Emco drukt heroische shirts voor Golflegers

LEIDEN, 10 JAN. Een kleine zeefdrukkerij in Leiden heeft een order ontvangen om bijna 40.000 T-shirts voor het Amerikaanse leger in Saoedi-Arabie te bedrukken met emblemen als een donkere Darth Veder (de schurk uit de film Star Wars) te paard met het onderschrift Desert Shield.

Amerikanen zijn dol op bedrukte kledingstukken, die aangeven wat ze doen. “Het lijkt wel of ze eerst de T-shirts bestellen en dan pas de gasmaskers”, zegt directeur M. Veel van Emco Productions, een zeefdrukkerij met vijf werknemers.

De opdrachten voor T-shirts komen niet van de officiele inkoopafdeling van het Amerikaanse leger, maar van de verschillende legeronderdelen. Emco krijgt ook opdrachten van andere nationaliteiten. De Britten zijn minder heroisch dan de Amerikanen, zegt Veel. Hij toont een T-shirt met de opdruk van een wat verfomfaaid knaagdier met daaromheen de tekst: 'Desert Rat'. Dat zijn de Britten.

De order voor de Amerikaanse legeronderdelen is voor Nederlandse begrippen vrij groot. Veel: “Orders van 10.000 T-shirts of meer zijn fors. Er zijn in Nederland ruim twintig bedrijven die drukken zoals wij dat doen. Je ziet zo'n grote order dan rond gaan. Die komt soms wel drie keer langs, waarbij steeds weer andere tussenhandelaren een offerte vragen.”

Voor Emco is de Desert Shield-order aantrekkelijk, maar slechts een klein deel van de jaaromzet. Veel vindt niet dat hij via het leveren van T-shirts zou profiteren van de oorlog. “Ik heb er wel even over nagedacht. Maar met een T-shirt kun je niemand kwaad doen en ik lever ook T-shirts aan Nederlandse soldaten.”

De internationale strijdmacht in de Saoedische woestijn komt met zijn orders bij een drukkerij op een industrieterrein in Leiden, via een (Nederlandse) tussenhandelaar, die al tientallen jaren zaken doet op de bases van het Amerikaanse leger in Duitsland. Veel: “Hij heeft de contacten opgebouwd in de loop der jaren. Hij kent de generaals en heeft de pasjes waarmee hij zich vrij op alle legerplaatsen kan bewegen”.

De tussenhandelaar bestelt de T-shirts dan in Leiden bij Emco waar hij wel vaker zaken mee doet. Maar hoe belangrijk de Amerikanen het ook vinden met het juiste T-shirt aan de strijd in te gaan, toch is het wachten op een gaatje in de enorme goederenstroom die van Duitsland via Rotterdam richting Saoedische woestijn gaat. De 40.000 t-shirts passen precies in een container, maar voorlopig zit alle beschikbare ruimte vol met wapens en andere uitrusting. Pas als het bericht komt dat er een extra container mee kan, koopt Veel op zijn beurt de witte T-shirts in, bedrukt ze en levert ze af.

In Nederland worden jaarlijks tussen de 7 en 8 miljoen voornamelijk bedrukte witte T-shirts verkocht. Ze worden geimporteerd uit China en Taiwan. Veel: “Een heleboel komen uit Katmandu. Veel meer dan de hele bevolking van Nepal ooit zou kunnen maken. Maar ja, voor textiel uit Nepal gelden geen importbeperkingen, dus veel van wat in China wordt gemaakt komt via Nepal”.

De handel in witte T-shirts is niet vrij van wild-west taferelen. “Soms is er een hele container onderweg uit het Verre Oosten te koop. Je ziet dan wel eens dat een boertje uit Drenthe blijkbaar geadviseerd is om voor anderhalve ton zo'n hele container te kopen. Dan zet hij een advertentie in de Telegraaf en wordt die container snel leegverkocht”, aldus Veel.