Oorlog tegen Irak is zo goed als onvermijdelijk;

De vijftiende januari nadert. En als Saddam Hussein de eerstkomende dagen geen politieke salto mortale maakt en niet zijn aftocht uit Koeweit - zonder enigerlei voorwaarden en voorbehouden - aankondigt, dan is een oorlog zogoed als onvermijdelijk ...

In dit zeldzame geval vind ik dat een oorlog niet alleen onvermijdelijk maar ook noodzakelijk is. Als de agressor ongestraft vrijuit gaat, wordt er een streep gehaald door alle krachtsinspanningen die door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie door andere naties werden aangewend om de koude oorlog te beeindigen en met de overgang naar een nieuwe wereldorde te beginnen, een orde die niet op geweld maar op recht is gegrond.

De sterkte van de Iraakse troepen op het veronderstelde oorlogstoneel wordt op ongeveer 700.000 man geschat. Er zijn 4000 tanks, 2500 pantservoertuigen, 2700 stuks geschut en ongeveer 1000 vliegtuigen gestationeerd.

Tegenover Irak staat een coalitie van 26 landen (elf Westerse landen, negen Arabische landen, vijf islamitische landen en Tsjechoslowakije). De beslissende rol komt vanzelfsprekend de Amerikanen toe. Tegen medio januari zullen de Verenigde Staten in dit gebied meer dan vierhonderdduizend militairen hebben. Met daarbij nog ruim honderd oorlogsbodems, waaronder zes carrier groups, ongeveer duizend tanks en ruim duizend gevechtsvliegtuigen (boordvliegtuigen niet meegerekend).

De Verenigde Staten hebben enorme bedragen uitgegeven voor transport van personeel en materieel naar Saoedi-Arabie en voor onderhoud van de krijgsmacht daar. En het zou voor George Bush politieke zelfmoord betekenen als hij toegeeft dat dit alles bluf is, zich onverrichter zake zou terugtrekken en daarmee voor de brutaliteit en hardheid van Husein zou wijken.

Vredesactivisten trachten Bush op alle manieren schrik aan te jagen met een 'nieuw Vietnam'. Deze analogie is helemaal niet overtuigend.

Ten eerste werd in Vietnam niet zozeer door Amerikaanse generaals als wel door Amerikaanse politici oorlog gevoerd. En deze laatsten moesten niet alleen met de wetten van de oorlogvoering rekening houden maar ook - misschien wel in de eerste plaats - met de opstelling van Moskou en Peking en met de reactie van de publieke opinie in de wereld en in Amerika. Een oorlog tegen Irak, dat door de VN als agressor is aangeduid en veroordeeld, zal zoiets niet vereisen. Politici zullen generaals niet voor de voeten lopen.

Ten tweede kan de gevechtswaarde van het Iraakse leger ook in genen dele met die van de Vietnamezen worden vergeleken. Men denke aan het Iraans-Iraakse conflict. Het Iraakse leger bezat een enorm overwicht aan alle soorten oorlogsmaterieel en toch heeft het een nederlaag geleden. Wel heeft Irak het acht jaar lang weten vol te houden. Thans echter zal het niet om jaren maar om dagen gaan, neem ik aan.

Twee weken

De Londense Times heeft onlangs meningen van een aantal Arabische legeraanvoerders aangehaald, onder wie de Egyptische maarschalk Aboe Gazal die militair adviseur in Irak was geweest, die verklaarden dat de overwinning op Irak binnen slechts een dag kon worden behaald. Ik heb een wat pessimistischer kijk op de situatie. Binnen een dag spelen ze het niet klaar. Maar twee weken vind ik wel een volkomen reele tijd voor een volledige nederlaag van Husseins leger - het verschil in de gevechtswaarde tussen de Amerikaanse en de Iraakse manschappen en officieren is veel te groot.

Ten derde hadden de Amerikanen het oerwoud wel tegen zich maar in de woestijn zullen zij in het voordeel zijn daar het optreden van de voornaamste stootkracht - de luchtmacht - daardoor vergemakkelijkt zal worden.

Een verplettering van Husseins leger, en dan nog wel een verplettering binnen de kortst mogelijke tijd, is onvermijdelijk. Maar een oorlog kan ook in de loop van twee weken heel veel ellende en leed aanrichten. Duizenden mensen zullen om het leven komen. Steden zullen worden verwoest. Olievelden zullen in brand vliegen met een eventuele nasleep van nare gevolgen voor het milieu. Uitbarstingen van terrorisme worden niet uitgesloten geacht. Omhoog schietende olieprijzen zullen economische spasmen tengevolge hebben. Dit alles ligt in het verschiet. Maar als we vandaag niet betalen om aan agressie paal en perk te stellen, dan zullen we morgen nog veel meer moeten betalen.

