veiligheidsraad herhaaldelijk hun vetorecht gebruikten.

Een VN-functionaris zegt dat Perez deze frustrerende tijd desondanks goed wist te gebruiken door te bemiddelen bij problemen in het Midden-Oosten, Afghanistan, Cambodja en Latijns-Amerika. “Toen het klimaat veranderde, bevond hij zich in een goede uitgangspositie”, aldus de functionaris.

Bij zijn aantreden stelde Perez zich tot doel een einde te maken aan de oorlog tussen Iran en Irak en de terugtrekking van de Sovjet-Unie uit Afghanistan te bewerkstelligen. Volgens ingewijden legde hij de fundamenten voor de overeenkomst tussen de Sovjet-Unie en de VS, die vorig jaar resulteerde in de volledige terugtrekking van de Sovjet-troepen uit Afghanistan.

In augustus 1988 speelde hij een rol bij het tot stand komen van een staakt-het-vuren in de strijd tussen Iran en Irak. Als Perez dit weekeinde met de Iraakse leiding spreekt zit hij niet tegenover onbekenden. Minister van buitenlandse zaken Tareq Aziz heeft hij ontmoet bij een aantal eerdere gesprekken terwijl hij in september 1987 een ontmoeting had met Saddam Hussein.

Behalve in het Midden-Oosten is Perez de Cuellar ook elders in de wereld actief geweest. Onder auspicien van de VN werd in 1989 de onafhankelijkheid van Namibie gerealiseerd. Ook spant de secretaris-generaal zich in bij het tot stand brengen van een regeling van het conflict tussen Marokko en Algerije over de westelijke Sahara. Meer recent heeft Perez de Cuellar geprobeerd de VN te betrekken bij de problemen in Midden-Amerika en in Cambodja.

Zijn bemiddelingspoging van dit weekeinde in de Golfcrisis is niet de eerste. Vorig jaar augustus voerde hij in de Jordaanse hoofdstad Amman zonder succes enkele gesprekken met Tareq Aziz. Verwacht wordt dat hij de Irakezen voorstellen zal doen voor een terugtrekking uit Koeweit. Zijn speelruimte wordt evenwel zeer gering geacht.

Perez heeft bekend gemaakt dat hij zich niet herkiesbaar zal stellen als zijn tweede ambtstermijn in december van dit jaar afloopt. Ingewijden menen dat zijn opvolger door toedoen van Perez een actievere rol kan spelen in de internationale arena.