Water wordt grootste twistpunt in Midden-Oosten

Politieke, culturele en religieuze tegenstellingen mogen een vrede tussen Israel en de Arabische staten verhinderen, water doet dat niet minder. Het Midden-Oosten kent een steeds groter tekort aan water. De reservoirs zijn al jaren te veel aangesproken, in de hoop dat het tekort volgend jaar zal verminderen door een overvloedige regenval. Die overvloedige regenval is jaar na jaar uitgebleven. De tekorten zijn gestegen.

Terwille van het beheer van de oliebronnen heeft Saddam Hussein Koeweit bezet. Ten einde, zeker in de Arabische wereld de kritiek te verminderen, poogt hij een koppeling aan te brengen tussen zijn agressieve bezetting en de uitgelokte bezetting van Arabische grond door Israel. Wat echter voor Saddam Hussein olie is, is voor Israel en omliggende Arabische landen water. Met de komst in Israel van honderdduizenden immigranten uit de Sovjet-Unie en Ethiopie en de toevloed in Jordanie van ruim honderdduizend vluchtelingen uit Irak, is het waterprobleem nog ernstiger geworden.

Een probleem dat nog is toegenomen door het uitblijven van regen. De regenval is twintig procent van het jaarlijks gemiddelde. Deze winter behoort in het Midden-Oosten tot de twee warmste in 140 jaar. Het watertekort wordt dreigend.

In Israel wordt het water al gedistribueerd. In grote delen van het land is voor land- en tuinbouw twintig procent minder water beschikbaar. Er is een beroep gedaan om auto's niet meer te wassen en tuinen niet meer te besproeien. Katoenverbouwende kiboetsiem worden overgehaald op andere gewassen over te gaan, aangezien katoen extreem veel water verbruikt.

Sinds 70 jaar is de regenval nog niet zo gering geweest. Nadat de Israelische regering verleden jaar al een commissie naar Turkije had gezonden om de import van water te bestuderen is thans een commissie naar Joegoslavie gereisd. In theorie is het mogelijk het water dat van de rivier Menderes in Turkije de Middellandse Zee instroomt in grote plastic containers naar Israel te vervoeren. Er bestaat zelfs een Canadees patent op. Met het aanbrengen van faciliteiten in Turkije voor waterverscheping en in Ashdod in Israel voor waterontvangst is echter op zijn minst 250 miljoen dollar gemoeid. Dat maakt het water onbruikbaar duur. Ook het op grotere schaal recyclen van rioolwater en het ontzilten van zeewater is financieel nog niet doenlijk. Een kubieke meter water zal komen op, omgerekend, een gulden. Toch zal een oplossing moeten worden gevonden.

Het waterpeil in het Meer van Tiberias, het belangrijkste reservoir voor Israel, is al zes centimeter onder de noodgrens van 213 meter onder de zeespiegel. Het oppompen is stilgelegd. Het overvloedig gebruik van het waterreservoir van het Meer van Tiberias heeft al het nadelige gevolg van verzilting opgeleverd.

OVEREENKOMST

Dat is ook het geval met de bronnen in de kuststreek. Zij werden te intensief benut. Israel gebruikt jaarlijks 2 miljard liter water. In het gunstige regenseizoen wordt een derde aangevuld. In Jordanie wordt jaarlijks 650 miljoen m water verbruikt. De regen moet daarin voorzien. In Israel wordt meer water verbruikt omdat zijn bevolking een kwart groter is dan de drie miljoen zielen van Jordanie. Daar komt nog bij dat de landbouw in Israel veel intensiever is. In de jaren '50 werd onder Amerikaanse toezicht een overeenkomst getroffen tussen Jordanie, Syrie en Israel over het benutten van water uit de rivier de Yarmuk. Volgens die overeenkomst, die nimmer officieel is ondertekend, kon Jordanie 370 miljoen m, Syrie 90 en Israel 25 miljoen m water per jaar gebruiken.

Maar de jaren '50 zijn de jaren '90 niet. De bevolkingen zijn gegroeid. Syrie pompt thans, volgens Jordaanse opgave, 170 miljoen m per jaar op en Israel 100 miljoen m water. Jordanie heeft het nakijken. Syrie heeft 25 dammen in de Yarmuk aangelegd om het water te kunnen aftappen.

Het gevecht om de waterbronnen zal in het Midden-Oosten op den duur meer gewicht in de schaal gaan leggen dan welke andere controverse ook. Israel betoogt voortdurend, ongeacht of de regering uit socialisten, uit nationalisten of uit een coalitie van deze twee grote blokken bestaat, dat het niet zal toestaan dat er een Palestijnse staat zal komen op de Westelijke Jordaanoever. Het voert ook voortdurend aan dat het niet van plan is het bezette gebied van de Westelijke Jordaanoever geheel terug te ontruimen. De socialisten brengen ter versterking van hun opvattingen veiligheidsaspecten naar voren, de nationalisten voeren bijbelse gronden aan. Wat de overwegingen ook zijn, water speelt een belangrijke rol.

BRONBEHOUD

Om het watertekort in Israel aan te vullen worden bronnen benut op de Westelijke Jordaanoever, het gebied dat zal moeten worden ontruimd. Het water uit deze bronnen is nodig om de dichtbevolkte kuststrook van Israel van water te voorzien. Met iedere immigrant die feestelijk Israel wordt binnengehaald wordt de noodzaak van het behoud van deze bronnen groter. Naar dezelfde bronnen wordt echter reikhalzend uitgezien door Jordanie.

Behalve de mogelijkheid van het importeren van water uit Turkije en Joegoslavie wordt in Israel overwogen zeewater te ontzilten en rioolwater te recyclen. Ook wordt overwogen de landbouw en tuinbouw in te perken, omdat de industrie bij hogere inkomsten minder water vereist. Het drastisch verkleinen van de landbouw wordt echter tegengehouden door de vijandschap van de Arabische landen. Voor een belangrijk deel van de eerste levensbehoeften zou Israel afhankelijk worden van het buitenland. Dat is geen aanlokkelijk idee. Zeker niet als buitenlandse luchtvaartmaatschappijen hun vluchten op Israel al staken als er duizend kilometer verwijderd, in het Golfgebied, oorlogsdreiging is.

In het vredesoverleg met Egypte in 1978 werd overeengekomen dat Egypte Israel jaarlijks een vastgestelde hoeveelheid olie levert tegen een vastgestelde prijs. Het is olie door Egypte opgepompt in het olieveld Alma in de Sinai. De tanks die in de Libanon-oorlog naar Beiroet reden om de PLO-strijdmacht te vernietigen, reden op Egyptische benzine. De vliegtuigen die PLO-concentraties bestoken vliegen op Egyptische kerosine en de legervoertuigen die troepen aanvoeren om de intifada te bestrijden worden doorgesmeerd met Egyptische olie. Niets blijkt onmogelijk.

Als de door Saddam Hussein gewenste koppeling tussen het Koeweitse en het Palestijnse probleem zal worden gerealiseerd zal, buiten alle andere aspecten, de waterleverantie aan Israel zeker hoge prioriteit krijgen. Olie tegen water. Zonder de bronnen op de Westelijke Jordaanover kan Israel niet meer bestaan.

Olie mag voor de industriele wereld het smeersel van de industrie zijn, in het Midden-Oosten is water een levensbron. Tot het mogelijk zal blijken tegen een redelijke prijs water te importeren. Dan zal een van de belangrijkste vraagstukken in het Midden-Oosten verdwijnen en daarmee voor Israel de noodzaak tot behoud van de Westelijke Jordaanover.