Iraks feitelijke isolement veronderstelt ook een duidelijk omschreven kader van lokalisering van het conflict. Er is geen ruimte om het te laten uitdijen... Slechts in een bepaald geval kunnen in die situatie wezenlijke complicaties optreden en kan men ten dele controle op de toestand verliezen - in geval dat Bagdad Israel bij het conflict betrekt en dat land aanvalt. Dat zal ongetwijfeld de anti-Iraakse coalitie ondermijnen en een felle toespitsing van de Arabisch-Arabische en Arabisch-Amerikaanse betrekkingen uitlokken. Irak zal aan zijn nederlaag toch niet kunnen ontkomen, maar het zal hiervoor een hogere prijs laten betalen.

Andere wending

Laten we nu een andere wending in de ontwikkelingen veronderstellen. Stel dat Bagdad 'plotseling' verklaart Koeweit wel te willen verlaten en de status quo te willen herstellen. Dan is een oorlog voorkomen. Maar het angstaanjagende militaire potentieel van Irak blijft. Hieruit vloeit voort dat ook de instabiliteit in dit gebied blijft, wat voor de Amerikanen een aanleiding is hun troepenmacht daar voor onbepaalde tijd te handhaven. Deze variant zal in Moskou geen enthousiasme wekken.

Er bestaat nog een scenario: voorkoming van een oorlog. Die wordt door de Iraakse oppositie overwogen. Het gaat om omverwerping van het huidige bewind. Vorig jaar december hebben vertegenwoordigers van zeventien oppositionele groeperingen (communisten, islamitische activisten, Koerden, nationalisten enzovoort) een akkoord ondertekend over samenwerking voor opruiming van Saddam Hussein en diens aanhangers. Theoretisch is dit scenario ook voor een militaire nederlaag van het bewind uitvoerbaar. Maar gezien de terroristische zeden die in Bagdad heersen, kan men zich moeilijk in de praktijk het welslagen van een tegen de regering gericht complot voorstellen. En op een massale beweging kan vooralsnog nauwelijks worden gerekend.

Ook is de mogelijkheid niet uitgesloten dat de Iraakse leider op het laatste ogenblik een compromis zal voorstellen. Bijvoorbeeld dat Irak Koeweit ontruimt, 'bijna heel' Koeweit. Men uitzondering van het zuidelijke gedeelte van de olievelden van Roemaila en twee eilanden (Boebijan en Haur). Noch Bush, noch naar ik durf te hopen Gorbatsjov noch koning Fahd zullen zich hiermee laten vangen. Maar Hussein zou alle grond hebben om er op te rekenen dat zijn concessie de anti-oorlogsstemmingen in het Amerikaanse Congres zal bevorderen, de posities van zijn vrienden in de Arabische wereld zal versterken en er over het algemeen toe zal bijdragen dat Irak aan het gevaar van een aanval zal ontsnappen en dat het de vruchten van zijn agressie en zijn bestaande oorlogsmachine zal blijven behouden.

Hoe men het dus ook wendt of keert, alleen een militaire aanval levert een maximaal gunstig resultaat op: de agressor verliest alle vruchten van zijn agressie, de opgeblazen oorlogsmachine wordt ontmanteld, de situatie wordt grondig gestabiliseerd. Alle andere oplossingen zijn halfslachtig en daarom intrinsiek instabiel.

Moskou

Tot besluit nog de houding van de leiding in Moskou. Zoals bekend bestaat er tussen Moskou en Bagdad een verdrag van vriendschap en samenwerking. We verkochten enorme hoeveelheden wapens en oorlogsmaterieel aan Irak. We leerden het de omgang met dat materieel. We leidden het officierenkorps op. We verleenden politieke steun aan Irak. We hebben voordeel bij hoge olieprijzen. We waren altijd tegen militaire aanwezigheid van de VS in het Nabije- en het Midden-Oosten gekant. En schijnbaar zou annexatie van Koeweit geen afbreuk doen aan de belangen van de Sovjet-Unie. Maar Moskou keerde zich ondubbelzinnig tegen Iraks actie en steunde de Verenigde Staten.

Waarom? Perestrojka en het nieuw politiek denkpatroon hebben het karakter van het buitenlandspolitieke beleid van de Sovjet-Unie grondig veranderd. De scherpe kantjes van ideologische invloeden zijn afgeslepen, er is meer nadruk op de algemeen menselijke waarden, op onvoorwaardelijke erkenning van het recht van de volkeren op zelfbeschikking, op afwijzing van geweld of dreiging met geweld bij het oplossen van meningsverschillen - zo zien we de nieuwe wereldorde. En onze houding in de Koeweitse crisis weerspiegelt nauwkeurig hoe wij tegen het wereldbestel aankijken.

Generlei winst voor de agressor - onvoorwaardelijk herstel van de status quo in zijn volle omvang. Alles moet in het werk worden gesteld om een oorlog te voorkomen. Alle acties om pressie uit te oefenen behoren door de VN te worden gesanctioneerd. Rechtstreekse deelname van de Sovjet-Unie aan eventuele vijandelijkheden is er niet bij. Men is nog veel te gevoelig voor het 'Afghaanse syndroom' en de innerlijke crisis is nog veel te diepgravend. Maar we stellen ons nog altijd achter de besluiten van de VN.

De wil van de Verenigde Naties moet ten uitvoer worden gelegd. De agressor moet worden gestraft.

    • Aleksandr Bovin