Congres VS begint cruciaal debat over Golf-crisis

WASHINGTON, 11 jan. - In een plechtige stemming is het Amerikaanse Congres gisteren in Washington begonnen aan een historisch debat. Senaat en Huis van Afgevaardigden buigen zich over een machtiging voor de president om militair geweld te gebruiken tegen Irak als het zich voor de 15de januari niet terugtrekt uit Koeweit.

De gebruikelijke woordspelingen en grappen ontbraken. Voor de Congresleden staat er veel op het spel. In een klimaat van snel wisselende opinies en uiteenlopende opiniepeilingen vinden velen dit de belangrijkste stem die ze in lange tijd zullen uitbrengen. “Men begrijpt dat het moment voor diepgaande besluitvorming is aangebroken”, zei de Republikeinse afgevaardigde Newt Gingrich gisteren.

Congresleden stemmen overeenkomstig hun geweten en worden dit keer niet door partijgenoten onder druk gezet, verklaarde de leider van de Republikeinse minderheid van het Huis van Afgevaardigden, Robert Michel. Volgens Thomas Foley, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, is dit oorlogsdebat, dat tot in het weekeinde zal duren, het langdurigste in de moderne geschiedenis. Het debat over de zogeheten resolutie over de Golf van Tonkin, die de escalatie van de Vietnam-oorlog mogelijk maakte, vergde minder tijd.

Gistermorgen meldde de Republikeinse senator Richard Lugar na een gesprek in het Witte Huis dat president Bush graag de steun van het Congres heeft. “Hij neemt zelfs genoegen met een hele smalle marge”, zei Lugar. “Als er een meerderheid voor de resolutie is, wil hij die hebben. Hij rekent niet meer op 70 of 80 (van de 100 red.) senatoren, maar vindt 51 al genoeg.”

De president zei aanvankelijk het Congres niet nodig te hebben voor militair optreden in de Golf, maar nu het kritieke uur nadert, wil hij toch liever de steun van de volksvertegenwoordigers. Hij vermoedt ook dat hij zo vlak voor het aflopen van het ultimatum aan Irak meer steun krijgt van het Congres. Bovendien verkiest hij aarzelende steun van het Congres boven een constitutionele crisis. Toch is die steun nog allerminst zeker. Minister van defensie Dick Cheney was gistermiddag druk aan het lobbyen in het Congres.

De Democraten zijn verdeeld. In het Huis van Afgevaardigden heeft een coalitie van links-liberale Democraten en van Republikeinen een resolutie ter stemming voorgelegd die de president machtigt “tot gebruik van de Amerikaanse strijdkrachten om de VN-resoluties over de Iraakse terugtrekking uit Koeweit uit te voeren”. In de Senaat wordt eveneens een dergelijke resolutie voorbereid. “Het enige debat hier in het Congres gaat over de vraag of we Saddam langzaam wurgen met de sancties of dat we onmiddellijk militaire actie moeten ondernemen”, stelde de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, Richard Gephardt.

Een tweede resolutie van hoofdzakelijk gematigde Amerikanen verklaart dat “voortgezette toepassing van internationale sancties en diplomatieke pogingen om Irak te dwingen Koeweit te verlaten de meest verstandige koers is in dit stadium en moet worden volgehouden”. De leider van de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, Richard Gephardt, wil Bush nu nog niet volledig machtigen, waardoor hij later niet meer naar het Congres terug zou hoeven als hij geweld wil gebruiken. Een derde resolutie herinnert nogmaals aan de grondwettelijke bepaling dat het Amerikaanse Congres het recht heeft om de oorlog te verklaren. President Bush heeft deze opvatting steeds bestreden.

De leider van de Republikeinen in de Senaat, Robert Dole, vroeg zich af hoe lang er nog gewacht moest worden: “Dertig dagen, dertig maanden, dertig jaar?”Ik ben niet zeker of dit het vereiste signaal is voor Saddam Hussein. Het is alsof we Saddam uit zijn benarde positie bevrijden.”

Vooral in de Senaat mist Bush nog steun. Zelfs de machtige, havikachtige defensie-autoriteit en voorzitter van de defensiecommissie van de Senaat, Sam Nunn, pleitte er gisteren voor om te wachten op de werking van de sancties.

De directeur van de inlichtingendienst CIA, William Webster, schreef gisteren in een brief aan afgevaardigde Les Aspin dat de economische sancties Saddam waarschijnlijk niet binnen een half jaar tot aftreden zouden kunnen dwingen. De toon van de brief getuigt van meer pessimisme dan zijn getuigenverklaring voor het Huis van Afgevaardigden enkele weken geleden. Daar schilderde Webster de sterke effecten van de sancties. Nu zou het volgens hem nog wel een jaar kunnen duren voordat Saddam voor de sancties zou zwichten.

Charles Robb, de Democratische senator van Virginia, meent dat deze brief de volksvertegenwoordigers meer naar de kant van Bush zal doen overhellen. Volgens afgevaardigde Lee Hamilton zou het mislukken van de onderhandelingen tussen de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken en zijn Iraakse collega Tareq Aziz afgelopen dinsdag de bijval voor Bush in het Congres wel eens hebben kunnen doen groeien.

Als Bush het dreigt te verliezen in het Congres en de Democratische resolutie over het afwachten van de sancties in plaats van een machtiging voor oorlog, wordt aangenomen, zullen de Republikeinse senatoren de Senaatszitting blokkeren, zodat Bush middenin het Golfconflict niet in een moeilijk parket wordt gebracht. Gistermorgen herhaalde Bush nogmaals tijdens een gesprek met vooraanstaande Congresleden dat hij zo'n machtiging van het Congres zeer wenst.

De Republikeinse senator Richard Danforth vond dat de Senaat zijn kans tot inspraak in het conflict heeft verspeeld doordat zij pas bijna anderhalve maand na het aannemen van de VN-resolutie over Koeweit aan dit debat is begonnen. “De kapitein kan het schip niet verlaten”, zei hij.