Z-Afrika: ANC en regering eens over conferentie

JOHANNESBURG, 9 jan. - Het Afrikaanse Nationale Congres (ANC) en de regering van Zuid-Afrika zijn het eens over het houden van een conferentie, voorafgaande aan onderhandelingen over een nieuwe grondwet, waaraan alle partijen in het land kunnen deelnemen.

Het ANC van Nelson Mandela stelde gisteren voor een dergelijke conferentie te houden nadat Pretoria eerder al een soortgelijk idee had geopperd. Minister Gerrit Viljoen, die namens het kabinet van president F. W. De Klerk is belast met het constitutionele proces, verwelkomde dan ook snel het ANC-voorstel. Viljoen zei dat de regerende Nationale Partij zal deelnemen.

Met het plan voor een conferentie, waarop alles bespreekbaar is, heeft Mandela een belangrijke concessie gedaan. Het ANC had tot nu toe bij voorbaat geeist dat in de nieuwe niet-raciale grondwet de samenstelling van een evenredig gekozen volksvertegenwoordiging zou worden vastgelegd. De Klerk wilde niet op die basis besprekingen voeren omdat het in zijn ogen neerkwam op het overdragen van de macht aan een zwarte regering nog voor het begin van onderhandelingen.

Mandela zei gisteren dat alle partijen welkom zijn op de conferentie, ook de uiterst rechtse Conservatieve Partij (CP) van Andries Treurnicht, die voor het handhaven van de apartheid is, en de Inkatha-beweging van chief Mangosuthu Buthelezi, wiens Zulu-aanhangers in een bittere strijd zijn verwikkeld met leden van het ANC.

“Het zou een grote fout zijn van het ANC en de regering te veronderstellen dat zij de enige twee partijen in het onderhandelingsproces zijn”, aldus Mandela in een toelichting. Hij beklemtoonde dat de conferentie niettemin pas kan plaatshebben als aan twee voorwaarden is voldaan: het vrijlaten van de laatste politieke gevangenen en de terugkeer van de ballingen.

Het ANC ziet de conferentie als een eerste stap op weg naar de vorming van een democratisch gekozen parlement en regering. De conferentie zou een mechanisme moeten opstellen voor het opstellen van een nieuwe grondwet en dan worden ontbonden, of overgaan in een grondwettelijke vergadering waaruit een interim-regering kan worden gekozen.

De CP zei in een reactie niet aan de conferentie te zullen deelnemen. “Het zou niets anders betekenen dan de eerste stap op weg naar een zwarte dictatuur, vermomd als democratie”, zo zei de partij in een verklaring.

Ook Buthelezi koestert zijn bedenkingen. De Zulu-leider zei met andere woorden hetzelfde als de CP: “Het bijeenroepen van een conferentie van alle partijen is in feite het begin van de weg naar de almacht, waar de coalitie van het ANC en de communistische partij van Zuid-Afrika naar streeft”. (AP, Reuter, UPI)